Suðri - 16.08.1884, Blaðsíða 1

Suðri - 16.08.1884, Blaðsíða 1
Af Suðra koma 3 blóð i'it á mánuði. Uppsögn með 8 mán. fyrirvara frá ára- mótum. Suðri. Árgangurinn 34 blöð kostar 3 kr. (erlendis 4 kr.), scm borgist fyrir ágústlok ár hvert arg. Reykjavík 16. ágúst 1884. BÓKMENNTIR i. llúspostilla eptir Helga <*. Thor- dersen, byskup yfir íslandi. BvíJc. A forlag Kr. Ó. porgrhnssonar. 18S4. Á næstliðnum vetri kom út hús- postilla eptir ræðusnilling vorn, Helga byskup Thordersen, á forlag Kr. 0. þorgrímssonar. pað mátti kallast pörf á pví fyrir oss, að fá predikanir, er fullnægðu pörfum vorra tíma, pví vér áttum ekki aðrar en Peturs bysk- ups einar, er gætu pað fyllilega. pótt Jón Vídalín hafi langa tíð skipað öndvegi meðal vorra kennimanna, eru tímarnir nú orðnir svo breyttir, að hann getur pað ekki jafnt og áður. Vér verðum að sðnnu enn pá hrifnir af andríki hans og krapti, on pað spill- ir einatt áhrifunum, að orðatiltæki hans eru víða óviðfeldin, og málið dönsku- skotið. pað er auðvitað, að petta eru gallar peirra tíma, en ekki höfundar- ins gallar. En menn hafa allt til pessa kynokað sér við, að fclla úr hjá honum eða breyta, enda mundi slíkt verk vera vandasamt og að líkindum óvinsælt meðal pjóðarinnar. En fyrir pessar sakir er Vídalíns postilla orðin of gömul til pess að geta nú gjört hið sama gagn og áður til húslestra. Húspostilla Árna byskups Helgasonar hefur ekki getað unnið sér almennings hylli. Prédikanir Peturs biskups hafa pví nú, síðan pær komu út, verið víðast og venjulegast einar hafðar til húslestra, og hafapær að maklegleik- um öðlast ást pjóðarinnar og aðdáun. Helgi byskup Thordersen var fyrir- taks kennimaður, að dömi allra peirra, sem á hann hlýddu, og fór mikið orð af honum víða um land. Vér erum og pess fullvissir, að pá, sem nú heyra og lesa pessar prédikanir, og aldrei höfðu sjálfir heyrt til höfundarins, pá mun ekki undra pað, að hann pótti frábær ræðumaður; og ver erum líka pess fullvissir, að peir sem nú lifa og pess nutu, að heyrahann haldaræður, peir munu með fögnuði heyra hann enn pá tala í pessum pmlikunum hans. það sem einkum hlýtur að afla pessum prédikunum ástar pjóðarinnar, eru peir miklu kostir, að í peim eru sameinuð pessi atriði, sem hún áður ann og kunni að meta: hið kröptuga og and- ríka hjá Vídalín og hið blíða og hjart- næma hjá Pétri. Málið er líka einkar fagurt og vandað, og víða mjög mælsku- legt, kröptugt og kjarnmikið. Vér getum pó ekki bundizt pess, að lýsa undrun vorri yfir pví, að eins vandvirkir menn og peir annars eru, sem búið hafa pessa húspostillu undir prentun, skyldu halda pessum gamla og óíslenzkulega texta á guðspjöllun- um og öðrum biblíugreinum bókarinn- ar, par sem pó annar endurbættur og betri texti er til, og sem inn er kom- inn t. a. m. í barnalærdómsbók séra Helga Hálfdánarsonar, sálmabókina og handbók presta. Vér bendum á penn- an galla í pví trausti, að haiin verði lagfærður við næstuútgáfuprédikananna pví pess óskum ver og ver vonum pað að pjóðin veiti peim pær viðtökur að innan skamms purfl að gefa pær út aptur. Annars er bókin vönduð að öllum frágangi; pappírinn góður og letrið einkar skírt. Framan við er stein- prentuð mynd höfundarins, svo og sefiatriði hans samin af skólakennara Steingrími Thorsteinsson. H. J. *TL Lækningabók handa alpýou á ís- landi eptírJ. Jónassen Dr. með. Rvík. 1884. það er óhætt að fullyrða, að sjald- an hefur hér á landi birzt á prenti bók, sem meiri pörf hofur verið á en pessi. í>að má með sanni segja, að alpýða vor hafi nær pvíverið lækningabókar- laus, pangað til pessi kom út, pví sú eina lækningabók sem vér höfum haft er lœkningabók Jóns Pétusrsonar, en hana má að flestu leyti telja ofgamla og úrelta. Og pó er ef til vill hvergi í heimi svo mikil pörf á slíkum bók- um, sem einmitt hér á landi. Land vort er svo strjálbyggt, vegirnir svo örðuglr yfirferðar og víða alveg ófærir á vetrum, að opt og mörgum sinuum er með öllu ómögulegt að ná til læknis. par við bætist fátækt alpýðu vorrar, sem opt sér sér ekki fært að leita læknis efnanna vegna, ef nokkuð er laugt að sækja hanu, svo margur mað- ur verður að deyja drottni sínum par 83 21. blað. sem hann er kominn, án pess að hægt sé að leita læknis eða meðala. pað er pví hin brýnasta og sárasta pörf pessa lands í heilbrigðislegu tilliti sem Dr. Jónassen hefur viljað bæta úr með pessari bók og á hann hinar mestu pakkir skildar fyrir slíkt verk. Vér erum eigi lækningafróðir og skulum pví sem minnst fara út í pá sálma, en allir peir, sem lesið bafa bækur og ritgjörðir Dr. Jónassens, svo sem «TJm eðli og heilbrigði mannlegs líkama», «um sullaveikina* o. s. frv. munu á einu máli um pað, að reynsla hans og þekking sé mikil trygging fyrir pví, að lækningabók hans muni prýðilega af hendi leyst. 1 bókinni er talað um flestalla sjúkdóma, sem koma fyrir hér á landi". sjúkdómunum er lýst greinilega og mjög skiljanlega; svo er skýrt frá or- sökum peirra, par sem pað er hægt, og að endingu er ljóslega talað um meðferð og lækningu sjúkdómanna. Minnst er talað um barnasjúkdóma og segir höfundurinn í formála bókarinn- ar, að «peir séu nokkuð serstaklegs eðlis» og hefur hann hugsað sér síðar meir, ef hentugleikar leyfa, að semja «serstakaii bækling um pað efni». Aptast í bókinni er meoalaskrá, eðaleiðbeihingfjrir alþýðu um, hvern- ig bruka skuli hin algengustu meðul, og muu hún mjög að gagni koma, pví hún er hin handhægasta að grípa til. pað er ef til vill eigi hinn minnsti kostur bókarinnar, að hún mun út- rýmamargri hjátrú, gerauð engu marg kerliugagrillur, sem fáfróð alpýða her á landi hefur lagt trúnað á í heil- brigðislcgu og lækningalegu tilliti. Eitt er auðvitað, að skottulækuum hér á landi fjölgar stórum við pað, að fá slíka bók í hendur sem lækninga- bók Dr. Jónassens; en ver teljum pað satt að segja miklu fremur gott en illt, að skottulæknum fjölgi, pví pað má ganga að pví vísu, að peir einir halda áfram að gefa sig við slíku, sem ná áliti alpýðu manna fyrir tilraunir sínar, en pað er óhugsaudi að peir nái slíku áliti, nema peir að einhverju leyti eigi pað skilið. Vér skulum að endingu geta pess, að bókin kostar oinar 3 kr. og er pví

x

Suðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðri
https://timarit.is/publication/118

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.