Fjallkonan


Fjallkonan - 09.06.1900, Blaðsíða 1

Fjallkonan - 09.06.1900, Blaðsíða 1
Kemur út einu sinni i viku. Verð árg. 4 kr. (erlendis 5 kr. eða V/3 doll.) borgist fyrir 1. júlí (erlendia fyrir- fram). Uppsögn (skrineg)bund- in við aramót, ðgild nema komin sé til út- gefanda fyrir 1. októ- ber, enda bafi bann þá borgað blaðið. Afgreiðsla: Þing- holtsstrœti 18. BÆNDABLAD VERZLUNARBLAÐ XVII. árg. LandsbanUnn er opinn hvern virkan dag kl. 11—2.Banka- stjörain við kl. 12—1. Landsbókasafnið er opið hvern virkan dag kl. 12—2 og einni Btundu lengur til kl. 3 md., mvd. og ld. til útlána. Fomgripasafnið er i Landsbankahúsnu, opið á mánud., miðvikudögum og laugardögum kl. 11—12 f. m. Náttúrugripasafnið er í Doktorshúsinu, opið á sunnu dögum kl. 2—3 e. m. Ókeypis laskning á Bpítalanum a priðjudögum og íöstu- dögum kl. 11—1. Ókeypis tannlækning í Hafnarstræti 16, 1. og 3. mánu- dag hvers mán., kl. 11—1. Grleðitíðindi. verzlunarvandræðin leysast. Fjárverzlunin enska hefst aftur. Það eru sönn gleðitíðindi fyrir íslendinga, að nú er staðráðið að Engleudingar fari að kaupa hér íé í stórutn stil, eins og áður, þrátt fyrir það bann, sem þar er lagt á Innflutning lif- andi fjár. E>að er verzlunarhúsið Parker & Fraser í Liverpool og Birkenhead, som er einhver stærsta fjárverzlun á Engiandi og hefir staðið í mjög mörg ár. Þeir höfðu á þessu ári leigt 20 gufu- skip til íjárflutninga frá Argentínn, og hafa keypt þar að undanförnu fé sitt, en vegna fjár- pestar urðu þeir nú algerlega að hætta þvi. Upptökin að þessari nýju væntanlegu fjár- verzlun eru að þakka dugnaði Áegeirs kaup- manns Sigurðssonar, sem af hendingu í ferð á Englandi hafði kynzt manni, sem var í þjón- ustu þessara fjárkaupmanna, og hafa þeir Messrs Copland og Berrie i Leith einnig stutt að því, að fá þessa fjárkaupmeun til að byrja verzlun sína vlð ísland. Þeir Parker & Fraser hafa nú þegar afráð- ið að byrja á því, að kaupa hér fé í haust fyr- ir peninga út í hönd, eins og þeir R. Slimon og John Coghill gerðu og íandinu varð ómetan- legur hagnaður um mörg ár. Þeir hafa áður keypt íslenzkt fé mörgum ár- um saman, bæði af hr. Zöllner og Vídalín í Newcastle og af þeim hr. R. Slimon og hafa sem eðlilegt er orðið að borga féð nokk- uð dýrt, þar sem hinir hafa einnig orðið að fá eitthvað fyrir snúð sinn. Þeim er því vel knnn- ugt um íslenzkt fé og ætla þeir að ala það í tíu daga eftir að það er komið í lendingarstað, eins og þeir hafa gert við argentínska féð und- anfarin ár, og segja þeir að það hafi gefist mjög vel. Að öðru leyti er þeim mjög umhugaðum, að fjárflutningsbannið enska verði afnumið, sem alls ekki er vonlaust, að geti orðið áður langt iíður að því er ísland snertir, og mega tilraun- ir þeirra í því efni sér mjög mikils fyrir þá sök, að þeir eru alenskir menn og standa fyrir einhverri stærstu fjárverzlún á Englandi. Þeir gera ráð fyrir að borga féð vel, en vilja ekki annað fé en sauði 2—4 vetra. Ekkerter ákveðið um það, hve margt fé þeir munikaupa hér í haust, enda búist við, að það muni í þetta skifti verða miklu færra en framvegia, af því að kaupfélöginnyrðra munu skuldbundin til að senda fé sitt í haust eins og að undanförnu. Annars geta þeir félagar hæglega á hverju ári keypt alt það sem íslendingar mega missa af sláturfé. Þeir gera sömuleiðis ráð fyrir, að byrja hér Reykjavk, 9. júní 1900. tfr. 22. hrossaverztun á næsta sumri í stórum stil, en í sumar ætla þeir að eins að kaupa svo sem 100 hross til reynslu. Þurfa að hafa nokkurn tíma til að búa sig undir þá, verzlun, af því þeir hafa ekkert við hana fengist áður. Sonur annars þeirra Parker & Praser, Mr. Praser junior, er þegar hiugað kominn og með honum aldraður maðar, sem var áður í þjón- ustu Mr. Slimons við fjárkaupin hér á landi, Alexander Ponton. Eru þeir félagar nú lagðir af stað austur um sveitir ásamt Mr. Copland, túlk (Ólafi Þ. Johnson) og fylgdarmönnum, og ráðgera að ferðast norður um land. Fríkirkja í Presthólaprestakalli. Fréttina um að sóknarpresti okkar, prófasti séra Halldóri Bjarnarsyni, væri vikið frá preat- skap, fengum við hér í prestakallinu fyrst af blaðinu „ísafo'd", og vildum ekki trúa því, af því að blaðið hefir verið svo fult af ósannsögli og óhróðri nm prófastinn síðastliðinn vetur, en þegar við sáum þetta í öðrum blöðum, þá urð- um við að trúa, þó okkur væri hulinn leyndar- dómur, hví honum væri vikið frá, og blöðin ekki segðu okkur það, og þá fór heldur en ekki að koma rót á fólklð. Sumir vildu skrifa kirkjustjórninni og heimta af henni að hún hlutaðist til um, að afsetningin yrði tekin aftur og presturinD látinn látinn fá kall sitt tafar- I&ust, en þetta þótti óðrum fyrir lítið koma mundu, þar sem kirkjustjóminni hefði áður verið skrifað, að láta okkur fá prestinn og hún hefði virt það að vettugi. Aðrir stungu uppá að Ieysa sóknarbandíð þegar í stað og taka séra Halldór fyrir kjörprest; því til fyrirstöðu sýndist mönnum það þá vera, að sóknarprestar einir mega kjörprestar vera, en það væri séra Haíldór ekki, þegar búið væri að víkja honum úr embætti, og á endanum varð það meining manna, að einu urræðin til að fá haldið prestinum væri það vanalega þrautaráð safn- aðanna gegu þverpokaskap stjórnarvaldanna, að stofna fríkirkju. Var það samþykt í einu hljóði á fundi, er haldinn var til þess á Raufarhöfn, og hefirnú meiri hluti Presthólaprestakalls sagt sig úr þjóðkirkjunni og myndað fríkirkju, 14 heimili af 23, sem eru í kallinu, og verða líklega ekki nema 6 heimili á endanum, sem hengslast eftir í þjóðkirkjunni; það eru innstæðukúgildi skrif- stofuvaldsins alræmda hér í kallinu og má þá vera að eitthvað glatist af því. Ef þeim stjórnarvöldunum okkar tekst að koma prestnnum á landyyjóðinn, eins og nú mun vera ráð þeirra, og með því móti krækja í peninga okkar frikirkjumanna óbeinlínis, láta þau sér sjálfsagt litlu skifta oánægju okkar út af afsetningu séra Halldórs; en takist þeim það ekki, er trúlegt, að tekjumissir þjóðkh'kju Prest- hólaprestak&lls angri þau, þó þau ekki kunni að sjá minkun þá, sem þau gera sér, með því að ráðast nu á séra Halldór með tilefnislausri embættis aftöku, er langvint málastapp réttvís- innar og rógur hefir ekki unnið neinn bng á. Vitaskuld getur þjóðkirkjuklerkurinn ekki lifað á þessu eina kúgildi, og þá verður líklega farið í landssjóð eftir uppbót á tekjumissi handa honum, eins og gert var fyrir Hólma- prestinn í Reyðarfirði. Má það vera viðfeldið erindi fyrir biskupinn, sem lýst hefir því yfir í blaði opinberlega, að þrasið við séra Halldór væri „tóm endaleysa, eða annað verra". Um landssjóð tölum við ekki; það eru ekki neiu nýbrigði, að ár báðum endum hans sé reytt, uppbæturnar úr öðrum og eftirlaunin úr hinum. Skinnalóni, 30. mai 1900. Stefán Jónsson. Fátækramálið. (Eftir B. B.). I. Aftur skrifar höfundurinn „Þ". um þetta mál í „Þjóðólfi" ; nú andmæli gegn tillögu minni i „Fjallk", nm að nema fátækraframfærslu- skylduna úr lögum, „sem hver meðalgreiudur maður sér undir eins, að er með öllu ótímabær og ómöguleg", segir hann, og álitur hana því „skaðlega", þar sem hún „trufli framgang máls- ins í rétt horf". Þetta er of harður dómur um tillöguna, og ber vott um, að h. h. andmælandi minn hefir ekki skilið hana. Dómurinn ætti mikið betur við um hans eigin tillögu, eins og eg skal nú sýna honum: í hverju máli, sem maður óskar að leiða til sigurs, er fyrst áríðandi að finna sanna grundvallar-hugsjón (ideal), er sé takmark stefnunnar. Kærleikurinn er grundvallar-hug- sjón till. minnar. Á honum vil eg láta fátækra- framfærsluna byggjast. Vil láta nema burt úr löggjöfinni þau atriði, sem reynelan hefir sýnt, að eru bróðurkærleikanum til niðurdreps, ea ala ódygðir og lesti. Vil að dygðir og mann- kostir fái að hafa tækifæri til að þróast og verða hinn „leiðandi" andi íþjóðfélagsskipaninni. En hefir „Þ" athugað hver er grundvallar- hugsjón till. hans? Það er jöfnuðurinn, þetta eilífa þrætu-epli, hugsjón, sem engar likur eru til að nokkurntíma verði að sönnum veruleika. Tillaga „Þ." er spor í áttina til að fá landið alt gert að einu fátækrafélagi, þar sem hver á að leggja fram siun skerf, „eftir því sem hon- um ber" og í „réttu hlutfalli við aðra". En mín hugsun er, að hver leggi fram það sem tilfinn- ingin býður og hann megnar, án tillits til hvort aðrir gera eins. „Kærleikurinn er ekki sér- plæginn", en jöfnuðurinn er það í fylsta skil- ningi, og þessvegna er hann ómögulegur til að vera grundvöllur nokkurrar líknarstarfsemi. Auðvitað kemur mér ekki til hugar, að „hver einstaklingur" í þjóðfélaginu hafi nú svo mik- inn bróðurkærleika til að bera, að hann eigi mundi liggja á liði sínu; en eg tiúi því, er viss um, að svo margir haía nægilega mikinn sið- íerðisþroska og kærleiksanda, að fátæklingum yrði ekki látið líða ver en nú, j»ó að fátækralögin yrðu alveg afnumin alt í oinu. Það yrði eins og með kirkjulifið, sem) nú er svo dauðalegt: Það mundi endurvakna og fara að auda frjáls- legar, ef reifum rikisvaldsins væri svift af kirk- junni. Trúin og kœrleikurinn þurfa að fá að starfa frjáls, og óháð ytra valdi. — En aðal- aðstoð ja/nadarins er lagavaldið; og því öflugra sem það er, þess bersýnilegri verður (rjöfnuður- inn. Það er meinið. Engin lög né laga-afaám mundi „civilisera" þjóðina „á svipstundu"; en afnám óhagkvæmra laga gæti gert byrjun „civilisationar" mögulega, svo að þjóðin þessvegna fljótar næði sönnu mena- ingarstigi.

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.