Fróði - 31.03.1880, Síða 1

F R Ó Ð I.
I. ÁR.
8. blað.
Akureyri, miðvikudaginn 31. marz
1880.
85
86
87
Brjcf um gripasýningar.
Nú fer að líða að þeim tíma, sem
við Eyfirðingar höfum ákveðið að halda
sýningar í sveitum til undirbúnings und-
jr stóru sýninguna á Oddeyri 8. júni.
Jeg þykist sannfærður ura, að menn hafa
allmikinn áhuga á þessu máli og gera
sitt til þess að sýningarnar verði svo
fjölbreytilegar og fróðlegar, skemmtileg-
ar og gagnlegar sem verða má. Hinar
mörgu bæði stóru og smáu sýningar,
sem um langao undan farinn tíma hafa
verið haldnar í öðrum löndum, hafa átt
mikinn og góðan þátt í þeim stórkostlegu
framförum í búnaði og iðnaði, sem þar
eru orðnar á seinni tímum Sýning-
arnar liafa fyrst og fremst hvatt hug-
vitsmennina til að finna upp alls konar
nýjar endurbætur, i aunan máta hafa þær
stuðlað til þess að nýungar þessar yrðu
rækilega prófaðar og reyndar afmönnum,
er voru hæfastir dómendur í þeim efn-
um, og í þriðja lagi hafa þær orðið til
að út breiða tafarlaust allt hið nýja, sem
hefir staðizt prófið og reynzt fullkomn-
ara og betra enn það, er áður var algengt.
Vjer höfum hingað til verið sem ut-
an við heiminn og lítið hugsað um að
verða öðrum þjóðum samferða á vegi
framfaranria. Nú er þó víða_vöknuð
löngun til þess, og eitt ráðið meðal
annars til að efia áhuga manna og
viðburði í þeira efnum eru sýningarn-
ar, ef menn færa sjer þær vel í nyt,
en til þess þarf að safna til sýningar-
innar sem flestum hlutum, smáum og
stórum , lifandi og líflausum, svo sem
allra flest verði þar til samanburðar
hvað við annað. Með þessu móti getur
öllum almenningi bezt orðið það Ijóst,
hver hagur er að ala upp vænar skepnur,
hafa góð verkfæri, vinna vandaðar vörur
og fram eptir þeim götunum. Menn
mega ekki draga sig of mjög í hlje, eða
vera of ragir við að flytja alls konar
muni til sýninganna, jafnvel hina ein-
földustu og algengustu , þótt eigi sje
mikil von um að fá verðlaun fyrir þá.
þessir einföldu og algengu hlutir geta
verið talsvert misjafnir, og eru það vana-
lega hjá mönnum, en mismunurinn á
þeim verður bezt auðsjenn, þegar margir
slíkir hlutir koma saman úr ymsum áttum.
Jeg skal taka til dæmis orf og hrífur,
Ijái og brýni. þessir hlutir eru venju-
lega mjög svipaðir , en þó má vel vera,
að jafnvel eiu hrífan eða eitt orfið sje i
einhverju betra enn annað, og þótt mun-
urinn sje við fyrsta álit ekki stór, þá sje
þó vert að gefa honum gaum, og til-
vinnanda að taka eptir honum. Jeg tek
með vilja þetta einfalda dæmi, því fá
verkfæri eru ef til vill eins lík hvort
öðru sem einmitt orfin og hrífurnar, en þó
er það víst, að þau geta verið misjöfn,
og allir vita hver nauðsyn er að hafa góð
heyskaparverkfæri, því hversu lítið ólag
sem á þess konar verkfærum er, hlýtur
það að tefja verkið að talsverðum mun á
öllum heyskapartímanum frá upphafi til
enda. J>að er ekki ósennilega til getið, að
sláttumaðurinn og rakstrarkonan af kasti
þeim mun meira verki með góðu verk-
færi heldur enn öðru lakara, að munurinn
sje að minnsta kosti einn tultugasti og
fiinmti hluti, en þessi munur svarar
þó tveim dagsverkum á heyskapartíman-
um, og þau kosta peninga. Já, ef hvert
mannsbarn , sem til heyskapar gengur í
landinu, gæti að jafnaðartali unnið sem
svaraði tveiin dagsverkum meira á sumr-
inu fyrir betri verkfæri, þá væri þetta
eigi svo lítill ávinningur fyrir landið, því
hann mundi skipta mörgum tugum þús-
unda. Menn mega ekki gleyma að gæta
hins smáa, það er opt engu minna
í það varið enn hitt, er stærra sýnist
við fyrsta álit. Franklín hefir sýnt þetta
með lítilli dæmissögu, hann segir: Af'
naglaleysi týndist skeifan, af skeifuleysi
heltist hesturinn af hestleysi beið riddar-
inn bana; fjandmaður hans náði honum
og drap hann; allt spratt af þvt að hann
hirti ekki um hestskónaglann.
Jeg hefi minnzt á þetta fyrir þá sök,
að jeg heyri ymsa kvarta um, að þeir
hafl ekki neitt til, er þeir geti látið
koma fram til sýningar. En jeg er á því,
að nokkurn veginn hver einasti bóndi hafi
eitthvað fleira eða færra, sem vert er að
komi fram á skoðunarsviðið. Sýningarn-
ar mundu líka verða þunnskipaðar að
munum, ef enginn sendi þangað annað
enn ailra fásjeðustu kjörgripi, því af þeim
mun vera fremur fátt til. Sýslunefndin
hjerna hefir á fundi sínum í vetur ákveð-
ið, að eigi að eins lifandi fjenaður heldur
einnig alls konar hlutir, sem eru til nyt-
semdar og prýð/, geti komið á Oddeyrar-
sýninguna, enda sýnist mjer það vera
hið eina rjetta, úr því menn efna til sýn-
irigar fyrir heilt stórt hjerað, að sýningin
sje gerð svo yfirgripsmikil sem verða má.
það er sjálfsagt, að hestar, nautgripir
og sauðfje verða helztu sýnigripirnir á
Oddeyri, og þyrftu einhverjir góðir
menn að fást til að halda þar sýningar-
daginn fyrirlestra um kynbætur, tippeldi
og meðferð þessara skepna. j»ótt Eyja-
fjörður sje eigi eins hestauðugur sem
margar aðrar sveitir á landinu, þá gætum
við Eyfirðingar ef til vill haft eins mik-
inn arð af hesteign okkar, ef við legðum
allt kapp á að vanda kynferði hestanna
og uppeldi, er engan veginn má lengur
ganga í slíku regluleysi og hirðuleysi sem
hingað til. Kýr getum við einnig átt
fullt eins góðar sem önnur hjeruð lands-
ins, en sauðfje tæplega á borð við sum-
ar aðrar sveitir, er hafa miklu meira
landrými og nær því takmarkalattsar af-
rjettir; þó er enginn efi á því, að sauð-
fjárkynið hjer gæti tekið stórmiklum bót-
um, ef vel væri á haldið.—Næst skepn-
unum vil jeg tslja sýning á alls konar
verkfæruur til jarðyrkju, heyskapar, vega-
gjörðar, húsabygginga og flutninga. Væri
mjög æskilegt að sem allra flest kæmi á
sýninguna af þessum hlutum, svo sem
verkfæri er höfð eru til að losa jarðveg-
inn, hlaða garða, skera fram mýrar,
sljetta þúfur og höggva grjót, sömuleiðis
alls konar reiðtýgi og reiðfæri, aktýgi,
kerrur, sleðar og allt því um líkt, er
nöfnum tjáir að nefna. þessi ílokkur á-
halda þarf sjerstaklega skoðunar og í-
hugunar, því mikið er undir komið að
störf þau, er þessi verkfæri eru notuð
til, verði greiðlega unnin. í þriðja lagi
er allt það er til sjávarútvegsins heyrir
svo sem skip og bátar, smærri og stærri,
með öllum þeirra útbúningi til siglingar
og róðurs, alls koDar veiðarfæri til þorsk-
veiða, hákarlaveiða, síldarveiða o. s. frv.,
sömuleiðis öll áhöld, sem höfð eru til
að hagnýta sjer aflann, þegar hann er
fenginn, og svo sýnishorn af vörum er
sjávarútvegurinn gefur af sjer. þá er í
fjórða máta allt það sem lýtur að mjólkur-
notum og þess konar búverkum. Sýna ætti
mjólkurílát og öll áhöld til smjörgjörðar,
ostagjörðar og skyrgjörðar, einnig sýnis-
horn af smjöri og ostum. þá eru enn í
fimmta flokki öll tóskaparverkfæri til að
kemba, spinna, vefa, prjóna o s. frv., og
alls konar tóskapur, dúkar og prjónles,
sem unnið er á heimilunum, til búinn
fatnaður og rúmföt og annað því um líkt.
Enn fremur ymislegt úr ymsum efnum,
er helzt verður talið til iðnaðar, og sem
getur verið margvislegt, auk þess, er
beinast liggur við að telja til hinna fyr-
töldu flokka. Jeg bendi að eins lauslega
á þetta, án þess að liða það smásmug-
lega f sundur; en jeg vona það sje Ijóst,
að raargt má tína til, sem vert er að
skoða og athuga.
það má telja víst að sýningarnefnd
sú, er sýslunefnd vor kaus í vetur, gerí