Ný tíðindi - 10.03.1852, Blaðsíða 2

Ný tíðindi - 10.03.1852, Blaðsíða 2
, 26 fagur vottur frjálslegra hugsana lijá löndum vorum, vaknandi og vaxandi þekkingar og yfirvegunar á jafnvæginu í rjettindum manna innbyrðis. En þegar höf. hefur sagt, hvernig liann vill hafa sniðið á „Tíöindunum'' — því brjefið er um það, og það felli jeg mig vel við — þá segir hann, að nær sem út af því verði brugðið, sem brjefið segir urn skoðun og stefnu ritgjörðanna, þá vilji hann ekki sjá þau. I þessu liggur auðsjáanlega hið al- gjörðasta ófrelsi, sem jeg ímynda mjer, að höf. hafi sett i'athugaleysi; því það er ekki samkvæmt öðru í brjefinu. Jví að eins eru og blöð til, að menn skuli eiga frjálst, að skoða niíilin á sem flesta vegu. Komi þá einhver ófrjáls skoðun eða þrællyndi fram í einu timariti, þá finnst nijer liitt skylt til að lagfæra það og rýfa það niður. Ofrjálsa skoð- anin getur verið ágæt, til þess að skýra hina frjálsu og rjettu fyrir lesendum og heyrend- um tímaritanna; því tiún verður þá tilefni þess, að menn fara að velta rnálefninu fyrir sjer. — Jeg vona nú að lesendur „Tíðind- anna" segi mjer hjer eptir eins og hingað til hreinskilnislega álit sitt um þau; því á með- an jeg er ritstj. þeirra, skal jeg leggja allt kapp á, að vanda þau, sem jeg hef vit til. Ritstjórinn. Lýsing á óke.nndum fiski. J.engd fiskjarins hjcr um bil 4£al.; breidd á hlið, þar sem hún var mest, | al.; stirtla við sporð, digur sem á smáísu; sporðurinn kríumyndaður (sýldur); íiskurinn flatvaxinn, líkt ogspraka; uggi á baki frá hausi fiMiala, ireiðastur á miðju baki 3 þuml., líkur sprökubelti í lagi, og fagurrauður á Iit; sporðurinn með sama lit; kviður og hliðar gulslikjulitt, og eins og með gyllingablæ; höf- uðið mjótt, framdrcgið og trjónumyndað fremst; eins litt; inunnurinn undir trjónunni; augun stór, dökk í miðju með rauðum hring um augnasteininn; tennur líkt og í spröku; cyruggar með búklit, ekki stórir, og smáuggar tveir undir þcini nieð sama lit; fínt hreystur var á öllu roðinu; fiskur undir roði bláhvítur á lit, líkur spröku- fyllu; hryggur líkur þorski, milli beins og brjósks að hörkn; tálkn rauð, lík og á spröku; magalag líkt og í þorski, og garnaskúfur í; lifur og gall eins ogíspröku. Ofan á grönum fiskjarins lá eins og flöt beinblaka rós- mynduð. — Fiskur þessi fannst nærri því dauður við lendingui Kópavík — veiðistöð Arnfirðinga — 11. dag júlimán. 1850. Jannig lýsti fiski þcssum fyrir mjer, einn af for- mönnum þeim, sem þá voru í Kópavík, Egill nokkur þorgrímsson, ungur maður, rjettorður og ekki ógreindur. Ekki var hann sá, sem fiskinn fann, en hann sá hann og skoðaði, og horfdi á, þegar hann var skorinn upp. Ekki tók hann Iieldur vísst mál af stærð fiskjarins, svo verið getur, að sögn hans um lengd og breidd sje ekki svo nákvæin, sem skyldi, þó, að líkum, ekki langt frá rjettu lagi, og þá ekki hitt annað í lýsinguniii; því jcg innti hann um það allt nákvæmlega, og ekki Icið lengra en rúm vika frá því fiskurinn fannst til þess, er Egill lýsti honum fyrir mjer, og reit jeg þá lýsinguna cptir hon- um. Fleiri, sem við voru og sáu fiskinn, hef jeg ckki fundið að máli; því Kópavík er í 2 þingmannalciða fjar- lægð hjeðan, ^svo lítlar eru samgöngurnar. — Físklj^s- ingu þessari, þó hún sje nú þannig undir komin, vona jeg að ritstj. Lanitið. ljái rúm í þeim, svo skólakennari herra Gunnlögsen gcti frætt oss um kyutegund, eðli og nafn fiskjarins. 15rjiims!æk 1. dag marzmán. 1851. Benedikt þóröarson. Vegna þess að lýsing þessi varð of sein, til að komast í Lanztíðindin, þá kemur hún nú út í „Nýju Tíð- indunum". En hvort sem mín athugasemd uni fiskinn verður að nokkru liði, eða ekki, þá hljóðar hún þannig: Mjer getur enginn fiskur í hug dottið, er betur cigi við ofanskrifaða lýsingu, en einmitt flyðruættkvíslin, og á meðal hcnnar tegunda einmitt PI euro neetes hip- poglossus. Sýnist mjer meining þessi jafnvel liggja í huga þess, er fiskinuin lýsir, þar hann segir: „fiskur- inn flatvaxinn líkt og spraka", og þar að auki, að bak- ¦ ggi, tennur, fiskur undir roði, tálkn, lifur og gall hafi verið sem í spröku. Ekki er þess getið í lýsingunni, að atigun hafi bæði verið í annari hliðinni, þó gjöri jeg ráð fyrir að svo hafi verið. þó að það sje aðalreglan, að önnur hliðin sjc dökk, en önnur hvít á flyðrunni, þá bregður náttúran þó á stundum út af því, svo að á ein- staklingum ber svo við, að báðar hliðarnar eru eius lit- ar. þó cr það mjög sjaldan, að báðar hliðarnar sjeu hvítar. J>að er einn vottur speki guðs í náttiirunni, að sú hliðin á flyðrunni, sem augun eru ;i, skuli vera dökk, syndir svo fiskurinn á hliðinni, þannig að dökkva hliðin snýr upp, cn hin hvíta niður; er það til þess, að fisk- urinn sjáist síður af óvínum sínum, en hann þar á inóti sjái þá. Af þessu sundlagi fær liskurinn griska nafnið Pleur onec tes, af pleura hlið og nectes sá sem syndir. Til eru samt einstaklingar, sem hafa augun vinstra megin, þó á dökku hliðinni, sem þá snýr upp. þessar kalla Danir „Vrange Flyndrer" (líangflyðrur), en þær, sein eru eins litar báðumegin, kalla þeir „Dobbelte Flyndror". Meðan jcg ekki fæ meira að vita um þenna íisk, þá beld jeg bann hafi verið þess konar „tvöfold flyðra". En að hann hafi verið eins litur báðumegin, sjest af lýsingunni, þar sem segir: „kviður og hliðar gulslikjulit". þar hjer eru menn til í Rcykjavík, scm fullt eins vel og jeg gætu sagt álit sitt um þenna fisk, einkum sjera Hanncs Arnason, sem kennir dyrafræðina í liinum lærða skóla, og Candidatus Benedikt Gröndal, þá væri

x

Ný tíðindi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ný tíðindi
https://timarit.is/publication/77

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.