Fjallkonan - 19.08.1899, Side 4

144
FJALLKONAN.
XV, 32.
fyrir því sem ónauðsynlegra væri. Og þetta er rétt
skoðað, því fyrst verður jafnan að fullnægja brýnuBtu
lífsþörfum; því næst getur hitt, sem er til þæginda
og ánægju í lífinu, komið til greina. Það mundi
ekki þykja skynsamlegt fyrir pilt, sem ætlaði að læra
skósmíði eða trésmíði, að eyða hálfum námsirunum
til latíuu eða grísku náms, sem þó getur verið ment-
andi í sjálfu sér, en gagnslaust fyrir mann í þeirri
stöðu.
Einmitt af því, að þessi skoðun er orðin svo rík
hér hjá almenningi, að stúlkurnar þurfi öðru fremur
að læra matreið3lu og hentuga og sparsama meðferð
á allskonar mat, og þrifnað bæði við hann og í allri
umgengni, þá hugðu margir gott til hússtjórnarskól-
ans, og þar á meðal ýmsir af þiugmönnum sjálfum.
Styrkur sá sem skólinn fékk varð líka til þess, að
hann gat komist á fót og haldið áfram þessi tvö
ár, þrátt fyrir hrakspár ýmsra og bölbænir. Því hér
fór sem oftar, að þegar á að stofua eitthvað nýtt,
þá koma menn úr öllum áttum raeð spádóma og at-
hugasemdir og útásetningar. Fyrir duguað forgöngu-
konunnar og góðvild einstakra manna gat þó skólinn
fengið sér nauðsynleg áhöld. En húsnæði var ekki
að fá í öðrum stað enu í Iðnaðarmannahúsinu, sem
þó er dýrt, og að sumu leyti mjög óhentugt, þó sá
staður hafi á hinn bóginn ýmsa nauðsynlega kosti.
Eg held, að hússtjórnarskólinn hafi fullkomlega
gert það gagn, sem með allri sanngirni varð til ætl-
ast í byrjun af félausri stofuun. Og því harðara og
ósanngjarnara er það, að taka af honum allan styrk-
inn og þannig drepa þenna vísi, sem öllum kom
saman um, að þörf var á og gæti staðið án
mikilla fjárframlaga af almenningsfé, ef vel væri að
farið.
Auðvitað hafa heyrst ýmsar mótbárur gegn þessu.
Skólinn ætti að geta staðið á eigin fótum, eins og
hvert annað matarsöluhús hér í bænum o. s. frv.
En þess er að gæta, að örfáir byrja á að hafa mat-
söluhús án þess að minsta kosti &ð eiga áður ein-
hver búsáhöld, og í öðru lagi getur ágóðinn geng-
ið til tekna og viðurhalds fyrir þann sem selur
þannig fæði, en skólinn þarf að launa einni eða flair-
um kenslukonum.
Menn svara þvi að skólinn þurfi ekki að kaupa
vinnuna; nemendurnir borgi með sér og vinni ókeypis.
Það er satt, enn það er sitt hvað að kenna, eða
láta vinnukonur gera vandaminstu verkiu, enn geta
svo sjálfur frátafarlaust gengið að hinum störfun-
um, sem nú þarf skóla til að kenna og stúlkurnar
einmitt vilja læra. Til þess þarf æfða konu, sem
þarf að standa hjá og sjá um alt, þó það heiti svo,
að stúlkurnar geri verkin sjálfar. Ef ekki þyrfti
umsjón með stúlkunum eða hjálpar við það sem þær
gera, þá þyrftu þær ekki tilsagnar með.
Ymsir hafa fundið það að skólanum, að stúlkurnar
þyrftu að gefa svo mikið með sér, af þyí þær gerðu
bvo mikið. Hér í bænum hefir það þó verið venjulegt,
að stúlkur hafa gefið eina krónu með sér um daginn,
þegar þær hafa komið sér fyrir til að læra matreiðslu,
og hafa færri fengið það enn vildu, enda hafa þær
þá líka orðið að vinna eitthvað, sem eðlilegt er, því
annars mundu þær ekki læra mikið.
í Noregi, þar sem alþýðuskólar og alþýðumentun
þykir nú komin i bezt horf, er langmest áherzla
lögð á kenslu í „húslegri ökonomi". Hússtjórnar-
skólar og skólaeldhús eru þar í hverri sveit, og lagt
mikið til þeirra af opinberu fé.
Skólaeldhúsin eru mjög víða í sambandi við barna-
skólana, og verða stúlkubörn að taka þátt í kensl-
unni í þeim vissa tíma á viku frá þvi þær eru 10
ára, og þykir það gefast mjög vel. Nemendurnir á
hússtjórnarskólunum borga með sér 15 kr. um mán-
uðinn, enn þeir fá 30 kr. styrk um mánuðinn, af
ýmsu opinberu fé, svo meðgjöfiu með hverjum er 45
kr. um mánuðinn, og verða þær þó að taka þátt í
öllum verkum, bæði gripahirðingu, garðrækt og fl.
Það mætti segja, að hústjórnarskólinn hérna hefði
ekki farið í þessa átt; hann hefði að eins verið mat-
reiðsluskóli og því vildi þingið ekki styrkja haun.
Eau það er nú ekki svo lítilsvert atriði, að kunna
að búa til góðan mat og fara vel og hreinlega með
hann og bora hann snoturlega fram. Það hafa stjórnir
aunara landa álitið fyrsta skilyrði fyrir góðu heim-
ilislífi, og fyrsta skilyrði til að halda mönnum frá
veitingahúsum og svalli. Því einmitt til þess að
koma í veg fyrir það, stofnaði stjórnin í Belgíu hús-
stjórnarskólana eða matreiðsluskólana, sem síðan hafa
verið teknir til fyrirmyndar hér á Norðurlöndum og
víðar. Hún hefir í verkinu viðurkent, að máltækið
væri satt, sem segir: „Yegurinn til hjarta mannsins
liggur gegnum magann“ ! Og það er líka eðlilegt,
að þreyttum og svöngum mönnum hugnist betur
heimili, þar sem alt er þokkalegt og góður matur á
borðum, enn þar sem alt gengur á tréfótum, matur-
inn lélegur, og ætíð eins, konan óhrein og krakkarn-
ir rifin og táin, skælandi og hrínandi af sulti og illri
hirðingu.
Ef nú þingið vildi gefa gætur að þessu, og ekki taka
tillit til, hvað einstakir menn segja skólanum til lasts,
annaðhvort af vanþekkingu, öfund eða samkeppni,
og sjálft kynti sér þetta mál, - þá ber eg syo gott
traust til hygginda þess og framsýni, að það sjái að
það er einmitt í þessa átt sem kvenuaskólar vorir
eiga að ganga. En til þess þurfa þeir að breytast
að öllu formi og fyrirkomulagi. En það er jafn-
an hægn að laga hlutinn, þó einhver smíðalýti séu
á honum, heldur enn að finna i fyrstu heppilegasta
lagið á honum. Hússtjórnarskólinn þyrfti að breytast
og geta kent meira, sem við kemur heimilisstjórninni
enn nú, og það gæci hann ef hann fengi meira fé,
gott húsrúm og nóga kenslukraíta, sem fylgdu tíman-
um og þektu þarfir og vandkvæði alþýðunnar í þeirn
efnum.
Enn til að bæta úr þessu er ekki vissasti vegur-
inn að kæfa þenna litla hússtjórnarskólavísi, heldur
að hiúa að honum. Það væri mun óhægra að koma
nýjum skóla á fót í þessa stefnu, ef þessi skóli væri
látinn deyja út af fyrir iéleysi, heldur enn að styrkja
hann lítillega áfram, og laga hann smámsaman og
breyta honum i þá átt, sem hentast þætti og heilla-
vænlegast, og það vonum við, sem trúum að þetta
sé eitt af merkustu íramtíðarmálum okkar, að þingið
muni gera, að dæmi Norðmanna, sem nú veita úr
ríkissjóði 30000 kr. á ári tii slíkra skóla, auk þess