Heimskringla - 29.05.1935, Qupperneq 1

XLIX. ÁRGANGUR
WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN, 29. MAÍ 1935
NÚMER 35.
Islenzkir nemendur, sem útskrifuðust í ár af Manitoba háskóla
NRA lögin dæmd ógild af hæstastrétti
í Bandaríkjunum
Hér birtist mynd af þeim íslenzkum nemendum sem útskrifuðust af Manitoba há-
skóla í ár og blaðið átti kost á að ná í myndir af. Nöfn þeirra eru þessi talin frá vinstri
til hægri: Ólafur Pétursson, B.Sc.; Margarette Anna Björnsson, B.A.; Magnús Friðrik
Johnson, B.Sc.; Raymond Christian Swanson, B.Sc.; Haraldur Gíslason, M.D.
í mynd af Elva Huldu Eyford. B.A., náði blaðið ekki sem stendur, en getur væntan-
lega birt hana síðar.
töku íslendinga í leikunum. j
Hinsvegar kvað hr. Tulinius!
ekki hægt að gefa upplýsingar!
um efni bréfs þess, sem nefnd- ------
inni hefir borist, en að loknum Va|diS sem Roosevelt var veitt iaf þinginu taliS ganga of langt.
fundi nefndarinnar á mánudag
mundi að vænta tilkynningar
frá henni.
Washington, 27. maí — Það
■hefir lengi verið reynt til að
Á mál þetta mun hafa verið hnekkja reglugerðunum, sem
minst í erlendum íþróttablöð- Roosevelt forseti hefir samið til
viðreisnar hag lands og þjóðar,
en það hefir aldrei tekist — fyr
en í dag. Samkvæmt úrskurði
yfirréttar í einu sérstöku máli,
GIFTING
FRIÐRIKS KRÓNPRINS
OG INGRID PRINSESSU
Stokkhólm, 25. maí — Tvö
hundruð 'þúsund manns þyrpt-
u’st saman s. 1. föstudag á göt-
u'nuim í Stokkhólmi í kveðju og
fagnaðarskyni við nýgiftu kon-
ungshjónin, Friðrik krónprins
frá Danmörku og Ingrid prin-
sessu í Svíþjóð við burtför
þeirra eftir giftinguna til Dan-
merkur.
Friðrik krónprins er elzti son-
ur Kristjáns X. Danakönungs,
en Ingrid prinsessa, er dóttir
sænska krónprinsins Gustavs
Adolphs. Þau Firðrik og Ingrid
eru fjórmenningar, og komin af
bræðrunum Karli XV. konu'ngi
Svíþjóðar og Noregs og Óskari
II. Svía og Norðmanna kon-
ungi. Dóttir Karls XV. var
Lovísa, gift Friðriki VIII. kon-
ungi í Danmörku, og er hún
móðir Kristjáns X og því amma
Friðirks krónprins. Sonur Ósk-
ars II. var Gustav V. konungur
Svíþjóðar, faðir Gustav Adolf
krónprins Svíþjóðar, föður Ing-
rid prinsessu.
í Danmörku og Svíþjóð hefi •
verið mikið um dýrðir undan-
farið út af þessum nýju tengd-
u'm konungsættanna á Norður
löndum, sem ætla má að tengi
enn betur en áður saman hinar
norrænu þjóðir
Að óbreyttu því sambandi
sem nú gildir milli íslands og
Dánmerkur, verða þessi kon-
ungsihjón væntanlega konungur
og drotning íslands.
Gifting fór fram í hallar-
kirkjunni í Stokkhólmi. Að
henni lokinni var lagt af stað
með konungsskipinu “Danne-
brog” til Danmerkur.
Friðrik prins er 36 ára en
Ingrid pinsessa 24 ára.
BARNI MILJÓNAMÆRINGS
RÆNT
LAUSNARGJALDIÐ $200,000
stendur nú yfir af hálfu skógar-
höggsmanna vestur á stönd,
líta sumir á þetta sem hefnd
frá verkfallsmönnum. -— Aðrir
ætla mannræningja-flokk vera
þarna að verki og ekki sízt
vegna þess, að ræningjarnir
hafa sagt Weyerhaeuser að þeir
hafi setið um að ræna syni
hans síðast liðin 3 ár.
ELDSUMBROT Á ÍSLANDI
Etfirfarandi frétt stóð í blað-
inu “Winnipeg Evening Tri-
bunt” s. 1. mánudag:
Reykjavík, ísland, 27. maí—
Eldsumbrota varð vart upp af
Axarfirði s .1. sunnudag fleiri
mílur vegar frá stöðum, er eld-
gos höfðu áður orðið og hefir
það vakið eftirtekt jarðfræð-
inga.
Þrátt fyrir það þó engra
kippa eða jarðskjálfta yrði vart,
hefir sprunga, 300 metra löng
(984 fet) opnast þarna og fylst
hvítglóandi hraunlleðju; þefir
eldur kviknað í birkihríslum og
laúfum meðfram sprungunni—
frá hraunglóðinni.
FRÁ ISLANDI
Hljómlistarstefnan
í Wiesbaden
Á norrænu hljómlistarstefn-
unni í Wiesbaden 26—30 apríl
var leikið nýtt og stórt hljóm-
sveitartónverk eftir Jón Leifs.
Nefnist það “Konzert fur Orgel
und Orchester”.
Undanfarna daga hafa dómar
um hljómstefnuna verið að
koma í þýzkum blöðum, og er
því þár slegið föstu að þessi
tónsmíð, hafi vakið langmesta
athygli af öllu því. sem þar var
leikið, og sá einum rómi talin
frumlegt og stórfenglegt lista-
verk, enda tóku áheyrendur því
með mikilli hrifningu.
* * *
Kosning í útvarpsráð
Atkvæði voru talin nýlega og
féllu þannig, að A-listi hlaut
1902 atkvæði, B-listi 3276 og C-
listi 1783. Kosinn var efsti mað-
um. Þeir 60 menn, sem um er
að ræða, munu ekki verða þátt-
takendu'r í leikunum sjálfum,
heldur verður þeim boðið til
þess að kynnast undirbúningi
og æfingum fyrir leikana og að toafði þinS Bandaríkjanna ekki
ivera áhorfendur. Væntanlega heimild fil að veita f°rsetanum
skipast svo, að héðan fari og ems mikið vald °S Sert var’ ~
menn til þess að keppa í íþrótt- Vc^na Þess eru reglugerðimar
unum á leikmótinu. 80111 hann hefir samið allar ó'
„ gildar og í ósamræmi við stjórn-
Væntanlega eru fregmmar argkrá landgins
um hið hofðmglega boð Þjoð-
Málið, sem rétturinn hafði til
meðferðar, reis út af því að
Bandaríkja-stjómin taldi kjöt-
sölufélög nokkur í Brooklyn
hafa brotið NRA regiu'gerðina
um verð og sölu á fuglakjöti og
„ , ,, haft með því sviksamleg við-
íslenzkum íþrottamónnum og „ . ,,
v skifti i frammi. Voru emhverjir
verja réttar og verður nú rætt
um það af íslenzku nefndinni
og þarf ekki að efa, að það
verður þegið með miklum þökk-
um . Er hér um sjaldgæft tæki-
færi að ræða, sem mun koma
íslenzku íþróttalífi að miklu
gagni, og er boðið einn vottur
þess höfðingsskapar, sem ís-
lendingar hafa alla tíð mætt
frá Þjóðverja hálfu.
Kveðju minni
af stjórnendum þessara stofn-
ana dæmdir til fangelsis-vistar.
Hlutu þeir þann dóm bæði í
undirrétti og áfríunarrétti. En
hæsti-réttur hefir nú komist að
alt annari niðurstöðu. Yfirdóm-
ari í hæstarétti, Charles Evans
Hughes, er úrskurðinn las upp,
kvað landstjómina ekki hafa
flutt í samsœti er Jónasi héraðs-
lækni Kristjánssyni á Sauðárkrók
var haldið, 21. maí 4 Marlboroufíh rétt til að skifta sér af sérmál-
Hótel af þeim hjónum Mr. og Mrs um eing fylkis, SVO Sem því að
ákveða vinnulaún og lengd
vinnutíma. En reglugerð Ro-
J. G. Cbristie.
osevelts um það brutu kjötfé-
liögin meðal annars. Með því
að gefa Roosevelt forseta vald
til slíkra afskifta af athafna og
viðskiftamálum fylkjanna, hefði
þingið veitt meira en það hafði
heimild til.
Með þessum úskurði er í
raun og veru mikið af viðreisn-
arlöggjöf Rosevelts talin ógild.
Hvað verður nú gert? Það
er öllum ráðgáta. En alt virðist.
sitja við það sama og áður. —
Stjórnin mun reyna að réttlæta
lög sín annað hvort með því,
að fá stjórnarskránni breytt en
sem að vísu tekur langan tíma,
eða alt að því tvör ár, eða þá
að fá haldgóða viðurkenningu
um að þau séu bráðabirgðalög,
sem gild verði að teljast vegna
þess, að ástæður eða hagur
þjóðfélagsins sé með öllu ó-
vanalegur. En úrskurður þessi
kemur sér samt sem áður illa,
þar sem þessa stundina lá fyrir,
að framlengja NRA lögin og
efri og neðri deild þingsins
koma sér ekki saman um það.
En hvað sem skeður mun
ekki efi á því, að þjóðin mun
fylgja Roosevelt. American Fed-
eration of Labor hótar t. d. að
gera alment verkfall, ef vinnu-
veitendur haldi ekki áfram að
fara eftir reglugerðum Roose-
velts.
Þó sjaldnast sé mikill fagnað-
ur- eða skemtana-auki að
Það ber og annað til þess, að arsson leið. En það var ekki
Kvennabærinn í Englandi
í Englandi er lítill bær, þar
sem eingöngu býr kvenfólk. —
Karlmönnum er stranglega,
bannað að stíga sínum fæti
þangað.
Frumkvöðull að þessu óvenju-
lega “þjóðfélagi” var kenslu-
kona. Hún var gift, en maður-Ismæð ,barnsins má Seta ^88’
C-lista Jón Eyþórsson veður-
fræðingur.
* * *
Óvenjulegt barn
Hinn 24. marz s. 1. fæddist A
iSauðárkróki stúlka er vóg ný-
fædd fjórar merkur eða aðeins
eitt kg. og mun það vera með
allra minstu börnum sem fæðst
hafa lifandi. — Til marks um
eingöngu að því mætti treysta
að hann vitjaði fólks í raunum
þess og sjúkdómum, heldur varð
viðvörunar nærstöddum við hin þey. Gesturinn, sem hér er : það skjótt ljóst að þekking hans
ur hvers lista, af A-lista Pálmi 'weöuhöldum, þá geta þau þó mér finst sem veldur því að vér
Tíannpwnn rphinr af R listn SaSnað tu annara hluta, verið getum ekki gengið héðan burtu
"“i FSkBTon magister og S «1 Þagnamsfs eða jafnvel tU ei„s og vér komum f „agaar
Tacoma, Wash., 27. maí —
George Weyerhaeuser, 9 ára
gömlum dreng, syni J. P. Wey-
erhaeuser, auðmanns í Tacoma,
Wash., var rænt síðast liðinn
föstudag, er hann var á leið-
inni heim úr skóla.
í lausnargjald biðja ræning-
arnir um $200,000, sem greiðast
verða innan 5 daga—“annars”
stendur á miðanum til foreldr-
anna og munu allir ráða í hvað
við er átt með því.
Foreldramir hafa tjáð sig
fúsa að greiða gjaldið og biðja
stjórn og lögreglu að gefa sér væru-
tækifæri að gera kaupin við
ræningjana.
iSkriftin á miðanum til for-
eldranna þykir einkennilega lík
skriftinni á miða ræningja
Lindberghs-barnsins.
í gær barst frétt um það að
bíll hefði sézt í bænum Van-
couver, með 4 mönnum og
dreng í, sem mjög líkur þótti
drengnum, af mynd að dæma,
sem rænt var.
J. P. Weyerhaeuser rekur við-
artekju og þar sem verkfall
inn hennar fór frá henni, og þá
strengdi hún þess heit, að upp
frá því skyldi hún ekkert eiga
saman við karlmenn að sælda.
Hún yfirgaf skólann og
keypti jörð á afsíðis stað og
bygði sér hús með það fyrir
augum, að þar mættu eingöngu
búa konur. Hugmyndin fékk
góðar undirtektir. Smátt og
smátt risu fleiri hús upp um -
hverfis hús kenslukonunnar, og
ekki leið á löngu, áður en þarna
var kominn lítill bær. Við síð-
asta manntal, fyrir nokkrum
mánuðum, voru þar 800 íbúar.
Eins og gefur að skilja gegna
konur öllum ströfum í bænum.
Fyrir utan bæinn eru spjöld og
skilti, þar sem öllum karlmönn-
u'm er harðlega bannaður að-
gangur.
En eina undantekningu hafa
þessir góðu karlhatarar orðið
að gera:
Þar eð engir kvenbréfberar
eru til í Englandi, hefir bréf-
berum verið leyft að koma inn
í bæinn með póst, þó karlmenn
Olympsleikir Gyðinga
byrjuðu fyrst í þessum mán-'
uði í Telavir í Palestínu. Eru
þeir venjulega háðir árinu á
undan alþjóða Olympsleikunum,
og taka þátt í þeim Gyðingar
víðs vegar að úr heiminum. Að
þessu sinni keppa þar um 1000
manns.
að stór karlmannseinbaugur
var dreginn upp að öxl á arm-
legg mærinnar. Stúlkan lifir
og dafnar vel. Fyrsti peli henn-
ar var 50 gramma glas en ekki
gat hún lokið úr því nema með
löngum hvíldum. Fæðan var
sem vænta mátti blönduð eftir
læknisráði.
Foreldrar barnsins eru Emma
Lárusdóttir og Brynjólfur Dani-
elsson til heimilis í Árbæ við
Sauðárkrók.
* * *
Þátttaka íslendinga í
olympisku leikunum
Lausafregnir hafa borist um
það hingað, að Þjóðverjar ætl-
uðu að bjóða íslendingum að
senda 60 menn á olympisku
leikana, sem fram eiga að fara
í Berlín næsta sumar og hefjast
þ. 12. ágúst. I tilefni af þessari
frétt sneri tíðindamaður blaðs-
ins sér til hr. Axels Tuliniu'sar,
formanns íslenzku olmpíunefnd-
arinnar, og spurði hann hvað
hæft væri í þessu. Hr. A. Tul-
inius kvað olympíunefndinni
hafa borist bréf um þetta efni,
og yrði það rætt á fundi nefnd-
arinnar á mánudag, en því næst
yrði það rætt við íþróttafélög-
in. Olympíunefndin íslftnzka
hefir að undanförnu staðið í
bréfaskiftum við aðal olympíu-
nefndina og einnig við þýzku
nefndina, m. a. til þess að afla
sér upplýsinga um lilunnindi og
kjör, vegna væntanlegrar þátt-
næstu mannfagnaðarmót. En verið að fagna, og hér er verið
hvað sem því líður, þá finst mér að kveðja er óvanalegur maður.
nú samt, sem vér getúm ekki Eg ber hann engu lofi þó eg
að þessu sinni gengið svo héðan segi það. Upplag hans og inn-
að eigi séu sögð nokkur orð, > ræti hafa gert verk hans öll,
önnur og fleiri en hér hafa verið óvanalega gæfurík og gagnleg.
mælt undir borðum. Ber margt Umangur við hann, og viðmót
til þess, en fyrst og fremst til- hans hafa laðað og göfgað þá
efni samsætisins. Tek eg mér sem honum hafa kynst. Það er
því það leyfi að rjúfa veizlu- þetta sem oss langar til að
kliðinn, og beina viðræðunum segja honum, og hvorir öðrum,
inn á ræðubrautina þó vara- oss langar til að segja honum
samt geti verið, að fengnu sam- að vér höfum itekið eftir þessu,
þykki veitendanna. orðið vör við þetta, þó fjarlægð-
Ekki þarf að taka það fram in skilji hann og oss, svo löng
að boð þetta er eigi alveg með '°S niikil að huganum er tíðast
sama hætti og boð þau eru sem nieinað yfirferðar.
vér eigum tíðast að venjast. Til Eg veit að sízt af öllu er til
þess er eigi efnt fyrir hefðar þessa samsætis efnt í auglýs-
sakir. Það er ytri vottur þeirr- ingaskyni, enda geri eg ráð
ar taugar, sem enn er heil ogjfyrir, að engan meiri ógreiða
óslitin milli f jarskilinna ætt-, væri unt að gera honum en
ingja þó liðið hafi ár og aldur (bera hann auglýsinga skjalli
frá því að annar hvarf til fjnlls enda skal það ekki gert. En
en hinn til f jöru. Það er á- hins má þó geta sem alkunna er
þreifanlegur vottur trygðar og | ag meiri, hóglátari og hagsýnni
ástar, er búið hefir æfilangt, alþýðuvin á þjóð vor ekki en
milli bræðra tveggja er skilið Jónas héraðslæknir á Sauðár-
Sveinn kaupm. Thorvaldson
frá Riverton var staddur í bæn-
um í gær.
hefir að samvistum, megin álf-
an mikla og hið breiða haf, en
sem ekkert aðskilur, þó. Oss
boðsgestunum er boðið sem
vinum og kunningjum, að sitja
með þeim veizlu þessa, taka
þátt í gleðimóti þeirra, sem
frá hendi vinar vors hér, er
fagnaðar og viðtökumót, við
komu hins kærkomnasta gests,
og líka kveðjumót, í þetta
sinn, því gesturinn er á för-
um, til átthaganna, þar sem
æfinni hefir verið slitið til
liðsemdar og græðslu við land
og þjóð. Yfir samsæti þessu
ihvílir því annar blær, dýpri og
innilegri, dulrænni og hug-
rænni, að mér finst, en yfir
venjulegum veizlufagnaði. Það
er einka vinsemd sem oss er
veitt og sýnd með því að fá að
Séra Guðm. Ámason frá Luh-
dar kom til bæjarins í gær f
kirkjufélagsmála erindum.
krók. Eg hefi nokkur kynni
haft af því, við nokkrar heim-
sóknir er eg hefi gert til Norð-
urlands á síðastl. 23 árum. Vér
þekkjum öll til þess orðstírs
sem hann hefir getið sér sem
lækni. Var hann þegar kunn-
ur fyrir aldarfjórðungi síðan
sem einn af helztu læknum
landsins. Var hann þá búinn
að vera héraðslæknir um nokk-
urt skeið í Norðurmúlasýslu og
geta sér almennan orðstír. —
Læknisumdæmi hans þar, eins
og það sem hann tók við síðar
var erfitt yfirferðar eigi sizt á
vetrum. Mörgum lækninum
hafði veizt það full örðugt er á
undan honum hafði verið þar.
En hugrekki hans, dugnaður og
skyldurækni námu ekki í verki
staðar og létu engar torfærur
vera gestir og þátttakendur í i aftra sér. Fundu héraðsbúar
þessu boði sem vér þökkum, og j skjótt að honum mátti treysta,
sem hreyfir og vekur hugsanir i og Vann hann sér brátt þær vin-
og minningar sem eigi eru sældir, er engin lækna þeirra
hreyfðar hversdagslega.
hefir öðlast síðan Gísla Hjálm-
og hugkvæmni máttu tíðast
betur. Viðmót hans og fram-
koma, ávalt hæglát og orðfá
lægðu óróleika og æst hugarfar
bæði þeirra er sjúkir voru, og
hinna er að þeim stóðu. Sityrk-
ur, samúð og drengskapur, er
jafnan lýsa sér í orðum hans
og tilliti, drógu almenning að
honum er strax sá og fann og
skyldi að hann var vinur, sem
þekti raunir þeirra og vildi létta
byrðar þeirra. Hve ómetanleg-
ur styrkur hverri sveit er að
slíkum mönnum lýsir sér bezt í
því, hvaða áhrif þeir hafa út
fyrir sinn verkahring, með nær-
veru sinni, og því einu að þeir
eru nálægir, þegar til þeirra
þarf að leita. Öryggið að vita
af þeim nær, fullvissan um vilja
þeirra og óbrygðult vit, og það
drengskapar upplag er aldrei
bregst varpar von og fögnuði
yfir alla viðleitni einstaklingsins
og yfir félagsh'fið í heild sinni.
Þeir menn eru gæfugjöf þjóð-
félaginu og samtíð sinni.
Et hann flutti í sitt núverandi
læknis hérað var eftirsjáin
meiyi hjá hinum fyrri héraðs-
búum hans, en svo að hún jafn-
ist við annað en þá eftirsjá sem
að honum verður hjá hinum
síðari héraðsbúum hans, er
liann lætur af starfi eða hverf-
ur þaðan.
Til síns núverandi héraðs
flutti hann orðstírr er héraðs-
búar voru stoltir af. Er um
helztu lækna landsins var rætt
á þeim árum þá voru jafnan 4
nefndir í sömu andrá, Guð-
mundar þrír og Jónas, og allir
Húnvetningar. En hvort Skag-
firðingar kunnu þá strax að
meta kosti hans ,læt eg ósagt.
Þegar til þeirra hluta kemur
tekur jafnast alllanga stund
fyrir almenning að átta sig.
Það er erfitt að hugsa sér, það
sem fáir eða engir hafa van-
ist. Hugmyndirnar lenda þá
oftast inn í myrkvið ónumdra
Prh. á 4. bls.