Heimskringla - 29.05.1935, Qupperneq 5

WINNIPEG, 29. MAl 1935
HEIMSKRINGLA
5. SIÐA
blessun fyrir Skagafjörð.” Allir
liafa fyrir löngu séð að honum
hafa hepnast hans eigin fyrir-
tæki, allir vita að hann leggur
hina slömu rækt við það sem
hann bendir öðrum til að gera,
þessvegna nýtur hann allra
traust.
Eg er samdóma orðum skálds-
ins Longfellow, er Hulda hefir
þýtt á þessa leið:
“Er stærstu sálna streymir flóð
fær straumþrá okkar hjarta blóð
og lyftist líkt og haf.
Þeim lágu söndum af.”
Við athafnir og erfiði göfu'gs
mann, færist máttur og áræði
og löngun í veikan vilja til að
fylgja honum oft og einatt
upp á efstu brún. Vort hjarta-
blóð lyftist eins og haf af þeim
lágu söndum sem það hefir hvílt
á lygnt og hreyfingarlaust.
Læknastarf sitt stundar Jón-
as ekki sem atvinnu heldur sem
björgunarstarf. Hann hefir sýnt
í verki og viðmóti, að hann vildi
gjama geta borið ábyrgð á og
■bjargað allra lífi. Líf barna,
æskumanna, karla og kerlinga
er hans eigið líf. Hann berst
fyrir iþví sem sínu eigin lífi.
Hann er ekki ásáttur með að
láta það ráðast, hvort fyrir-
skipanir einhverra ákveðinni
aðferða takast eða mistakast,
og með því hafi hann gert
skyldu sína. Hann hugsar ekki
um skyldú, um verkamælingar,
að svona mikið eða lítið fylli
skyldu mælirinn. Lífið er hon-
um skyldan, og í krafti hyggju-
vits og drenglundar, leitar
hann þeirra ráða er helzt mega
koma því til bjargar.
Hann býr við vatnamót. Á
aðra hönd hans falla ein hin
mestu straumvötn íslands til
sjávar, á hina er opið haf,
er stundum er þakið ísi og þok-
úm. í þjóðfélaginu er bústað
hans ekki líkt ófarið; hann býr
við vatnamót. — Að bjarga
þeim sem af hafi koma og eru
að vanmegnast af kulda, að
frelsa þá sem berast em út til
hafs, er starfið sem hann hefir
eytt æfinni í. Göfugra verk
igetur ekki.
Eg gat þess í byrjun þessa
máls að hann væri óalgengur
maður. Eg hefi fært nokkrar
sönnur á það er teknar eru úr
Sögu samtíðar hans og sam-
ferða sveitar. Vér fögnum yfir
því, vér þökkum fyrir það, að
hafa fengið að sitja með hon-
um þessa kveldstund, vér ám-
um honum allrar hamingju í
framtíðinni. En umfram alt
óskum vér að land vort og lýð-
ur megi lengi njóta hans. Hann
er blessun fyrir Skagafjörð. —
Hann er blessun fyrir ísland.
Heima fyrir getur ekki gest-
risnara manns en hans, ekki
greiðameira heimilis en þeirra
hjóna. Karlarnir hans og kerl-
ingarnar hafa þurft svo margra
aðhlynninga með, að þetta er
komið upp í vana, að hlynna að
öllum sem að garði bera. Þar j
eru meira en efnislegar veit-
ingar frambornar. Þar eru eng-
in myrkvaskot húss eða huga.
Um alt má ræða. Alt er nýrra
og alt er hreinna þegar upp er
staðið og mælt hefir verið ó-
skiftum huga.
Vér þökkum honum, þó vér
búum fjarri fósturlandi voru,
verkin hans og framkvæmdirn-
ar allar til heilla landi og þjóð
og leyfum oss að kveðja hann
með orðum Longfellows, þeim
er hann mælti til hjúkrunarkon-
u'nnar miklu, Florence Nightin-
gale:
“Um eilífð tign og þökk sé þeim
isem þannig lyfta okkar heim
með orðum, hug og hönd
frá hversdagslífsins strönd.”
R. P.
VÖKUMAÐUR
(Kafli úr ræðu er flútt var í
samsæti að Hótel Borg, sem
þrjú hundruð vinir og samherj-
ar J. J. héldu honum á fimtugs-
afmæli hans 1. maí).
— — — Einu sinni þekti eg
lítinn dreng, er ólst upp í fá-
tæklegum sveitabæ. Pabbi hans
og mamma unnu alla daga
erfiðisvinnu ,og lögðust þreytt
til hvíldar á hverju kvöldi. Á
vorin, var starf hans að vaka
yfir túninu og varna því, að fé
og hross bitu nýgræðinginn, sem
var að teygja sig uþp úr því og
klæða það grænni gróðrar
skikkju. Árla vors, var það sem
dálítil heiðgræn eyja mitt í
gráu hrjóstrugu umhverfinu.—
Litla dengnum þótti sérstaklega
I
vænt um þessa fögru* grænu
eyju, og hann vissi, að það var
undir honum komið, að gagnið
af henni fyrir pabba og mömmu
yrði sem mest. Og hann vakti
allar nætur vorsins meðan aðrir
sváfu, til að reka búrt féð og
hestana, sem komu á hverri
nóttu í einhvern jaðar túnsins,
til að ræna græna gróðrinum.
Oft varð hann að beita hörku
til að koma túnvörgunum
burtu.
En á milli þess, að litli dreng-
urinn rak frá túninu, eyddi
hann næturstundunum í að
ryðja grjóti úr grýttum götúm,
sem lágu að og frá bænum og
| hesitahófamir einir höfðu rutt
um þúsund ár. En jafnframt
því, að hann gerði sléttar góðar
götur, þar sem áður voru grýtt-
ir troðningar, reisti hann sér bæ
á gróðurlausum mel við túnjað-
arinn. Jafnhliða bar hann
mold á melinn og grasrót ofan á,
svo að þegar drengurinn var
um fermingaraldur, var komin
lagleg græn flöt í viðbót við
túnið’ þar sem áður var grár
melur. Bærinn hans stóð svo
reisulegur, á barnabæjavísu, á
miðri flötinni, með fáeinar
frjálslegar birkihríslur fyrir
stöfnum, er vökudrengurinn
hafði borið sem ungviði úr
skógarkjarri alllangt frá og
gróðursett við litla bæinn.
Þessi smásaga er máske ekki
ný fyrir ykkur, sem alist hafið
upp í sveit og ef til vill vakað
þar yfir túni í æsku ykkar. En
hún er altaf ný fyrir mér. Hún
minnir mig stöðugt á þau öfl,
sem þarna voru að verki: Öfi
þaú er reka á flótta þá er ætíð
eru að reyna að ræna eða eyði-
leggja bezta vorgróðurinn áður
en hann nær að vaxa — annað-
hvort vitandi eða óafvitandi. Og
það skapandi afl framsóknar-
innar, sem kom strax fram hjá
litla vökudrengnum. Það er
það afl, er knýr fram það bezita,
sem gert er í þessum heimi, —
það er afl skapandi lifandi um-
bóta, — þáttur, ef ekki upp-
spretta alls lífs og framþróun-
ar á öllum öldum alheimsins. —
Litli drengurinn vakti, varði
og skapaði, þegar aðrir sváfu.
— Það er sagt að það sé ein-
kenni æskunnar að vera skap-
andi og vaxandi og vera vak-
andi fyrir nýungúm og greiða
Myndalaus myndabók
EFTIR H. C. ANDERSEN
Sig. Júl. Jóhannesson, þýddi
Tuttugasta og fyrsta niynd
“Nú ætla eg að sýna þér mynd frá Frank-
furt,” sagði máninn: “Eg tók þar sérstaklega
vel eftir einu sérstöku húsi. Það var ekki
fæðingarstaður Goethes. Ekki var það heldur
gamla ráðhúsið, þar sem enn þá má sjá í
gegn um gluggana hauskúpurnar með hom-
unum af nautum þeim, sem steikt voru til
matar við krýningarhátíð keisarans.
Nei, þetta hús var einstaklingseign; það
var grænmálað og mjög hrörlegt; það stóð á
gatnamötum við hina mjóu Gyðingagötu; það
var Rauðskjaldar (Rothschild) húsið.
Eg horfði inn úm opnar dyrnar; gangur-
inn inn í húsið var uppljómaður; þar stóðu
beggja megin þjónar og héldú á stóreflis ljósa-
stjökum úr silfri. Þeir hneigðu sig djúpt
fyrir gömlu konunni, sem borin var niður
þrepstigann í stórum stóli.
Eigandi hússins stóð þar berhöfðaður og
þrýsti kossi á hönd gömlu konunnar, með
djúpri virðingu — gamla konan var móðir
hans. Hún hneigði sig vingjarnlega fyrir
honum og fyrir þjónunum sem báru hana.
Þeir fóru með hana út á hina mjóu og dimmu
götú og inn í lítið hús. Þar átti hún heima;
þar hafði hún alið börn sín. Þaðan var upp-
runnin öll hamingja þeirra.
Hefði hún nú flutt í burt frá þessari
lítilsvirtu götu og úr þessum fornfálega hús-
kofa, þá mundi hamingjan ef til vill, yfirgefa
syni hennar. Þetta var trú hennar.”
Máninn sagði ekki frá fleiru. Hann stóð
of stutt við hjá mér í kvöld. En eg hugsaöi
um gömlu konuna við mjóu, títilsvirtu götuna.
Hún þúrfti ekki annað en að segja eitt ein-
asta orð til þess að eignast glæsilegt hús á
blómskrýddum bökkum Temsárinnar. Hún
gat með einu orði látið byggja sér skrautleg-
an kastala á sólkystri ströndinni við Neapels-
flóann.
En — “Ef eg yfirgæfi litla, gamla húsið,
þar sem hamingjan brosti sonum mínum, þá
— já, þá gæti það skeð að hamingjan sneri
við þeim bakinu. Það má eg ekk( eiga á
hættu!”
Þetta er auðvitað hjátrú; en sú hjátrú
er þess eðlis að þegar maður íhugar söguna
að baki henni og skoðar myndinar í sambandi
við hana þá þarf ekkert annað til þess að
skilja hana en að gera sér grein fyrir sálarlífi
móðurinnar.
Tuttugasta og önnur mynd
“Það var í gærmorgun, rétt í dögun-”
sagði máninn: “Ekki var enn þá farið að rjúka
úr einum einasta strompi í allri borginni. Og
eg horfði einmitt á strompana. I sama bili
gægðist títið höfuð upp úr einum strompin-
um. Svo kom allur efri hluti líkamans upp.
handleggirnir hvíldu á strompbörmunum.
“Húrra!” sagði drengurinn. Það var lítill
sótaradrengur. Þetta var í fyrsta skifti á æfi
hans sem hann hafði komist svo hátt í
heiminum að komast alla leið úpp úr strompi
og geta skoðað þaðan borgina í allri sinni
dýrð. “Húrra!” sagði hann aftur.
Þetta var nú svei mér munur eða að
vera að smjúga innan pm meinþröngar
stromppípurnar eða eldstæðin. Loftið var
hressandi og ylmríkt. Hann gat séð út um
alla borgina, alla leið út að skógarjaðrinum,
sem var laufprúður og tignarlegur.
Sólin var að koma upp í austri; stór og
skær eins og ljósskjöldur skein hún framan í
hann; andlitið á honum ljómaði af ánægju og
fögnuði og var yndislega fagúrt, jafnvel þótt
það væri kolsvart af sóti.
“Nú getur öll borgin séð mig!” sagði
hann, “og sólin getur tíka séð mig, og mán-
inn. Húrra! Húrra!”
Og svo veifaði hann sópnum sínum í loft
upp og réði sér ekki fyrir gleði.”
allskonar umbótum veg. En
þessi æskueinkenni fylgja sum-
um mönnum altaf- þótt árin
færist yfir þá. Þeir vaka þegar
aðrir dotta eða sofa og eru sí
og æ verjandi verðmætin og
hjálpandi nýsköpun hvers stór-
virkis, sem framkvæma skal al-
menningi til heilla,' — jafnt og
hverju “litlu lautarblómi, sem
langar til að gróa” og klæða
hrjóstuga melana og holtin í
gróðursælan búning vorsins, í
samvinnú við aðra félaga sína.
Ekki veit eg hvort Jónas
Jónsson frá Hriflu, sem er hálfr-
ar aldar gamall í dag hefir
vakað yfir túninú á litla bænum
við Skjálfandafljót, þar sem
hann ólst upp og hlustaði allar
vökustundir sínar á sívakandi
aflgjafann mikla, Goðafoss, þar
sem hann kvað með “fimbul-
rómi sí og æ” til vinar síns —
æskumannsins, er var að vaxa
á næsta bænum. En hixl veit
eg að Jónas hefir verið ómetan-
legur vökumaður í hópi okkar
samferðamanna sinna í lífinu,
Þegar eg var fyrst á ferð með
Jónasi Jónssyni, veitti eg því
sérstaka athygli, hve hann var
sívakandi fyrir velferð hest-
anna, sem við vorum með og
eftirtektarsamur og viðkvæmur
fyrir fátækt og bágindum
manna’ er á vegi okkar urðu.
Og síðan hefi eg altaf tekið
eftir hve óvanalega vakandi
hann er fyrir mýmörgu sem
bæta þarf og bókstaflega á veið-
um eftir mönnum og málefnum,
sem tíklegt er að geti orðið til
þroska og framfara og einkan-
lega itil stuðnings þeim sem erf-
itt eiga.
Eg held að þó að margt sé
ágætt hægt að segja um Jónas
á fimtugs afmælinu og telja
marga kosti hans í allra
fremstu röð, þá beri hann þó
sérstaklega af sem vökumaður.
Og ef eg þekki Jónas rétt, þá
get eg best trúað að enga kær-
komnari afmælisgjöf getum við
vinir hans gefið honum, en þá,
að við sýnum það í verki að í
hópi samferðamanna hans séu
einnig sem allra flestir góðir
vökumenn.
í dag taka undir með okkur
vinum og samherjum Jónasar
Jónsson, þúsundir karla og
kvenna um alt land, en þá eink-
um þeir, sem enn eru ungir að
árum — og í anda:
Lengi lifi mesti vökumaður
islenzku þjóðarinnar! —Dvöl.
Vígfús Guðmundsson
Munið eftir að til sölu eru ð
skrifstofu Heimskringlu með af-
falls verði, námsskeið við helztu
verzlunarskóla bæjarins. Nem-
endur utan af landi ættu að
nota sér þetta tækifæri. Hafið
tal af ráðsmanni blaðsins.
Kaupið Heimskringlu
Lesið Heimskringki
Borgið Heimskringlu
Þér sem notið—
TIMBUR
KAUPIÐ AF
THE '
Empire Sash & Door
CO., LTD.
BlrgOlr: Henry Ave. East
Sími 95 551—95 552
Skrifstofa:
Henry og Argyle
VERÐ - GÆÐI - ANÆGJA
S
NEGLECT
to observe Traffic Laws
Causes Accidents
Your attention is drawn to the following
taken from the Highway Traffic Act and
your observance of these will improve the
safety of the Highways:
Adequate brakes.
Non-glare headlights—Rays not more
than 42 inches above road.
Motor vehicles occupying over 80 inches
of width ‘of highway must have
two clearance lights indicating such
width.
Speed in cities, towns and villages not
to exceed 30 miles per hour, and for
trucks the speed shall not exceed
25 miles per hour.
In any prosecution the onus of proof is
upon the accused driver or owner.
Pull over to right on meeting traffic.
Do not pass on steep up-grades, railway
crossings or road intersections.
Towing of persons on bicycles, tobog-
gans, hand sleighs, skis or roller
skates is forbidden.
Criminal negligence and incompetence
may result in loss of driver’s license.
And the Unwritten Law
Practice “Courtesy,” “Care” and “Co-
operation” and Make Highways Safe.
Issued by the Manitoba Government
to secure the co-operation of Citizens
in preventing Highway Accidents.
Hon. W. R. CLUBB,
Minister of Public Works and
Department of Labour.
Cut this out for future reference
Myndir
EINHVER sagði: “Ein góð
mynd er meir virði en þús-
und orð til útskýringa”, og
af því að það er mikill sann-
leikur í orðum þessum falin
þá höfum vér lagt sérstaka
áherzlu á að hafa myndimar
sem nákvæmastar af vörum
þeim sem vér höfum til boðs
í vöruskránni.
Business Education
Híís a lYlarket Value
University and matriculation students are securing
definite employment results through taking a “Suc-
cess Course”, as evidenced by our long list of young
men and women placed in local Winnipeg offices
in 1934 and 1935.
En með þessu, því miður,
er nú samt ekki öll sagan
sögð. Þyi myndirnar geta
svikið ef engin lýsing fylgir
þeim. Ekta silkikjólar og
kjólar úr Celanese geta sýnst
alveg eins á mynd — en
hvern mynduð þér fremur
kjósa? Skór sem eru úr al-
skinni, og skór sem eru ao
nokkru leyti úr pappír líta
út alveg eins í myndavélinni
— en hvorir munu “reync
betur að lokum”?
Vér látum því fylgja
myndunum nákvæmar lýs-
ingar — gætilegar og réttar
frásagnir lausar við öfgar
og ofurmæli. Vel getur verið
að vér séum of gætnir í
þessum efnum—en það er þá
einhvers virði að vita að alt
Vestur-Canada veit—að “það
er óhætt að spara sér á
kaupum hjá EATON’S.”
EATON'S
Selective Courses
Shorthand, Stenographic, Secretarial,
Accounting, Complete Office Training,
or Comptometer.
Selective Subjects
Shorthand, Typewriting, Accounting,
Business Correspondence, Commercial
Law, Penmanship, Arithmetic, Spel-
ling, Economics, Business Organiza-
tion, Money and Banking, Secretarial
Science, Library Science, Compto-
meter, ElliottiFisher, Burroughs.
Call for an interview, write us, or
Phone 25 843
=SUCCESS=
BUSINESS COLLEGE LIMITED
Portage Ave. at Edmonton St., Winnipeg
(Inquire about our Courses by Mail)