Norðanfari


Norðanfari - 07.08.1872, Blaðsíða 2

Norðanfari - 07.08.1872, Blaðsíða 2
76 — sjálfir dr krafsírínum), þá liggur íaugumuppi a& kjör vor veibaverri en ekki betii eptirleibis, en heimska er afe hugsa sjer, ab aírar þjdfeir skipti sjer af málum vorum, og þd einstöku raddir hafi láti?) til sín heyra okkur í vil, þá munu Danir lítib Iáta sjer fyrir brjósti brenna, ab nota sjer þao, ao vjer Islendingar erum fá- menn og fátæk þjób, sem engn getur af sjer hrundib, og þó sumir hafi hreyft því, ab Dan- ir, af ótta fyrir ab brennimerkja sig í augum annara þjdba, muni vægja til vib oss í stjórn- arbdtarmálinu, þá meigum vjer þekkja þá of vel til þcss ab halda, ab þeim verbi skotaskuld tír því, ab fegra mál sitt svo fyrir sjálfum sjer Og öbrum, ab samvizkutetrið verbi rdlegt, Ab vísu erum vjer nú meb lögum 15. apríl 1854 leystir tír verzlunaránaub þeirri, er vjer komumst í vib samfjelag vort vib Daní, og erum farnir ab rcyna afe taka upp hinn ágæta sib forfebra vorra, ab sækja naubsynjar vorar sjálfir til útlanda, efea meb öbrura orfeum, menn eru farnir ab gjöra tilraun til inniendr- ar verzlunar, en þab er farib afe sýna sig, ab lög þau, er leystu af oss einokunina, ekki eru einhlýt, til ab koma á því verzlunarfyrirkomu- lagi, er vera mætti landi og lýb til verulegra heilla, því land vort er of fátækt til ab geta hænt abrar þjóbir til ab verzla hjer til muna, en Danir eba hinir dönsku kaupmenn kunna einmitt ab nota sjer fátækt vora til ab aubg- ast á. þeir hafa nefnil. stabife í sambandi sín á milli erlendis, og meb samkomulagi get- ab haldib tíilendu vörunni í svo háu verbi, sem þeim hefir líkafe, en innlendu vöiunni þar á raóti í lágu verbi, svo v]er höfum, þrátt fyrir löggjöfina, verib kúgabir í verzlunarlegu tilliti. En ef lilraunir þær, til innlendrar verzlunar, er nú eru gj'órbar lukkast, mundi hagur lands vors án efa nokkub batna, því innlend veizlun er eina mebalib til, ab efia á- huga landsmanna á, ab ella atvinnuvegi vora, kvikfjár.rækt og fiskivei&ar, — um akuryrkju er ekki ab tala, þab hefir margföld reynsla synt ab htín ekki þrifist hjcr —. og vanda vörur eínar betur, en vib hefir gengigt afe undan- förnu, því mefean hinir dönsku kaupmenn hafa alla verzlunina í höndum sjer, og geta eins og ábur er ávikib meb saratökum þró'ngv- ab ab OS3 í verzlunarlegu tilliti, meb uppskrúf- ubu verbi a útlenduvörunni sem ofan í kaup- ib stundum er skemmd eba óekta (eftergjort), er eblilegt ab íslendingar, eins og þeim hefir verib borib á brýn, láti sjer annara um ab hafa vöru sína sem mesta, en ekki sem vand- abasta, og rætizt því einungis á kaupmönnum hib forna „afe syndin þrengi sjer millum kaups og sals". þab er á hinn bdginn harla hæpib, ab þessar tilraunir til innlendrar verzlunar heppnist. Kaupmenn eru ekki svo skyni skroppnir, ab þeir sjái ekki, ab ef inlend verzlun kemst á inuni veldi þeirra hnigna, og neyta því allra vopna til ab hnekkja slíkum tilraunum; menn máske rekur minni til, hvernig kaupmenn fyrravetur reynda ab koma hinu nafnkunna „Gránufjelagi" fyrir kattarnef, og hver veit hvab . þeim kann. ab takast erlendís í því tilliti. Og þó" nú innlenda verzlunin skyldi standast árásir þær, er kaupmenn kynnu ab veita henni er henni samt ekki borgib; því ef nd harbindi koma, sem búast má vib, um næstu aldamót eins og opt hefir áb- ur vifeborið, og meiin missa pening sinn; hvab verbur þá af innteodu verzluninni ? Svavib liggur beint vife; osg yrfci ekki veitt lán erlendis, en vjer ksemumst { gömlu hlekk- ina, og úr þeim mundum vjer aldrei komast, því um leib mistum vjer þann snefil af kjarki og samtökum, setn enn eldir eptir af hjá nokkr- um. Hvab ibnab vorn snertir, þá erura vjer eins í því tilliti á eptir tímanum og f öðrum efnum, og er þab bæbi ab kenna slrjálbyggi Iands vors og samgönguleysi vib abrar þjóbir, sem og ódugnafei landsmanna og fátækt, því þó" einstöku mcnn hafi silgt íil dtlanda og lært eitthvafe nytsanilegt, hefir þab allt ortife ab engu þegar hjer heíir komib. þcgar nd þetta allt er faorib saman vib kjör þan, er vjer mcgum vænta í Vestuvheimi, þá komnmst vjer ab þessari niburstöbu: I stabin fyrir hrjóstugt og kalt land, fáum vjer harla frjóvsamt land, meb mildu loptslagi, er einungis bíbur eptir nokkurri tilhjálp afmanna- höndum til ab bera ríkulegann ávöxt. I stab- in fyiir dhagkvæma og dgebfelda einveldis- stjórn í 300 mílna fjarlægb subur í Danmörku — vjer teljum hina innlendu stjdrn hjer vonar- pening — fáum vjer þjdbstjdrn; vjer fáura ekki einungis svo frjálsa stjdrn eins og þá, sem alþingi vort hefir verib ab berjast fyrir, heldur langtum frjálsari. I stabinn fyrir ab vera hjer undirorpniv einveldi af dtlendum kaup- "raönnum, eptirbátar allra þjóba hvab ibnab og abrar framfarir snertir, og (ins og utan víb allan heiminn fyrir samgönguleysi vib abrar þjdfeir og í landinu sjálfu, komumst vjcr í samfjelag vib þjób, sem er á svo háu stigi í menntunarlegu og ibnabarlegu tilliti eins og þjdbir þær er byggja Norburálfuna, komumst í land, sem jafndtt og þab byggist er Iagt járn- brautum og rafsegiilþrábum, svo verzlun er þar meb dtrdlegu fjöri en ílutuingar skjdtir og þd ekki kostnafear miklir í samanburfei vib hjer á landi. Fyrir utan járnbrautirnar eru líka til abrir vegir v!ba í Vesturheimi, sem sje hin miklu og fögvu skipgengu fljót, þar sem fjöldi gufubáta sífelt er á ferbinni upp og ofan, Og svo gufuskipaferbirnar fram meb stiöndunum. Af samanburbi þessum virbist ljóst, ab vjer ekki mundum skipta um til hins lakara ef vjer flyttum til Bandafylkjanna. þar á mdti álítum vjer dráblegra ab fara til Brasilfu, því bæbi er þangab miklu lengra og loptslagib miklu heitara og óheilnæmara, sem haft gæti skableg áhrif á heilsu vora íslendinga, sem hálffrosnir erum af kuldanum hjer vib norb- urheimskautib; svo eru og þjdbir þær, er Brasi- líu byggja oss miklu dlíkari, þab skapferli og atvinnuvegi snertir en þjdbir þær er byggja í Bandafylkjunura, sem mest eru Englendingar, írar og þjdbverjar, því Brasilía er me3tmegn- is byggb af subrænum þjóbum, einkum Spán- verjum og Por.tugalsmönnum, — svo er og stjörnin þar einveldisstjdrn — . Eins og hjer ab framan er drepib á, hefir ntí á seinni ár- um mesti fjöldi Norbmanna flutt til Bandafylkj- anna, og fýsir þá ekki þafan aptur heim til Noregs aptur, og er þá Iíklegt ab Islcndinga ekki fýsti aptur heim til hinsauma kalda lands vors, sem hin forna spá „af langvibrum og iagaleysi1 mun landib eybast" sýnist eptir öll- 1). f>ab er víst ekki meínt meb orbinu ^lagaleysi" ab vanta rnuni lög á pappírnum, enda er ckki hægt ab heimfæia þab til vorra tíma, þareb svo er mikib oibib til af lagabob- um — náttdrlega sumum gráum og mdraub- um, en sem kostab hafa landib dgrynni fjár — ab vjer ætlum ab byggja mætti dr þeitn brd subur til Danmerkur, heldur mun hítt meihingin, ab lög þau, er til verbi á þeim tíma, þa spáin rætist, verbi lagaleysa þab er verri en engin lög, þareb ekki sje hægt ab hlýba þeim vegna þess hve klaufalega þau sjeu samin , Og má heimfæra þetta til vorra tíma, þareb sum þau lög, er út hafa komib á seinni árum, eru þannig dr garbi gjörb, ab dhafandi þykja. Máske lýtur þab líka til þess, ab laga- leysa verbi hölb í frammi af stjdrn landsins, svo þegnarnir stökkva af landi burt meb- fram af þeirri orsök, og liggur nærri ab inegi heimfæra þetta til vorra tíma, þareb hin danska stjdrn, nú á hinum síf ustu timum, hefir brotib iójj á einstokum miinnum (sbr. af- setningu B Sveinssonar, er samkvæmt hinum dönsku gruiidvallaloguui, er Dunir berja fram um tfmanna teiknum ætla ab fara ab rætast á. Norbmenn, sem vjer ætib höfum álitib serö bræbur vora og þeir aptur á mdti sem bræb- ur sína, hafa gefib oss eptiidæmi tilabbreyta eptir meb því ab leita þangab, sem landskost- ir eru betri, og jafnframt mæ'tti þab vcra oS3 hvöt til flulningsins ab hitta þá fyiir í Vest- urheimí, þar eb þeir mundu engu sítur verba oss þar vinveittir en heima í föburlandi sínu, og tunga þeirra er svo náskyld tnngu vorrl Vjer hefbum annars ekki átt ab láta Norb- menn tvisvar þurfa ab gefa oss hvó't til að leita burt þaban, sem oss ekki lengur er vært; oss átti ab vera ndg ab minnast þess, ab Norb- menn þeir er námu Island, hrukku burt úr fob- urlandi sínu sökum ofríkis konunga þar, og mundu þeir, ef lifab hefbu á vorum dögura, fyrir löngu stokknir hjeban, þdtt ekki sje hjer vopn ab dttast eba áreitingar konunga. þessa landnámsmenn teljum vjer forfebur vora, en ánnabhvort er um þab, ab vjer ekki meg- um teljast nibjar þeirra ef vjer kdrum kyrrir sem kjarklausar liddur þar sem þeir hefbu farib, eba hjer eptir verbum nefndir aubvirbi- legir ættlerar. Máske mb'nnum líka þyki minnkun ab þvf, ab yfirgefa föburland sitt ? þetta væri eins hlægilegt og heimskulegt, og til ab sýna ab svo sje, þurfuin vjer ekki lengra en til forfebra vorra, sem vjer svo mjög stær- um oss af; þeim þdtti engin minnkun ab því ab yfirgefa föburland sitt Noreg og flytja til fslands ; oss ætti þá ekki heldur ab þykja nibr- un ab því ab flytja til Vestuvheiras, sem gæti orbib oss eins kært föburland og ísland, cn þar ab auki langtum betra og mundu þá nibj- ar Islendinga í Vesturhcimi endurtaka þessi vísu orb eins og af höfubskáldum vorum : „þá komu feburnir frægu, og frjálsræbishetjurnar góbu, austan um hyldýpishaf, hingab í sælunnar reif. Líka sjáum vjer af mannkynssögunni, ab þjdb- flutningar hafa átt sjer stab á öllum öldum og hefir aldrei verib álitib nema náttdrlegt, að menn leitubu þangab sem belra er, enda mun þab vera samkværnt tilgangi Skaparang, ab menn noti gjafir hans sem bezt, en þab skeb- ur meb því ab yrkja upp hin óbyggbu löndin. bæbi í Vesturheimi og annarstabar, þar sem margfalt fleiri menn geta lifab á helmingi minni bletti en allt Island er. þab er undr- unarvert ab jafn ekarpskyggnirog sljdrnvitrir menn og alþingismenn vorir eru, ekki skuli hafa sjeb þann veg, er öllum liggur opinn til frelsis og fjár, sem sje ab flytja til Banda- fylkjanna. þeim getur þd varla blandast hug- ur um, ab þar muni hægra ab efla hag þjób- arinnar, sem hún kemst fyrir á janfstórum bletti og G6 parturinn af Islandi, og væri þd ekki þjettbyggbara en f Danmövk, en þar sero htín er dveyfb út um land, sem bæbi landslag og pdstgönguleysi gjörir ab verkum, ab öll veruleg samverkun er ómögnleg, og eru sam- g'óngur og samverkun þd skilyrfci fyrir fram- förum allra þidba. þar þurfa þeir heldur ekki ab jagast um ab fá þá stjórnarskipun, er þcir hjer hafa verib ab berjast fyrir, en aldrei fá, heldur er þab sjáfsagt þeir fái hana, eba hverja abra stjdrn er þeir kjdsa, nema einveld- isstjórn. Minnihluti alþingis yrbi þd líklega aldrei meb, þ<5 abrir færi burt hjeban tii Bandafylkjanna, og þab jafnvel þd meiri hluí- inn fengist til ab fara, þar hann vildi víst ekki missa af 30,000 rd. árgjaldinu. (Niburlag í næsta blabi.) ab gildi hjer, átti ab afsetjast meb dómi þ. e. dæmast frá embættinu, en var afsettur meb úrskuibi o fl) og mörgum um þessar mundic mun vera full alvara ab flytja burt til Vesturl'- til ab öblast þar þafi frelsi, er hin danska st\ðta synjar oss um. Spáin er því víst þannig : »A< langviðrum pg lagaleysi mun landið eyðast •

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.