Fjallkonan


Fjallkonan - 13.01.1900, Blaðsíða 4

Fjallkonan - 13.01.1900, Blaðsíða 4
FJALLKONAN. Maki myrkranna. Róman. Eftir Bram Stokor. Formáli höfundarins. Lesarinn getur sjálfur séð, þegar hann les sögu þessa, hvernig þessum blöðum hefir verið raðað saman, svo að þau yrði að einni heild. Eg hefi ekki þurft að.gera annað en að draga úr þeim ýms óþörf smáatvik og Iáta svo sögufólkið ajálft skýra frá reynslu sinni í þeim sama einfalda búningi, sem blöðin eru upphaflega skrifuð í. Ég hefi, af augljósum ástæðum, breytt nöfnum manna og staða. En að öðru leyti skila ég handritinu óbreyttú, samkvæmt ósk þeirra sem hafa álitið það stranga skyldu sína, að koma þvi fyrir almenningssjónir. Eftir minni Bannfæringu er það ekkert efa- mál, að þeir viðburðir, sem hér er lýst, hafi sannarlega átt sér stað, hversu ótrúlegir og óskiljanlegir sem þeir kunna að sýnast, skoð- aðir eftir almennri reynslu. Og ég er sann- færður um, að þeir hljóta jafnan að verða að nokkuru leyti óskiljanlegir, þó ekki sé óhugs- andi að áframhaldandi rannsóknir í sálfræðinni og náttúrufræðinni geti þegar minst varir skýrt bæði þessa og aðra leyndardóma, sem hvorki vísindamenn né njósnarlögreglan hafa enn þá getað skilið. Ég tek það enn á ný fram, að þessi dularfulli sorgarleikur, sem hér er lýst, er fullkomlega sannur að því er alla ytri úð- burði snertir, þó ég eðlilega hafi komist að annari niðurstöðu í ýmsum greinum en sögu- fólkið. Eu viðburðirnir eru ómótmælanlegir og svo margir þekkja þá, að þeim verður ekki neitað. Þessi röð af glæpum, er mönnum ekki enn úr minni liðin, röð af glæpum, semvirðast óskiljanlegir, en út leit fyrir að væru af sömu rót runnir, sem á sínum tíma slógu jafnmikl- um óhug á almenning sem hin alræmdu morð Jakobs kviðristara, sem komu litlu seinna til sögunnar. Ymsa mun reka minni til hinna merkilegu útlendinga, sem mísserum saman tóku glæsilegan þátt í lífi tígnarfólksins hér í Lundúnum,og menn muna eftir því, að annar þeirra að mineta kosti hvarf skyndilega og á óskiljau- legan hátt, án þess nokkur merki hans sæist framar. Alt það fólk sem sagt er að viljandi eða óviljandi hafi tekið þátt í þessari merkilegu sögu er alþekt og vel metið. Bæði Tómas Harker og konan hans, sem er valkvendi, og dr. Seward eru vinir mínir og hafa verið í mörg ár, og ég hefi aldrei efað, að þau segðu satt frá; og hinn mikilsmetni vísindamaður, sem kemur hér fram méð dularnafai, mun líka vera of frægur ura allan hinn mentaða heim til þess, að mönnum dyljist hið rétta nafn hans, sem ég hefi ekki viljað nefna, sízt þeim, sem af reynslu hafa lært að meta og virða snild hans og mann- kosti, þótt þeir ekki fremur en ég fylgi líf- skoðunum hans. Ea á vorum dögum ætti það að vera ljóst öllum alvarlega hugsandi mönnum að „harðla margt er á bimni og jórðu, sem heimspekina dreymir ei nm."- Lundúnum, — stræti, águst 1898. B. S. miðjuna. Hárið fellur á herðar niður og augun eru svört og leiftrandi, svo að þeir líta ræningja- lega út. En annars eru þeir að sögn mein- leysismenn. (Framh.) I. kafli. Ilöllin í Karpatafjöllum. I. kap. Dagbók Tómasar Harpers (hraðrituð). Bistrits, 3. maí. Hingað er ég þá loksina kominn á þessari fleygiferð með hraðlest yfir Evrópu. Fór frá Munchen 8-30 e. m. 1. maí; kom til Vínar um morguninn; þaðan til Buda- Pest; undarleg borg, en ég gat lítið séð af henni; mér fanst að hér væri eg að kveðja vesturiönd og vestræna menning og nú tæki austurlöndin við. 1 nótt var eg í Klásenborg; kom þar í myrkri í gærkveldi og held áfram á morgun með póstvagni til Borgoskarðsins. Ég hefi farið yfir hæðótt land í dag og sting- ur það í stúf við sléttur Ungverjalands. Hér og hvar eru smáþorp eða hallir á hnúkunum; og öðru hvoru liggur leiðin yfir straumharðar ár. Á áfangastöðvunum er samankomíð tals- vert af sveitafólki í alla vega búningi. Ég vildi ég hefði getað krotað upp drætti af lífinu hérna í kringum mig. Einkennilegastir allra virðast mér Slóvakar vera; þeir eru á víðum brókum og skyrtum að ofaa, gyrðir belti um 25 ára afmæli Búnaðarfélags Mosféllinga og Kjalnesinga. Á félag þetta hefir aður verið minBt í Fjallk. Það var stofnað á þjððhátíðinni (3. ág.) 1874, og var því 25 ára í sumar. Á aðalfundinnm (1. vetrard.) i hauet minti ritari félagsina á þetta, og var þá raðgert að halda sérstaka skemtun í minning þess. Þetta sam- sæti var haldið 27. nóv. að Lágafelíi og tóku um 60 manns þátt i þvi, íélagsm. (um 40) og konur þeirra. Hjónin á Lágaf., Ólafur Stephensen prestur og Steinunn Eiríksdóttir kona hans stóðu fyrir því, og veittn gestum fyrir ákveðna væga borgun. Pórst þeim það ransnarlega. Eftir borðhaldið (um kl. 6. síðd.) skemtu menn sér við ræður, söng, hljððfæraslátt, dans, spil og leiki m. fl. um kvöldið og nóttina til næsta dags, og fór það alt vel og eiðsamlega fram. Af ræðum má helzt geta þess, að i byrjun samsætisins (undir borðum) mintiat séra Ólafur aðal-frumkvöðuls félagsins, séra Þorkels á Reynivöllum, er sökum heilsuleysis eigi gat verið viðstaddur, og afhjúpaði um leið stðra mynd af honum, er þau Lagafells- hjðn gáfa félaginu, ásamt skrautrituðu spjaldi (jafnstóru) með kvæðum þeim, er ort höfðu verið fyrir tækifærið. Myndina hafði Á. Thorsteinsson gjört, en skrautritið B. Gröndal. Kvæðin voru: minni félagsins (B. B.), minni bænda og m. kvenna (G. G.). Ritari fél., BjiSrn í Gröf, sagði þvi næst sögu félagsins. Það hafði, eins og mörg lík fyrirtæki hjá oss, átt erfitt uppdráttar framan af. Byrjunin var að vísu all-álitleg, en svo smá-dofnaði yfir því, og var það mjög framkvæmdasmátt fram að árinu 1888. Voru félm. um 20 í báðum hreppunum siöustu árin áður. En þá voru þeir Guðm. í EUiðakoti (form.) og Bjórn í Beykjakoti (ritari) kosnir í félagsstjðrnina og hafa verið það síðan. Það ár var fyrst veitt vinna (eftir tillögu B. B.) og hefir það haldist og aukist. Frá, þeim tíma hefir félagsmðnnum faríð sí-fjölgandi og eru þeir nú 75, eða flestallir búendur beggja hreppanna. Eftir að landssjóður fðr að veita fél. tillag, jðkst þó vinnan enn meir, og hafa síðan oftast verið 8 vinnumenn við jarða- bðtastörf hjá félm. alt vorið fyrir félagsms reikning. Auk þess hafa verið veitt verðlaun fyrir jarðabætur, húsa- bætr (hlöður) og fénaðar meðferð. Jarðyrkjuverkfæri voru og keypt og veitt félm. þar til þau voru orðin almenn og þörfin vakin. Félagslögunum var breytt árið 1889 (að tilhlutun B. B.) og breytti það mjög fram- kvæmdunum til bóta. AIIs hafa í félaginu verið haldið 39 fnndir (2 á ári síðan '88), sléttaðir 126,042 ? fðm. (139 dagsl.), nýyrktir sáðreitir 3776 ? fðm., tvihl. grjðtg. 1042 fðm., einhl. grg. 132 fðm., torfg. og torf og grjðtg. 2444 fðm., skurðgarðar 1406 fðm., lokræsi 138 fðm., flöðgarðar 17,500 teningsfet, skurðir af ýmsri stærð 339,700 ten.fet. Hlöður verðlaunaðar 60 (meðalstærð um 500 ten. álnir, auk riss). Dagsverkatala samtals (eftir núgildandi reglum) 15,489. Útborgað: i verðlaun..........kr. fyrir vinnn.........— fyrir verkfæri....... . — Samtals kr. Aðalsjððnr félagsins (sívaxandi), um 700 geymdur í Söfnunarsiöðinum síðan 1889. Fyrir minni bænda mælti form. félagsins, en séra Olafur fyrir minni kvenna. Bitari talaði fyrir því að félagsm. við þetta tækifæri (í afmælisminning) stofnuðu til nýrra og betri félagssam- taka til að hrinda jarðrækt og búnaði á fékgssvæðinu áfram, og bar fram akveðna tillögu í þá átt, er nákvæm- ar skyldi ræða og taka ákvörðun um á næsta fundi. Séra Ólafur vakti máls á stofnun lífsábyrgðarsjsóðs fyrir kýr. Björn á Varmá (verkvélanotkunarfromuður) lagði til að á næsta aðalfnndi (1. sumardag) væri komið fram með sem flestar tillögur í þá átt, að vekja nýtt framkvæmdarlif í félaginu, er vinsa mætti úr þær beztu. Margar fleiri ræður voru haldnar. Þetta var ort fyrír minni félagsins: Þúsund ára sezt var sól, sæ og bauður gríma f6l, sváfu dáð og dugur hjðn, deyfð og sundrung nnnu tjðn. Hirðir þá nm Ijðra leit: lýsti árdagsroði sveit, morgunblærinn milt of blés MosfellsBveit og Kjalarnes. Glugginn upp hann lokinn lét, lagsmennina svo á hét: ýta skal and-vari við, veiti dagur risnum lið. Hjónin færast fætur á — flýja deyfð og sundrung þá —, menn, er tengir bræðra band, byngja °g rækta fdðurland. Félagasagan sögð nú er. — Saman komið höfum vér yfir þess að líta leið liðið aldarfjðrðungs-skeið. Telja mörg á meðal vor megum félagsskapar spor; 2237,70 1280,80 278,15 3796,65 kr., er lítil byrjun að eins á er þó því Bem vinna má. Stigi nú á stokk og heit strengi félagsmanna sveit: eftir fjörðang aldar skal okkar verka margfalt tal. BúBæld auki bræðralag, bæti framfór þjóðar hag, yrkjum landið, leitum fjár, lifnm yfir þúsund ár! Félagsmaður. THOMSEN'S Bflfl. Vörur nýkomnar 1 pakkhúsdeildina. Ofukolin góðu. Steinolía White Water. Borðviður af ýmsu tagi til verkstæðisvinnu fyrir trésmiðina. ígömlu búöina. Epli og perur írá Kaleforniu. Alls konar nýlenduvörur og kryddvörur. 1 bazar-deildina. 4 kassar járnvörur og byggingará- höld innanhúss. Kúnstskautar. Burstar allskonar. Ameríkanskt skrifborð o. s. frv. 1 vefnaöarvörubúöina* Svart klæði. Svart kjólatau. Vefjar- garn. Slör. Dömuskófatnaður. í fatasölubúðina. Svart kamgarn, 4 tegundir. efni allskonar. Hálslín og enn þá viðbætir. Hattar og 00 o bD a m -3 a ce a a T3 a ¦+^» a s 13 œ M <o tts o .11 .2 -4-» m o a a oð a í° 'C H H ð Fata- slips, húfur alls konar. Loðhúfur af mörgum tegundum o. m. fl. H. Th. A. Thomsen. BfJhH iBbli H. I Vér undirskrifaðir kaupmenn og verzlunarstjórar leyfum oss hér með að tilkynna heiðrúðam almenningi, að við muaum loka búðum vorum kl. 7 e. m. næstu tvo mánuði — janúar og febrúar. Eeykjavík 28. desbr. 1899. H. Th. A. Thomsen, Ásgeir Sigurðsson, Bj'órn Kristjánsson, C. Zimsen, O. ólsen, Sturla Jónsson, Fr. Jónsson, Th. Thorsteinsson, ó. Amundason, O. Ounnarsson. Áskrifendum að tímaritinu „EIR" tilkynnist hér með, að næsti árgang- ur ritsins kemur út i þriggja arka heftum fjórum sinnum á ári: í marz, júní, september og desember. Verð- ið sama og áður, árgangurinn kr. 1,50 og borgist fyrir 1. júlí. Skilvísum kaupendum, sem borga ritið á, réttum tíma, verður með síð- asta hefti næsta árgangs send ókeyp- is kápa til að binda inn í tvo fyrstu árganga ritsins. Þeir, sem safna nýjum áskrifend- um að „EIR" og sjá um akiivísa borgun, fá x/5 í ómakslaun. Beykjavík 28. desbr. 1899. Sigfús Eymundsson. Útgefandi: Tald. Ismundarson. Félagsprentsmiðjan. d =s bO :o m a n =2 a a »4 a « M hl S> a bX) bO o H e« a cð a o M 4= aS «o ca •a u H a i 60 es 60 E3 iS H-! o o « H 0 fl •0 b

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.