Norðanfari


Norðanfari - 30.03.1869, Blaðsíða 3

Norðanfari - 30.03.1869, Blaðsíða 3
— 31 — fyrir þetta verb. Fáum dögum eptir ab gufu- skipiö var korai& hinga& á höfnina, hlaut fiöldi af sveitamönnum a& hverfa heira aptur svo búnir, og gátu ao sögn eigi fengib korni&, hvorki fyrir vörur nje peninga. þetta hryggi- lega ástand, sera á seinni árum hefir svo opt borib ao, sýnir nógsamlega hve vesæl og anm verzlanin hefir verib, en á þessu höldum vjer aí> engin bót verfci rábin, á mefcan kaupmab- urinn, án nokkurs tolls efcur skityrfcis getur fyllt landib me& alls konar ónaiibsyiijavöinr, á hverri hann helzt fjenar, en landib þar á móti má sakna hinna natifcsynlegu koinbyrgfca. þab er aubvelt ab sanna, ab ef ísland nií í stafcinn fyrir þau ósköp sem árlega eru flutt til landsins af brennuvíni og öoium nauosynja- lausum áfengum drykkjum, ljcti vöru sína fyrir korn, járn, steinkol, timbur og fleira, sem getur álitist naubsynleg vara, þyrftu menn varla ab óttast fyrir hungri hjer í landi. þetta er nú allt öbruvísi. því eptir opinberum skýrslum er þab Ijóst, ab mestur hluti lands- nytjanna er seldur fyrir rmmaearvöru og ann- an óþarfa, sem hingab er fluttur, sem einung- is er til ab firra marga fje, án þess ab á ó- þarfann sje lagbur nokkur tollur eba giald, sem runnib gæti inn í landssjófcinn. Fyrir mfirgum áuim síban, yar stungib upp á því, af alþingismanni nokkrum, ab engum kaup- manni væri leyft ab selja brennivín, eba abra áfenga drykki, nema því ab eins, ab hann ár- lega greiddi 100 rd. toll fyrir'slíkt einkaleyfi. TJppástungumaburinn sýndi ofan á, ab menn meb þessu móti gæti unnib 30,000 rd upp- hæb um árib, er hann hjelt ab menn ættu ab verja ab mestu leyti, til þess ab byrgja landib meb stiibugum koinbyrgfcum, sem menn þegar álægi, gætu gripib til. Uppástungumaburinn hjelt, ab þetta væri hi& eina ráb til ab vcrnda landib fyrir matarskorti, þcgár kornabflutning- ar brygbust, vegna ófribar í öbrum löndum, sem opt hafi átt sjer dæmi, efcur vegna aflaleysis, ebur annars óvænts matvælaskorts. Alþingi vildi ekki fallast á uppástungtina, cn margir eru nú, ef til vill, komnir á þá trú, ab henni hefbi átt ab verba framgengf. NOKKUR ORD UM SAMSKOT TIL FORN- GRIPASAFNSINS. þab cr aubsætt, ab forngripasafnib ÍReykja- vík er allshcrjar safn. þó ab þab sje í Reykja- vík, getur eigi legib brýnni skylda á Reyk- víkingum en ofcrum, ab standa straum af safn- inu. EMilegast væri, ab sá koslnabur, er þab hefir í för meb sjer, sje goldinn, eins og hver annar allsherjar kostnabur, af landsins sjófcí, eba, meban eigi er kominn abskilnafcur á fjár- hag íslands og Danmerkur, úr ríkissjófci. þessa hafa umsjónarmenn safnsins farib á leit, og ritab um bænarskrár mebal annars til alþing- is1. þær bænarskrár hafa fengib gófcar undir- tektir á þingi, en strandab, þegar til stjórnar- innar kasta hefir komib. þab varb þvi ab leita annara rába til þess ab sjá safninu borg- ib. því tóku umsjónarmenn safnsins og nokkr- ir Reykvíkingar sig saman um þab í desem- berm. 1866 a& skora á Iandsmenn ab duga safninu meb frjálsum saraskotum til brába- byrgba, þab var eigi völ á annari líklegri ab- ferb til ab vibhjálpa því. Bæti var málib svo vaxib, ab þjó&inni mátti gagn og sömi ab verba, ef vel var undirtekib, og margir höffcu þegar sýnt hlýtt þel til safnsins meb gripa- gjöfum, enda hafa samskot opt vel gefist, þó* um miburvarbandi efni hafi veri& ab ræ&a. Á- I) Skatjfirbingar ritubu og bænarskrá þess efnis til aiþingis 1867 (Fyrri part alþt. þab ár, hls. 42). skoranin lýsir þvf, a& hb'fundar hennar hafa hori& transt til a& þorri manna niundi skilia þörf safnsins og sjá sóma sinn og þjdfar- innar, og láta nokkub af hendi rakna til vi&ur- halds'og efiingar þessari þjdblegu stofnun. Árangur áskoranarinnar þekkjum vjer ab eins af gjafaskýrslum þeim, sem auglýstar eru í þjó&ólfs 20. ári, hls 7. og 16. Af þeim má sjá, ab í nóvemberm. f. á. (e&a eptir nær því 1 ár), voru peningagiafir til safnsins orbn- ar 159 íd. 22 sk, a& meitölduin 2 rd. 64 sk., er gáfust því 1865 frá sjera Ifelga Sigurfcs- syni á Setbergi og fyrir me&algöngn hans, er þannig hefir fyrstur gefib safuinu, eigi a& eins gripi, heldur og p e n i n g a. Skýrslurn- ar bera me& sjer, a& samskotin hafa hvorki gengib svo greifclega nje veri& svo almenn, sem æskilegt heffci veri&. Ýmsir hafa a& vísu gefi& höf&inglega, svo sem „ónefiidur kaup- mafcur" 10 rd., annar „ónefndur" og etazráb Oddgeir Steptiensen 5 rd , nokkrir 2 eba 3 rd. hver, osfrv. I Vestmanneyjum hafa samskot- in verib hvab almennust, og mun þa& mega þakka atorku þeirra, er gengist hafa fyrir samskotunum. þar hafa gefist 13 id. 56 sk., en gefendur veri& 33 a& tölu. I Reykjavík hafa getizt 73 rd. 72 sk„ og er megini& þar af frá embættismönnnm og ö&rum mennta- mönnum og kaupmónnum, 7 rd. 16 sk. frá i&n- a&armönnum, frá öcrum ekkert. Grímseyingar hafa sent safninu 1 rd. 9 sk., sem mun vera hátt á 2 skilding fyrir nef hvert. Auk Odd- geirs Stephensens hafa 8 Islendingar í Kaup- mannahöfn gefi& 5 rd. 20 sk. Abrir landar vorir eilendis hafa eigi mi&la& safninu neinu. þab er athugavert ab ýmsir heldri menn til sveita, sem áskoranin a& öllum líkindum hefir verib send, hafa sent álitlega gjöf frá sjer eba og frá sjer og heiuiilismönnum sínum, en eigi fleirum. þannig var samskotunum komib f nó- vemberm. f. á , en líklegt er, a& safninu hafi nokkub áskotnast síban, og a& þab sannizt síbar, ab fleiri af þeim merkismönnum, er á- skoranin hefir eflaust send verib, enn þeir er nafngreindir eru í hinum umgetnu skýrslum, reynist safninu góbir drengir, og fullting- endur. þab er sjálfsagt,' a& samskotin eru þegar or&in a& nokkrum mun; en engu ab sí&ur má hjer stafcar nema. Meban safnifc eigi fær styrk úr opinberum sjóbi, mun eigi veita af nokkr- um árlegum samskotum af hálfu landsmanna. þetta hetir málaflutningsmabur Jdn Gu&raunds- son orbib fyrstur til a& kannast vi& íverkinu. me& því a& lieita safninu 2 rd. áisgjöf, unz slíkur styrkur fáizt. Vinir safnsins ætti ab láta sjer þetta veglyndisdæmi hans ab kenn- ingu vcr&a og mi&la safninu nokkru árlega eptir efnum. Mikiö er undir því komib ab vekja safninu sem flesta vini me&al al- þý&u. Safnib cr þess eMis, ab þekking á því hlýtur a& vekja áhuga þeirra á því er gefa því nokkurn gatim, og mundi því mikifc áunn- i&, ef þekking á því væri dtbreidd, og ætti nú a& vera mun hægra enn á&ur, meb því a& nú er til skýrsla um þa& í einu lagi til árs- loka 1866, sem bókmenntafjelagife hefir gefi& dt í ár, og mun henni verfca fram haldib. þab hefir ábur verifc tekib fram bæbi í áskoraninni, sem ábur var nefnd, og í bænar- skránni til alþingis, og opt í blö&unura, hverjar þarfir safnsins væri, og'þykir eigi þörf á a& útlista þa& hjer. p6 ab enn hafi eigi birzt skýrslur nm, hversu samskotafjenu hafi verib eba sje varib, þá ætti þab eigi a& fæla neinn frá ab rjetta því hjálparhbnd, því ab vafa- laust verbur þab birt, þegar því verfcur yifc- komib. Ef grein þessi gæti uppörvab elnhvem til athuga á þörfum safnsins og áhuga á ab stybja þab, þá er tilgangi hennar náb. Ritab í septemberm, 1868. „r« JAMES ROTSCHILD. I 5 — 6 blabi þ. á Nf., er getib ura dau&a hins ríka marins barúns Rotschilds, er dó í nóv. f á í Parísarboig, og var jarbafcur 18. s. m, þegar Parísarmenn hcyrt höf&u hve- nær jar&arför þessa au&manns ætti a& fara fram, sótti gini manna þangab, í von um ab sjá þar miklar nýjungar, en þeim brást þetta, því a& mannfjóldanum undantetnum, var hjer ekkert óvenjulegt efca ö&ru vísi enn vant er ab vera vib rjettar og sljettar jarbarfarir gybinga. Vegna fóilisgrúans, sem streymdi hjer ab úr bllum áttum, þor&i Irigreglustjcírnin eigi annab enn ab vera á vabbergi mcb 100 af þjónutn sínum. Kl 10^ f. m. var mönnum bannab a& vera á ferb um götuna, þar scm líkfylgdin þurfti ab fara um. Á alla þessa leifc var sá& smáum sandi. Kl 10^ söfnufcust allir þeir, er kvaddir voru í líkfylgdina og þar á meíal 300 embættismenn, er allir höfbu þjónab tmdir stjórn Rotschilds, sem forseta J^ar á eptir kouiu gyfcingabörnin. Kl. l]i lagfci líkfylgd- in af slab, og sást ekkert ríkmannlegt á henni, og voru þar þ<5 flestir Israebmenn og sumir þeirra vellaubugir, er eiga heima í Parísarborg. J>ab þótti mest lýta sjálfa líkfylgdina, ab á ept- ir henni fylgdist illa sem vel búib fólk og reglulaust hva& innanum annab, meb hróka- ræfcum og skemmtunum. Líkvagninum sern mjög var vifchafnarlítill, dku 4 hestar eptir líkfylgdinni sjálfri, í hverri ab var hjerum 5000 manns, komu yfir 100 vagnar fullir me& fdlk. í líkfylgdinni var fátt af kristnum þegar lík- fylgdin var komin a& kirkjugar&shli&inu, var líkkistan tekin af vagninum ; söfnu&ust þá a!I- ir ættingjar Rotschilds sál. utan um hana, á- sam-t gy&ingaprestunum (Rabbinunum), var þá lesin upp grafaibæn gyfinga (Kadisch). Me&- al Rabbinanna var æ&fti prestur gybinga, sem heitir ísidor; einnig æbstu prestarnir frá Stras- borg og Belgíu. þá bæninni var lokifc, var kistan látin síga ofan í grafarhvelfinguna, á ' legsteininum var ekkert letur nema a& eins eitt ít., sí&an voru sungnir sorg- arsálmar á hebresku meb „Salo og Kðr"? er hreif mjög þá er vibstaddir voru. Ab því búnu flutti fjöldi manna tölur, er sjer í lagi hrdsu&u hinum framlibna fyrir hib starf- sama og nppbyggilega líf hans. A& ræ&unum loknum voru enn sungnir nokkrir sorgarsöngv- ar; tóku þá ættingjar Rotschilds og þeir er 9 HÆTTULEG ÍSGANGA. (Sjá bls 27). ast um, fór Helgi aptur heim á leib iíl brtín- irnar til a& vita ef nokku& sæist til mannanna á víkinni, fylgbist drengurinn meb honum til ab hera fregn um þab inn eptir ef til mann- anna sæist þar ytra, en Gubm hjell áfram inn a& Hbf&a sem er kotbær rjett innanviö bjargiÖ (Sköruvíkiirbjarg), þar frjetti hann ab Lækn- issta&amenn væri þegar komnir á flot, og ætl- afci því aptur út á bjargife a& skygnast utn, en þá kom drengurinn ab utan meb þá fregn, ab þeir Helgi hefðu sjeb 3 mennina á isnum út á víkinni nokkub fyrir nor&an bæinn í Sköruvífc og ekki mjög langt frá landi, enn hina 4 haf&i drengurinn sje& á siórum jaka undan mi&ju bjarginu þá er hann fór þar innyfir; settu þeir nú fram byttu á Höfba, ásamt bóndanum þar, reru ilt ab ísnum og sáu þegar mennina, Lækn- isstabamenn korou þá um sama bil a& innann, var þá skygnst eptir, hvar skást mundi a& kom- ast yfir ísinn, til a& nálgaat mennina sem voru hjerumbil 200 fa&ma yfir í ísnura, önnur ferj- an var lifcu& sem bezt og Iagt & henni nt í ís- inn, enn hin látinn bí&a vi& brúnina, og tdkst

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.