Heimskringla - 19.08.1936, Síða 3

WINNIPEG, 19. AGÚST, 1936
HEIMSKRINGLA
3. SlÐA
VDGUE
HREIN HVlT
Vindlinga BLOÐ
TVÖFALT
SJÁLFGERT
stórt bókarhefti
5
flestir þeirra sýna misskilnins
á einu eða öðru. Eg hefi séð
c
misskilning á því er snertir
mentalíf, kirkjulíf, stjórnmál,
o. fl. Og því meiri hætta er á
slíku, |því meira sem fundið er
að. Af þeim ferðasögum, sem
hafa verið prentaðar, er út.~
varpsræða séra Alberts Kristj-
ánssonar sú sem eg tek fram
yfir aðrar, einmitt fyrir þá sök,
að hann sýnir bæði sanngirni
og varfærni í senn, og honum
tekst vel að horfa algerlega ó-
hlutdrægt á kosti og galla.
Hann er gott dæmi úr hópi
Herjólfanna, sem heim hafa
farið.
eftir einum manni, sem gaf hon-
um olnbogaskot. Það verður
með hann eins og dagblöðin,
sem tala meir um eitt kar, sem
veltur út af veginum, heldur
en 99, sem komast tafarlaust
leiðar sinnar. Gallarnir marg-
falast, úfna og útbelgjast, en
hið góða hverfur.
En, er þá hægt að sjá galla
í íslenzku þjóðlífi?
Já, auðvitað. Því er ver og
miður. Að mestu leyti eru ,það
sömu gallarnir og vér sjáum í
fari Vestur-fslendinga, svo að
þér þurfið ekki heim til að finna
þá — og í fari hins hvíta
kynflokks yfirleitt. Sumir gall-
arnir stafa af skapgerð þjóðar-
innar, aðrir meira af viðskift-
um við aðrar þjóðir, örum
breytingum í atvinnu- og fél-
agslífi og mörgu, mörgu öðru.
Það hefir verið sagt, að vér
vildum ekki af göllunum vita.
Því hefir nýlega verið haldið
fram í blaðagrein, að það eina,
sem fólk þyldi að heyra frá ís-
Indi, væri þyndarlaust hól um
land og þjóð og þess vegna
væri ráðlegast fyrir þá, sem
ætluðu að fræða um ísland, að
halda niðri í sér andanum”
við og við. Þarna er átt við
greinar eftir Tryggva Athel-
stan. í raun og veru má gleðj-
ast yfir því, sem þarna er sagt.
Það er sama sem að gefa til
kynna, að Vestur-íslendingar
þrái ávalt að heyra það bezta
um gamla landið; að umhyggja
þeirra og ást til þess sé svo mik-
il, að þeir óski því einskis ann-
að en gullaldar, gæfu og geng-
is. Að sama leyti og vér vilj-
um heyra vel talað um ástvini
vora. Og eg lofa guð fyrir
þessa tilfinningu, því að eg
vona, að sá tími komí aldrei, að
íslendingar í Ameríku hlakki
yfir eða fagni yfir því, sem þeir
kunna að finna ábótavant, ó-
fullkomið eða erfitt á landi
feðra sinna. Eg vona að þeir
líkist aldrei fugli, sem drítur í
sitt eigið hreiður. Hins vegar
er það of langt gengið að láta
sér ekki skiljast að alsæla né
alfullkomnua er ekki á íslandi
frekar en annarsstaðar. Menn
verða því að sætta sig við það,
þó að ferðamenn lýsi ýmsu mis-
jöfnu innan um eða dáist ekki
'að öllu. En samt sem áður er
■ þeim hollast lað halda niðri í
I sér andanum við og við. Ekki
af ihlífð við fólkið, sem hlustar,
því menn eiga að vera þau karl-
menni að geta hlustað á fleira
en gott þykir. Ekki heldur af
hlífð við Ísland, því að ísland
stendur á sterkari grunni en
munnfleipri fáeinna ferða-
manna. En séu aðfinslur sann-
ar, og af sanngirni fram born-
ar, en ekki hótfyndni, verða ís-
lendingar jafnt sem aðrar þjóð-
ir að sætta sig við þær. En
menn eiga, bæði þeir sem lesa,
hugsa og ferðast, og tala síðan,
að halda niðri í sér andanum
af virðingu fyrir sannleikanum.
Hugsum oss, að ferðamaður-
inn, sem eg var áðan að lýsa,
komi aftur til Ameríku. Þá á
hann að hafa það í huga, að til
eru þau atriði í íslenzku þjóð-
lífi, sem hann getur ekki skilið
til fulls, af hverjju stafa, og
ýmislegt sem hann sjálfur áttar
sig á, en fjöldinn er vísastur
til að misskilja. Það sama á
líka við, þegar Vestur-íslend-
ingum er lýst. Það er mikið
sem til þess þarf að áfella og
dómfella heilar þjóðir, meira
en stutta viðkynningu. Eg hefi
lesið all-margar frásagnir Vest-
ur-íslendinga um gamla landið,
og mér hefir ekki dulist, að
Eg hefi lítið talað um Þórólf,
manninn, sem trúði svo sterkt
á kosti íslands, að hann gleymdi
göllunum. Eg hefi reynt að
lýsa fyrir yður nútímabræðrum
þeirra Plóka og Herjólfs, en nú
vil eg Ijúka máli mínu með
þessari spurningu: Myndi Þór-
ólfur smjör geta fundið orðum
sínum stað á íslandi nú?
Eg segi hiklaust: já! Og aft-
ur já. — Rétt mynd af fram-
förum íslands fæst bezt með
því að bera ástand og aðbúð
þjóðarinnar nú saman við það
sem var fyrir einum til tveim
mannsöldrum og saman við það
sem er hjá öðrum þjóðum með
svipaðri aðstöðu. — Pyrir tveim
árum síðan lýsti dr. Ófeigur
Ófeigsson því í stórfróðlegu er-
indi, hvílíkar framfarir hefðu
orðið á ýmsum sviðum. Hann
tók til dæmis heilbrigðismál,
verklegar f ramkvæmdir,
fræðslumál og ýmislegt fleira.
Hann sýndi fram á, hvernig
þjóðin hefði á einum manns-
aldri komið sér upp menningar-
tækjum og stofnunum, sem afa
okkar og ömmur óraði ekki fyr-
ir, að þjóðin myndi nokkum-
tíma eignast. Ef þér viljið vé-
fengja orð læknisins, sem er
ungur maður, skuluð þér kynna
yður bókina “íslenzka Þjóð-
hætti” eftir. séra Jónas Jónas-
son frá Hrafnagili. Og berið
það, sem þér lesið þar frá fyrri
tíð, saman við það, sem þér
lesið um framkvæmdir íslend-
inga á síðari árum. Þær fram-
kvæmdir þarf ekki að telja upp
hér. Eg vil aðeins benda á það,
hvernig þeir stöðugt eru að
auka skipastól sinn, hvernig
nýjar verksmiðjur eða iðnaöar-
stofnanir rísa upp ein af ann-
ari, hvernig nýjar aðferðir eru
reyndar í fiskverkun, hvernig
mentalífi og íþróttalífi er að
fara fram, hvernig íslendingar
erU að koma á hjá sér nýrri
tryggingarlöggjöf, hvernig ver-
ið er að leggja grundvöll undir
nýtt fyrirkomulag á landbún-
aði, og loks hvernig þjóðin er
að leitast við að vinna bug á
samkepnisstefnunni, sem allir
vita að er undirrót flestrar bölf-
unar í viðskiftum nútímans. ís-
lendingar fara að dæmi hinna
Norðurlanda í því að fylgja
fram samvinnustefnu og jafn-
aðarstefnu á lýðræðisgrund-
velli, en ekki einræðis. Vér
vitum það vel, að ennþá er ís-
land öðrum löndum líkt í því,
að þar er fátækt og örbirgð í
nágrenni við velmegun og ríki-
dæmi. En hitt segi eg fullum
hálsi, að hið fjölmenna og víð-
lenda Canada á ennþá langt í
land til að tryggja lífstilveru
fátæklinganna á við það sem
hið fámenna og afskekta Island
gerir nú. Eg minnist þess eitt
sinn, að gamall maður, sjúkur
og fátækur, sagði við mig, að
sér fyndist einhver mesta fram-
förin koma fram í viðurgjörn-
ingi við þurfandi menn.
En allar íramfarir landsins
eiga rót sína að rekja til þess,
að það hefir verið unnið ósleiti-
lega á sjó og landi. Einn merk-
ur Vestur-íslendingur sagði við
mig, að sér væri hrein ráðgáta,
hvernig jafn fámenn þjóð hefði
getað komið öllum vegalagn-
ingum síðari ára í framkvæmd.
En mig furðar ekki á því í raun
When the Mercury Soars
PHONE 9* 244
for quick home delivery, direct from
the war&house of
Esiablished
1832
. LAKI.Wrai.
Cold and pure from Ihe thousand foot depth of our own Artesiaji
well, comes the water with which tlris pleasant light beverage is
brewed, with the skill of a century of experience. Bottled in
clear bottles.
“The Consumer Deeidesn £Z]
Also—
EXTRA STOCK At Parlors. Clubs & Cash & Carry
Stores
ALE
INDIA PALE
ALE
BROWN STOUT
JOHN LABATT LTD.
191 Market Ave. E. (Just off Main)
WINNIPEG
og veru. Þetta stendur í beinu
sambandi við sjálfstæði þjóð-
arinnar. Það er stundum sagt,
að vér nútíma-íslendingar séum
lítið þjóðræknir menn. Það má
vel vera, að ættjarðarástin sé
minna á vörum þjóðarinnar en
hún var, en hitt er ekkert vafa-
mál, að þjóðin hefir ort ýms
þau verk í þágu framtíðarinn-
ar, sem Jónas Hallgrímsson,
Bjiarna Thorarensen og fleiri
stórskáld langaði til að yrkja,
en gátu ekki ort, sökum þess,
hve þjóðin var aftur úr á þeirra
tíð.
Það er enginn vafi á því, aö
enn er hin íslenzka þjóð að
vinna sigra, sem ástæða er til
að fagna. 2. ágúst 1874 komu
fyrstu drög þess sjálfstæðis,
sem nú er fengið. En síðan
1918 hefir viðfangsefnið verið
það að byggja upp hið unga,
fullvalda ríki.
Góðir íslendingar vestan
hafs! Peður yðar í útlegðinni
héldu hátíðisdaga til þess að
samgleðjast frændunum heima
í voninni um sjálfstætt ríki. Nú
höfum vér íslendingadag til
þess að samgleðjast þeim í von-
inni um góða framtíð þess ríkis,
sem nú þegar er orðið sjálf-
stætt, jafnframt því sem vér
endurnærum íslendinginn í
sjálfum oss. Eg vona, að Is-
lendingar í Ameríku, þótt í
fjarlægð búi, geti í lengstu lög
tekið undir orð séra Matthíasar,
þegar hann yrkir til íslands—
.Saga þín er saga vor,
sómi þinn vor æra,
Tár þin líka tárin vor,
tignar landið kæra.
Líkt og allar landsins ár
leið til sjávar þreyta,
eins skal fólksins hugur hár
hafnar sömu leita.
Höfnin sú er sómi vor,
sögufoldin bjarta!
Lifni' vilji, vit og þor,
vaxi trú hvers hjarta.
Guð blessi ísland og öll þess
börn!
ÍSLANDS-FRÉTTIR
Sverðfisk rekur
í Breiðalsvík!
Ný-dauðan sverðfisk rgk á
land í Þverhamarslandi við
Breiðdalsvík 21. júlí.
Sverðfiskurinn er Suðurhafs-
fiskur og engin dæmi til þess
áður, að hann hafi fundist norð-
ar en við Englandsströnd.
Þessi fiskur er 265 sm. langur.
Sporðbreidd er 70 cm. og trjón-
an eða sverðið sem skagar fram
úr efra skolti fisksins, er 78 cm
á lengd. — Mbl.
* * *
Breskt blað hefir í hótunum
við ísland og Noreg
“dverglöndin tvö”
Khöfn 23. júlí
Norska blaðið “Norges Hand-
els og Spöfarts Tidende” skýrir
frá því í dag að fulltrúanefnd
frá enskum togaraeigendum
hafi gengið á fund fiskimála-
ráðherrans, Walter Elliots, og
krafist þess, að jnnflutnings-
leyfi útlendinga á fiski til Eng-
lands yrðu takmörkuð, og að
bannaður yrði innflutningur á
fiski úr norðurhöfum vissa mán-
uði ársins. Þá lagði nefndin
fram við ráðherrann mótmæli
gegn þeirri ákvörðun íslenzku
stjórnarinnar að varðskip skuli
skjóta á togara ef þeir nema
ekki staðar þegar varnaðarskot-
um er skotið. Er tilkynning ís-
lenzku stjórnarinnar um þá á-
hættu, sem það geti haft í för
með sér, ef aðvörunarskotum er
ekki hlýtt, kölluð “íslenzkur
ruddaskapur”. Það er mælt að
Elliot ráðherra hafi beðið full-
trúa hinna ensku togaraeigenda
að gera ekki leik að því, að að-
vörunarskotum yrði ekki hlýtt,
þegar íslenzk varðskip ættu í
hlut, en hin önnur atriði kvaðst
hann mundu taka til athugunar,
þegar kæmi til endurnýjunar á
viðskiftasamningum við hlutað-
eigandi lönd.
Blaðið “Grimsby Evening
Telegram” skrifar um þessi mál
og krefst þess að stjómin taki
þegar til meðferðar það sem
blaðið kallar “hinar íslenzku
hótanir”. Blaðið segir, að það
sé sjálfsagt nú þegar að gefa
íslendingum bendingu |um, að
þeim sá hentugast að lægja
róminn, ef ísland vilji komast
hjá alvarlegum óþægindum í
framtíðinni. Segir blaðið, að ís-
lenzka stjórnin sé nú farin að
hafa í frammi samskonar ó-
jöfnuð eins og sú norska, en það
megi þessi tvö dverglönd vita,
að hafið fyrir utan hinar lög-
mætu landhelgislínur sé öllum
frjálst.—Víáir, 25. júlí.
Mussolini flaggar fyrir afnámi
refsiaðgerðanna
Refsiaðgerðimar gengu úr
gildi 10. júlí. ítalir héldu dag-
inn hátíðlegan. Mussolini skip-
aði svo fyrir að fánar skyldu
dregnir við hún. Fyrs'tu skipin
úr Miðjarðarhafsflota Breta
héldu á brott frá Gibraltar og
Alexandríu þennan dag.
Eplatré Evu
Á Ceylon er trjátegund, sem
kallast Eplatré Evu. Af blómum
trésins leggur ilmsæta angan og
á ávextinum, sem er gulur utan,
en dökkrauður innar, sjást för
líkt og eftir tennur. Þessvegna
er tréð kallað Eplatré Evu.
Það mætti kannske bæta því
við að ávöxturinn er baneitrað-
ur.
Efnaður maður í Kansas aug-
lýsti um daginn að hann vildi
eignast “luxus”-konu sem engin
húsverk kynni. Hann fékk 1200
tilboð.
KRÖFUR ENSKRA
PIPARMEYJA
Enskar piparmeyjar hafa fyrir
1£ ári síðan stofnað með sér fé-
lagsskap og telur hann þegar
orðið 30 þús. meðlimi. Eitt
helzta markmið, sem félags-
skapur þessi hefir sett sér til að
byrja með, er að fá því fram-
gengt að pipármeyjar fái greidd-
an styrktareyri, ef þær hafa
goldið til almennra tryggingar-
sjóða, eftir að þær eru orðnar
55 ára, en aldurstakmarkið er
nú 65 ár. Hjá ekkjum er ald-
urstakmarkið 55 ár.
í lok júnímánaðar stofnuðu
piparmeyjamar til kröfugöngu
eftir götum Lundúna til Hyde
Park. í kröfugöngunni voru
borin mörg spjöld og stóð á
sumum þeirra m. a.: “Jafnrétti
fyrir ekkjur og piparmeyjar” og
“Við viljum fá réttlæti, en ekki
karlmenn”!
LAUN SYNDARINNAR
Plækingurinn (mætir presti á
förnum vegi): Gefið mér, kæri
herra prestur, eina krónu fyrir
málsverð.
Presturinn: Sá sem ekki vill
vinna, á ekki heldur mat að fá.
Flækingurinn: Eg er nú orð-
inn gamall og get ekki unnið.
Presturinn: Þér hafið víst
aldrei nent að vinna-
Flækingurinn: Einu sinni var
eg ríkur maður. — Eg átti konu
og börn. En mér þótti það ekki
nóg. Eg vildi eignast meira. —
Eg vildi líka eignast frelsið. Og
svo fór eg mína leið.
Presturinn: Prá konu ,og
börnum.
Plækingurinn: Já — frá konu
og bömum.
Presturinn: Hérna eru 50
krónur. Þér hafið brotið lög-
málið og syndgað fyrir guði. —
Parið í friði og segið öllum
mönnum frá synd yðar og laun-
um syndarinnar. — Vísir.
HEIMSÆKIÐ ÆTTLANDIÐ
NOTIÐ YÐUR HIÐ LÁGA FARGJALD BEINA
LEIÐ FRÁ MONTREAL TIL REYKJAVÍKUR
Cunard Wliite Star Line, með 96 ára
reynslu og sögu að baki, hefir nú í
förum stærsta gufuskipa flotann á At-
lajntshafinu, og er víðfrægt fyrir um-
byg'g'jusemi við farþega, undraverðan
viðurgemtng, og notalegan aðbúnað. —
Reynið ferðalag með þvi, við næstu
heimför og notið yður leiðina yfir Eng-
land—hún er aðlaðandi æfinlega.
Fastar vikulegar siglingar frá Montreal.
Spyrjist fyrir hjá gufuskipa
farbréfasala yðar eða —
CUNARD WHITE STAR
---- ■ LIMITEO
270 MAIN STREET, WINNIPEG
Have the Business
POINT OF VIEW
?
Dominion Business College students have the advantag;
of individual guidance in the all-important factors of
business personality, conduct, and approach.
No matter how thoroughly you know the details of
office work, you must be able to sell your services,
ahd this is now just as much a part of Dominion
training as Shorthand, Typewriting, Bookkeeping, or
any of the other courses in which Dominion leader-
ship has been recognized for over twenty-five years.
Business is better! Employment is increasing!
Prepare for it.
DOMINION
BUSINES S COLLEGE
On The Mall
and at Elmwood, St. James, St. John’s