Norðanfari


Norðanfari - 20.04.1876, Blaðsíða 1

Norðanfari - 20.04.1876, Blaðsíða 1
Sendur kaupendum hjer ájandi kostnaðarlaust; verð árg. 30 arkir 3 krónur, einstök nr. 16 aura, sölulaun 7. hvert. NHBANFAU. Auglýsingar cru tcknar i blað- ið fyrir 8 aura hver lína. Við- aukablöð eru prentuð á kostnað hlutaðeigenda. 15. ÁR. AKURETRI 20. APRIL 1876. Nr. 15.—16. FUXDARBOBUN. Samkvæmt áskorun nokkurra málsmet- andi manna, leyfum við undirskrifaðir alping- ismenn okkur hjer með, að boða almennann fund að |>ingvöllum við Öxará priðju- daginn 2 7. júni næstkomandi, um hádeg- isbil, til pess meðal annars, að ræða um á- rangurinn af ráðstöfunum peim, sem pegar eru gjörðar eða gjörðar munu verða, til að útrýma fjárkláðanum. Og ef pær ekki skyldu Taafa reynst einhlýtar til pessa, pá að fund- urinn leiti peirra úrræða, sem tiltækilegust •mættu virðast til að varna frekari útbreiðslu hans I sumar, og til að uppræta hann með öllu á næstkomandi hausti. Skyldu menn vilja bera önnur malefni upp á pessuffl. fundi, öskun). við að fá til- kynningu um pað svo tímanlega, að við get- "um undirbúið málefnin til fundarins. p. t Reykjavík, 23. marz 1876. pórarinn Böðvarsson, Jón Sigurðsson, pingm. Gullbringu- og pingm. þingeyj- Kjösarsýslu, axsýslu Samtal tveggja hænda. A. Nti. eru menn pó farnir að sjá á- vextina af ' hinu nýja löggjafarpingi voru, pví mikið eru nú blöðin búin að fræða okk- -ar um pingmálin, og sýnist mjer sem full- trúum vorum hafi verið mislagðar hendur í ¦sumu pví, er peir par hafa fjallað um. Jeg •tek til dæmis fjárkláðann; við gjörðum okk- ur vissa von um bændurnir, að pessir okk- •ar útvöldu menn mundu svo reiða vopnið að meinvættinum, að yfir lyki til fulls, og TÍð ekki pyrftum framvegis að óttast hann nje kvíða pví, að hann pegar minnst varði Ijeti greipum sópað um aðal-lífsstofn vom sauðfjeð, nje pað, að kostnaður til að reyna að verjast honum, auk .annars meiri, mundi nú framar ípyngja oss, ofan á allt pað annað er vjer höfum að bera. En hvað skeði? petta eina raál á pingi hefir kostað oss svo púsundum króna skiptir; en árangurinn af pví, hvar er hann? hann er alls enginn ann- ar enn sá, að pingmenn skattyrðast í blðð- unum. Við fáum engin ný lög nje nokkr- ar aðgjörðir frá pingsins hálfu til að út- rýma pessum velferðarspillir landsins, enda sýnist nú eins og að kláðinn sje að storka mönnum, eður gjöra gis að öllum aðgjörð- um hinna útvöldu honum til niðurdrcps, pví sjaldan hefir hann verið líiegri enn nú í haust og vetur syðra. Hvernig líat pjer á allt petta vinur mina? B. Ekki er á að lítast; en nokkuð pyki mjer pú fljótfær í dómi pinum um alping- ismennina, að slá allri skuldinni á pá peg- ar í stað. þú hefir pó líklega sjeð af blöð- unum, að pingið samdi og sampykkti frum" varp til kga um útrýmingu kláðans, og petta frumvarp hafði í sjer fólgna tryggingu fynr pVí, a9 j£iámnn yrði bráðlega upprætt- ur ef fruaivarpio hefði fengið staðfestingu konungs 0g Þeim li3gum sv0 verig framfylgt, En Það Þóknaðist ekki peim sem stjórn- taumunum }lalda að ^ ^^ ^ . m.m heldur _er Það búi9 &g ^ ^ &g ^..^ fær eklu ad raða í Þessu máH, gem pó ein. göngu snertir hana sjálfa Qg engan annaimj og er par að auia lif8Spursmal hennar< ^ er ekki furða P« kláðina Sjc iu.cykinn í sessi sínum núna, pegar sjálf stjórnin neit- ar að sampykkja dauðadóm hans og yfir- völdin sunnlenzku ganga jafnfrækilega fram í og áður, að alahann á brjóstamjólk sinni, eða jafnvel öllu fremur, par sem sjálft úr- skurðarvaldið í Reykjavík gefur út skipanir, en tekur pær jafnharðan aptur pegar pær sýna sig að miða til pess, að uppræta petta óskabarn; já ekki einungis pað, heldur gjörist pað „prándur í Götu" að frjáls sam- tök landsmanna megi standa honum tíl út- rýmingar, eins og sýnir Krisivíkurmálið. það er nokkuð hjáleitt að sjá slíkar aðfar- ir bornar saman við aðgjörðir yfirvaldanna í Norðurlandi, pegar kláðinn komst pangað ura árið. A. Jeg heyri á pjer að pú vilt mæla pingmönnum bót, en peim hafði orðið sú yfirsjón, að ákveða skaðabótalausan niður- skurð til að útrýma kláðanum, ogsegja sum- ir peir sem vit hafa á, að slíkt gangi of- nærri helgi eignarrjettarins, sem stjórnin hafi orðið að hindra með pví, að neita um staðfestingu frumvarpsins. B. það er nú svo hvert mál sem pað er vírt. Stjórnin hefir nú allt af verið og er enn andstæð meginhluta þjóðarinnar í pessu máli, og hengir pví hatt sinn á hverja pá agnúa sem hún til nær. En skoðum nú petta frumvarp pingsíns. þar er ákveðinn skaðabótalaus niðurskurður á öllu pví fje, sem ekki er nægilegt húsrúm og heyfóður fyrir, par sem hinn sóttnæmi fjárkláði er eða gjörir vart við sig; eða með öðrum orð- um, á pví svæði sem alið hefir kláðann nú í 20 ár, af pví pessi nauðsynlegu skilyrði fyrir að geta hirt fjeð og læknað allt af hafa vantað, en ekki verið gripið til niðurskurð- arins. Er pað ekki eðlilegt, að menn geti krafist pess af peim, sem búa á pessu svæði, að peir sjái svo fyrir skepnum sínum, að pær eigi olli öðrum tjóns eður fjíirútláta án pess að kaupa pað að peim, pegar jafn- margra ára reynsla er búin að leiða í ljós óræka sönnun fyrir pVí, að landsmönnum yfirhöfuð að tala hefir staðíð af pessu fje, hinn mesti óprifnaður, í mjög mörgum grein- um? — margar sveitir hafa t. d. útrýmt klaðanum hjá sjer hvað eptir annað bæði með lækningum og niðurskurði, en mátt sæta peim ófögnuði, að fá hann jafnóðum aptur frá hinum. — þeim er öldungis ekki skipaður niðurskurður framar enn pað, að útvega sjer hús og heybyrgðir fyrir kindur sínar, til pess að geta staðið jafnt að vígi og aðrir landsmenn að hirða pær og nokk- ur likindi sje til, að peir geti læknað hinar sjúkn svo pær eigi hljóti að sýkja annara fje, ef pað nær samgöngum, úr pví peir á annað borð hafa bundið sig við lækningar en hafnað hinum óræka niðurskurði. Efná- granni pinn ætti pær skepnur sem pinum skepnum gæti staðið tjón af, pá mundirðu vilja heimta af honum að hirða sínar svo vel, eður sjá svo um á einhvern hátt, að pjer cigi yrði mein að, og finnst mjer al- veg sama máli að gegna um hið hirðingar- lausa kláðafje áSuðurlandi; enda hefir sjálf- ur landshöfðinginn viðurkennt petta — allt svo hollur hann er í kláðamálinu — og skipað í auglýsingu sinni 30. ágúst næstl. samanbofinni við brjef hans til amtmanns s. d.,' að eigi skyldi setja annað fje á vetur á lílúðasvscðinu enn pað, sem húsrúm og — 29 — nokkurt heyfóður er fyrir, og ráðgjaíinn lokið lofsorði á pað í brjefi sínu 4. nóvem- ber, enda pótt hann rífi niður hinar sömu aðgjörðir pingsins(l). í öðru lagi var ákveðinn skaðabótalaus niðurskurður í frum- varpi pingsins hjá hverjum fjáreiganda par sem hinn sóttnæmi fjárkláði gjörir vart við sig, „eptir 8 vikur frá peim degi að lögin öðlast gildi". En gættu að, í annari grein frumvarpsins stendur, að „pyki amtsráði eða sýslunefnd ástæða til með sampykki lands- höfðingja að lóga meiru fje enn pví, sem fyrst var talið, pá geta pær sveitir sem vilja skorið niður á pví átta vikna tímabili mót skaðabðtum". Hjer er pá auðsjáanlega gengið út frá pví, að allir, sem purfa að berjast við kláðann, er húsrúm og heybyrgð- ir hafa, eigi kost á skaðabótum fyrir niður- skurð, ef peir að eins vilja pann kost held- ur enn að fást við hinar ísjárverðu lækn- ingar lengur enn 8 vikur, sem er að sögn peirra manna, er pekkingu og reynslu hafa á lækningum, fjórfaldur frestur til að lækna kláðann, pegar alúð og kostgæfni er á pað lögð og hin nauðsynlegu skilyrði fyrir að geta pað eru fyrir hendi. þegar pessa er gætt, pá virðist mjer nú frá mínu sjónar- miði, að frumvarpið ekki fara mikið í „bága við rjettarmeðvitund manna", pví til hins bótalausa niðurskurðar purfti ekki að koma hjá öðrum enn peim, er sýnt hefðu hálf- v«lgju í að útrýma kláðanum, eður hirðu- leysi og trassaskap í að lækna, og mundi ekki ofhart á pví tekið, pegar eins stendur á og hjer, að láta pá sjálfa tryggja almenn- ing fyrir t]óni- án pess peim væri pað end- urgoldið, er pannig færu að ráði sínu. Ann- aðhvort var fyrir pingið að gjöra, að ákvarða algjörðann niðurskurð mót skaðabótum á öllu hinu grunaða svæði, á heilbrigðu fje, sem sjúku, en sem hefði orðið mjög tilfinn- anlegt bæði fyrir pá par, er heilbrigðann hefðu fjárstofn sinn, og fyrir landsmenn yfirhöfuð að greiða pær skaðabætur, eður pá að taka í frumvarp sitt pá ákvörðun er gæíi lækningamönnum verulegt aðhald, allra helzt af pví hin fyrirhugaða fram- kvæmdarstjórn kollsteyptist, og petta að- hald hlaut að vera skaðabótalaus niður- skurður að vissum tilteknum tíma liðnum, til pess að lögin gæfu vissu um upprætingu kláðans, sem er búinn að kosta landsmenn mörg hundruð púsunda, hvort heldur mað- ur nefnir dali eða krónur, að ótöldu allri fyrirhöfn, prefi og jafnvel illdeilum, sem hann hefir gefið tilefni til. það skyldi vera, að pessi frestur hafi verið ákveðinn ofstutt- ur; en pegar pess er gætt, að pingið ekki gat búist við lögunum í gildi gengnum fyrr enn um eða eptir veturnætur, og pá að minnsta kosti 5 til 6 vikur liðnar frá r]ett- um, er að líkindum hefðu gefið manni hug- mynd um ástand fjárins, pá sýnist sem hin- ar 8 vikur, með peim vanalegu, ítrekuðu skoðunum er fyrirskipaðar voru í frumvarp- inu, væru nægur tími til að leiða í ljós hvort hugmyndin yrði að vissu, eður til að taka ráð sitt, ef menn vildu kjósa niður- skurð mót skaðabótum heldur enn að eiga á hættu að kláðinn kynni að lifa. En auk pessa hefir pað sjálfsagt vakað fyrir ping- mönnum, að pess lengri sem fresturinn væri, eður meir drægist fram á vcturinn, pess

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.