Norðri - 24.08.1857, Page 2

Norðri - 24.08.1857, Page 2
82 VOP. O ]H)Vskl‘ ! abl. ab lioc purxko Plur. noin. Iii pmwhi gen. Iioruni þovskoi nm o. s frv., o. 's. frv. Ef þeíta er gjört, r]>ií eykru íslenzka staifræfcill voy fyllir ú maigar liinclir iniíls- ..þrkhinjii þeirrct, *<-»* á iiiiilau hafa Uert jirssi „«<«/“ (þ. c. laiínu og gríslui), cn hingab til lief- lir „/<<*» islfiizka staffririli sjii/lt oij kaiiiid i lníija Ti /d hiita latinskii otj ijiislnta. Tarna er Ijöta sagan! En bótin er, ab Gbr. kippir í liMnn öll- mn þreinur inálunum í senn, þab er ab skilja: hann gcfur ckki ab eins tvö, helihir þrjú, tálkn- in í cinu liöfbinu, og furbar mig þó, ab þau eru ckki cnn fleiri. Enfla kemur lijer ijóiba tálknib, þar sem ab sagt er, ab hljóbvarpib sje iniklu fjölbrcyttara og skipulegra í íslenzku, cnn í latínu og "rí.-ku. Na-sta skipti getur vcl vcrib, ab Gbr. „í i/i Isleinliiiijiiiu“ grasafræbi — því bann ersjálf- sagt ekki síbur ab sjcr í grasafiæbi, enn í þessu, er bann ritar nú uni — og þá ínun liann scgja oss, ab þau grös, cr sprctta á landi, sjeu miklu fjölbreyttari, enn þau cr spretta á sjó, og verb- ur þab þó nauinast jafnsatt og þetta um bljób- vörpin. „/{««</■ cda staýir tlei/asi i Itljiídslafi „(eo<-<//<-*) oij citálstafi (roiisiniaiitesf segirberra G-br. þessar rúnir koma lijer eins og djöfull- inn úr saubarleggnum, því ekki eru menn vanir ab kalla latínustafina rúnir! Og eru málstafir sama og consonantes? Nei, málstafir eru consonantes, en ekki saina og consonantcs, á þann hátt sem asnar eru dyr, en ekki sama og dýr. Edda segir: „fiinm bringar cru um þá s»afi“ (þ. er um alla stafina) „slegnir „... I fyrsta bring eru ... höfubstafir, þá „má til enskis annars nýta, en vera uppbaf ok „fyrir öbrum stöfum“ (þab verba nú b og þ) .. .. „I öbrum bring cru stafir tólf, þeir licita máls- „stafir, hverr þeirra má vera bæbi fyrir og „eptir í orbinu ...: b, d. f, g, k, 1, m, n, p, r, „s, t_____ I fimmta hring eru ritabir þeir þrír „stafir, erheita undirstafir: b, z, x, má þeim „vib engan staf korna, nema þeir se eptir bljób- „staf í bverri samstöfun“. En hvab stobar Edda þar sem Gbr. er annars vegar? — Málstafur er óljóst ab‘merkingu af sjálfu sjer; en sam- bljó bandi cr skýrt orb, og ekki grískara eba latínskara, enn hljóbstafur. A einum stab segir, ab ja, já, jú, jó, sjeu engin „<//</ fc/rir siiju. En befur þá nokkur sngt, ab j, a, á, ú, ó, sjeti rúnir (rúnasfafir) ? eba ab ja (o. s. frv.) sje einfalt liljób eba einn stafur? I sambandi vib þetta kcmiir sú spurning: Ilvenntj mú hIjúdstafur hIjúfast í múlsta/ tn/ hljtid- , *,aJ■ (þ- 0- i í ja). — Iljer á móii dirtist jeg ab spyrja: Ilvernig gctur citt bljób brcyzt íann- ab (a í e eba ö, á í æ, o. s. frv.) ? Sjer ekki livcr mabur, ab a (t. a. m.) cr ekki deig, er bnoba megi úr bverja hljóbniyrid er vera skal ? Og þó eru menn svo djartir, ab segja ab eitt liljób brcyt- ist í annab eba önnur, e<a verbi ab þeiin, og stytta menn svo mál fyrir sjer. Og er bitt jafn- rjett, ab ldjób kljúj'ist í tvö, þcgar | ab er úr fellt og tvö sett í stab þess. Nú fer Gbr og „*«//• <</</<“ sagnirnar gjalla — gall — gullu, b v e r f a — b v a r f — b u r f u , ! og segir, ab ja í gjalla sje ekki framar klofn- ingur, þab er: ekki framar sprottib af einum staf, enn vc ( hverfa og va í livar f. — T< ri þjer | ekki ab gera gabb ab okkúr, nionsjer Glir. iiiimi! Haldi þjer vib sjáum ekki, ab gall og bvarf eru rætur (radices) þessara sagna? Má svo ab j orbi kveba, ab bvarf sje ínóbirni, en liverf og burf d-.-tur beniiar; og geta þá va og ve j ckki verib klofningar af u, herna nióbiriii (b va r f) I sje dóttir dóttur siunar (b u r f), ogdóttirin (b ver I) j ekki dóttir móbur sinnar (livarf), bebliir sysiur sinnar (liurf). Hitt má til sanns vegar færa, j ab va breytist (ekki ab eins í ve, beldur cihíifg) í u, og er þab gaanstætt því sein Gbr. segir vera. ; Ef bann vissi (þab sein flestir vita), livab til þe-s kemur, ab bu r f u er sett fyrir livurfU, þá hcfbi j liann komizt bjá þessari „gubbrenzkir. En sjaldan cr cin bára stök, og liver „eub- brenzkan“ rckur abra. Af kona dregur hann j kven, kván, kvæn þab eru þrjú egg í hreibri. j Tökuin sitt bvor, Sveinn minn! því kvenerfúl- j egg, og er bezt ab Gbr. eigi þab sjálfur. En hvcrnig geta kván og kvæn leibzt af kona? ; kona er komib í stabinn fyrir kuna, ogkuna | í stabinn fyrir kvina (eins og k oma fyrir k u m a, og kuma fyrir kvima; o. s. frv.); og má því j kalla, ab kván og kvæn sjeu ömmusystur konu j (en ekki dætur hennar). Nú segir þessu næst, ab i sje hljóbvarp af | ja, og sjáist þab á hneigingunni: örn — arnar — ern i, björn — bjarnar — birni;

x

Norðri

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Norðri
https://timarit.is/publication/78

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.