Fjallkonan - 19.08.1899, Side 1

Kemur út um miðja viku. Yerð árg. 3 kr. (4 kr. erlendis). TJppsögn (ðgild nema skrifleg) fyrir 1. okt.
Sextándi árg.
Reykjavtk, 19. ágúst 1899.
32. blað.
Ritsíma-málið.
I.
Sem kunnngt er orðið, hefir stjórnin farið fram á,
að alþingi veiti henni heimild til að verja 75,000 kr.
af Iandsfé til undirbúnings fréttaþráðarlagningar af
Austfjörðum til Reykjavíkur á þessu fjárhagstíma-
bili.
Enn fremur gerir stjórnin ráð fyrir, að 35,000 kr-
séu veittar á ári hverju úr landssjóði í 20 ár til
fréttaþráðarins.
Það er þvi stórfé, sem hér er um að ræða, og er
engin furða, þótt þingið hafi verið í vafa um, að
veita það í fjárlögunum.
Ymsir af þingmönnum hafa tekið það fram, að
það væri vafasamt, að vér hefðum nokkurt veruiegt
gagn af íréttaþræðinum fyrst um sinn, og mua mikið
hæft í því. Það munu verða að tiltölu mjög fáir menn
sem nota hann, og hraðskeytagjaldið verður að lík-
indum afarhátt, álíka hátt og það er til suður-
Ameríku eða austur-Asíu, 4—5 kr. orðið, og þó það
yrði ekki hærra eun milli Englands og Danmerkur
(25 au. orðið), þá er flestum ofvaxið að sæta því.
Fjallk. hefir fyrir skömmu borist bréf um þetta
mái frá íslendingi á Frakklandi, sem er talsvert
kunnugur fréttaþráðarlagningu.
Hann segir svo:
„Það er nú af kappi sótt, að ísland styðji útleut
félag til að leggja ritsíma milli Bretlands og ís-
lands.
Forgöngumenn fréttaþráðarins álíta líklega að eitt
helzta sporið til að rétta efnahag íslands sé að koma
því í málsheyrn við önnur lönd, og að það komist
ísland ekki, nema íbúar þess skuldbindi sig til að
borga útlendu ritsíma félagi nær 40 þús. króna árs-
tillag um 20 ár.
Alþingi hefir látið ginnast af þessum fortöl-
uro.----------
Eg hefi þá skoðun, að ritsími til útlanda sé langt
frá því að vera fyrsta sporið til að rétta við efna-
hag íslands, heldur muni það miklu fremur verða til
þess að gefa útlendum auðmönnum meiri umráð yfir
verzlun og atvinnuvegum landsins.---------— .
Vér íslendingar erum oft og einatt spurðir að því
erlendis, hvaða iðnir íslendingar stundi heima, hvaða
afurðir og þekking þeir hafi helzt að bjóða, sem öðr-
um þjóðum sé peningavirði, — enn við erum sjaldan
spurðir að því, hvort ísland hafi fréttaþráðarsamband
við önnur lönd, né álitnir minni menn fyrir það, að
hafa búið afskektir og án hjálpar útlendra manna
um þúsnnd ár.-------Enn það er hætt við að ís-
lenzkt þjóðerni félli í verði, ef fulltrúar landsins
borgnðu útlendu félagi meira í vexti fyrir að leggja
fréttaþráð, heldur enn þráðurinn þarf að kosta.
„Stóra ritsíma félagið norræna“, „Det store nor-
diske Telegraf Selskab", „The Great Northeru Tele-
graph Company", sem hefir aðsetur sitt bæði í Kaup-
mannahöfn og Lundúnum og ber því bæði nöfnin,
býðr nú íslendingum ritsímann fyrir það, að þeir
borgi félaginu árlega 35,000 kr., sem sjálft á þó að
eiga ritsímann. Að þessu hefir alþingi gengið, og
menn hafa búist við, að þráðurinn yrði lagður innan
tveggja ára.----------
Alþingi er sannarlega greiðvikið við þetta stór-
auðuga félag, og væri það mikií löðurmenska af fé-
laginu, ef það legði ekki þráðinn svo fljótt sem unt
væri, því vera mætti að alþingi snerist hugur
seiuna.------
Alþingi gæti nú gert annað óþarfara enn að end-
urskoða ritsímamálið frá upphafi og gera sér og
landsmönnum grein fyrir: hvort ritsíma lagning til
útlanda sé fyrsta handartakið, sem þarf að taka til
að reisa við hag landsins, hvað fréttaþráður til út-
landa þarf að kosta ísland, — og hvernig ísland
gæti bezt varið því fé, sem ráðgert hefir verið að
greiða útlenda fréttaþráðafélaginu.
Um þessi atriði vil eg nú fara nokkrum orðum.
Bætir þjóðin hag sinn með því að leggja á sig
enn rneiri álögur, sökkva sér í enn meiri skuldir til
að styrkja fyrirtæki, sera er og verður í höndum út-
lendra auðmanna og notað af þeim til að auka veidi
sitt, enn kirkja íslands eigia framtakssemi og þjóð-
líf?
íslendingar hafa lengi og ekki að ástæðulausu
barmað sér yfir peningaleysi til að gera jarðabætr,
auka fiskiflota sinn og kaupa verkvé'ar til að byrja
að nota náttúruöflin, enn aiþingi hefir ekki ráð á að
vetja 50—60 þús. krónum í þess konar tilraunir;
það getur ekki treyst fullfærum Ísíendingum til að
vera þar formenn. Enn svo ber mörg hundruð mil-
jóna eigandi að dyrum hjá þjóðinni og segir:
„Heyrðu, kona góð! Ég sé að jörðin þín er niður-
nídd, enn þú átt efnilega pilta og mig langar til að
gera eitthvað fyrir ykkur. Yiljir þú láta mig hafa
1 —2 miljónir króna, helzt 2—3 miljónir, þá skal ég
Ieggja þjóðbraut að kotinu þínu og girða um túnið