Heimskringla - 08.12.1937, Blaðsíða 3

Heimskringla - 08.12.1937, Blaðsíða 3
WINNIPEG, 8. DES. 1937 HEIMSKRINGLA 3. SfÐA fyrsta lagi af því, að mér finst, að minningu Matthíasar sé jafn- vel misboðið með því að skoðanir hans séu taldar furðulegar, þar sem þær ótvírs%ðilega bera vott um, hversu langt hann var á und- an sínum tíma og hversu víð- sýnn og andlega frjáls maður hann var; og í öðru lagi tók eg til máls af því að eg álít það skyldu mína, að láta ekki ósanngjörnum og óréttmætum árásum á Úní- tara ósvarað. Að vísu eru trú- máladeilur yfir höfuð leiðinleg- ar og fremur gagnslitlar, en þær eru óhjákvæmilegar, meðan allir eru ekki svo umburðarlyndir að þeir geti talað sanngjarnlega um andstæðinga sína og reynt að fara rétt með það, sem er sögu- legur sannleikur og ekki .verður breytt. Þeirri ásökun, að ís- lenzkir Únítarar hafi of mikið viljað færa sér í nyt frjálslyndi Matthíasar, v\sa eg á bug, að því er sjálfan mig snertir, og mér er heldur ekki kunnugt um að aðrir hafi gert það; eg held að allir úr þeirra hópi hafi talað hóflega um það efni og einungis á þann hátt, að sannleikurinn einn mætti koma í ljós. Sjálfsagt getur ver- ið skoðanamunur um það; það getur altaf verið skoðanamunur um skoðanir dáinna manna, sem mikið hefir að kveðið á ein- hverjum sviðum, en þær skýrast áreiðanlega ekki við það, að um þær sé talað í þeim anda, sem birst hefir í þessum greinum Rannveigar. G. A. ÚTILEGAN MIKLA Bréf úr Vestmannaeyjum HITT OG ÞETTA Minnismerki yfir Marconi f ráði er að reisa Marconi minnismerki við Vimereux á N.- Frakklandi, á þeim stað er hann bygði fyrstu móttökustöð sína, árið 1899. f þeirri stöð tók hann við fyrsta skeytinu, er sent var yfir Ermarsund. * * * Joffre marskálkur Næstum allir eru þeirrar skoð- unar, að það hafi verið Joffre, sem sigraði Þjóðverja í fyrstu orustunni við Marne, en sumir vilja þó ekki fallast á þetta. Eitt sinn lagði blaðamaður spurningu þessa fyrir Joffre: "Vilji þér segja mér hver vann sigurinn fyrir okkur í orustunni við Marne?" — "Þessari spurningu get eg ekki svarað," sagði Joffre, "en það get eg sagt yður, að ef við hefðum tapað orustunni, þá hefði allri skuldinni verið skelt á mig."—Vísir. í Heimskringlu 24. marz s. 1. er frásögn eftir Jón Ólafsson frá Syðri-Heimsmýri um útileguna miklu í Vestmannaeyjum. Er þar vel sagt frá þeirri miklu þrekraun og svaðilför, en í nokkrum atriðum er þar rangt skýrt frá, enda ekki að furða þó misminni komi til jafn langt og um er liðið síðan atburðurinn gerðist. Ræðst eg í að leiðrétta það, sem mishermt er, vegna þess að sögumaðurinn æskir þess í lok frásagnarinnar. Það var fimtudaginn 25. febr. árið 1869, að ráðist var í þennan eftirminnilega fiskiróður, sem síðan hefir verið nefndur: úti- legan mikla. f veðurbókum, sem séra Brynjólfur Jónsson á Ofan- leiti hélt, segir, að um dagmála- bil hafi verið frostlaust, en geng- ið að með vestan ofviðri -með slyddu og þykku lofti. Fjórtán skip réru þennan dag, og fóru öll nema þrjú suður með Heima- ey. Fóru þau þrjú vestur fyrir Eyjar. Náðu tvö þeirra landi á Eiðinu, en þriðja skipið, Dúfa, sem Símon Þorsteinsson bóndi í Hólmum í Landeyjum var fyrir, leitaði fyrst skjóls í Farabót og síðan í Bóndabát austan undir Yztakletti og lá hann þar úti um nóttina, en komst heim heilu og höldnu undir hádegi 26. febr. Hin skipin öll leituðu afdreps austan undir Bjarnaey í Haga- nefsbótinni, en Háganef er syðst á Bjarnarey. Skip það, sem Jón var háseti á, hét Najaden og áttu þeir N. N. Bryde og J. P. T. Bryde kaupmenn skipið. Var það mjög lélegt, enda orðið allgam- alt. Hafði það staðið uppi ónot- að í sex ár, en eitthvað hafði þó verið gert við það fyrir vertíð- ina. Skipaábyrgðarfélag Vest- manneyja hafði verið í nokkrum vafa um, hvort það ætti að taka það í ábyrgð, og hafði skoðunar- gjörð á því ekki farið fram, þeg- ar það tapaðist. Fóru eigend- urnir í skaðabótamál við félagið, en töpuðu því. Bjarni E. Mag- nússon sýslumaður var þá for- maður Skipaábyrgðarfélagsins og varði hann málið. Setudóm- ari í því var Hermanníus E. Johnsen á Velli, sýslumaður í Rangárvallasýslu. f varnarskjali sínu segir Bjarni, að skipið hafi verið mjög fornfálegt og skips- höfnin léleg, hafi hásetarnir flestir verið óvaningar úr Aust- ursveitum og hin fyrsta vertíð All-Canadian victory for pupils of DOMINION BUSINESS COLLEGE at Toronto Exhibition Pupils of the DOMINION BUSTNESS COLLEGE, Winnipeg, were awarded FIRST PLACE in both Novice and Open School Championship Divisions of the Annual Typing Competition. Miss GWYNETH BELYEA won first place and silver cup for highest speed in open school championship with net speed of 92 words a minute.. Mr. GUSTAVE STOVE won first place and silver cup for highest speed in Novice Sec- tion of typing contest. His net speed was 76 words a minute. Miss HELEN BRIX, another D. B. C. pupil, won second place for accuracy in the novice division! Miss DOROTHY MAXWELL, a D. B. C. student, came fourth in the open school championship section! The Dominion sent four pupils to Toronto and they won two firsts, a second and a fourth place! The contest officials announced at the Coliseum before an audience of 9,000 people that the Dominion Business College, Winnipeg, had the best showing of any com- mercial school in the competition! There were 107 contestants! ENROL NOW DOMINION BUSINESS COLLEGE WINNIPEG FOUR SCHOOLS: THE MALL— ST. JAMES — ST. JOHN'S — ELMWOOD sumra þeirra. Aðeins þrír há- setanna hafi verið vanir sjó- menn.—Ennfremur segir Bjarni sýslumaður, að veðrinu haf i slot- að að kvöldi 26. febrúar og þá hafi skipshöfnin yfirgefið Naja- den og slept henni, og farið yfir í Neptunus. Þennan dag segir séra Brynjólfur í veðurbók sinni, að frost hafi verið 5 stig, suð- vestan hvassviðri með fjúki, mikið skýjafar og þykt loft. Það var upp úr miðjum degi 26. febr., að flest skipanna reyndu að ná höfn, en hvorki Najaden né Neptunus munu hafa hreyft sig. Héldu skipin af stað skömmu eftir að Auróra sneri heim eftir að hún hafði skilað af sér vistun- um. Voru þau allan daginn að berja heim til hafnar, svo var hvassviðrið enn mikið, enda munu skiphhafnirnar hafa verið þrekaðar eftir útilegunóttina. — Þrjú skipánna drógu ekki og sneru aftur undan veðrinu aust- ur fyrir Bjarnarey. Fóru þau sundið milli Elliðaeyjar og Bjarnareyjar, vegna þess að landfallið hafði borið þau svo langt norður, að þau náðu ekki suður fyrir Bjarnarey. Voru það þeir Árni Einarsson bóndi á Búa- stöðum, sem var formaður á átt- æringnum Langvinn, Þorsteinn Jónsson hreppstjóri í Nýjabæ á Mýrdæling og Jón Jónsson lóðs á Vilborgarstöðum á sexæringnum \ Blíð (ekki Blíðfara). Fór Jón lóðs síðastur og hvolfdi skipinu brotsjór af Breka. Druknaði Jón þar og öll skipshöfn hans, þrett- án manns. Meðal þeirra voru tengdafaðir Jóns, Eiríkur Hans- son bóndi á Gjábakka, sem hafði smíðað Blíð haustinu áður, tveir synir hans, Jón og Rosinkranz, og annar tengdasonur Eiríks Guðni Guðmundsson smiður í Fagurlyst. Hina næstu nótt lágu enn f jög- ur skip úti undir Bjarnarey, og náðu þau ekki landi fyrri enn eftir hádegi laugardaginn 27. febr. Segir séra Brynjólfur í veðurbókinni, að þá hafi verið komið 8 stiga frost, og hafi þá enn verið suðaustan stormur með f júki. Meðal útileguskipanna var ein smáferja, fjórróinn bátur, sem sumir nefna Ægi, en aðrir Farsæl. Varðist hann ekki áföll- um, og yfirgaf skipshöfnin hann þegar 25. febr. Þrír menn af á- höfn þess báts króknuðu í hel, enda munu þeir hafa verið mjög hraktir og blautir, þegar þeir yfirgáfu hann. Voru þetta alt menn miðaldra og meira. Það var jafnan venja í Vest- mannaeyjum, að menn hefði ekki mat með sér á sjóinn. Var því ekki að undra, þó þeir væri ekki við því búnir að mæta langri og erfiðri útilegu. útilegan mikla er enn minnisstæð Vestmann- eyingum, enda hefir hvorki fyr né síðar, svo vitað sé, orðið þar jafn stórfeldur sjóhrakningur, og hefir þó sjór altaf verið stundaður þar af miklu kappi og ötulleik. Það er auðvelt að gera 1 sér í hugarlund hvílíkar skelf- \ ingarnætur þetta hafa verið bæði ; fyrir þá, sem háðu á sjónum bar- áttu fyrir lífi sínu við höfuð- Ukepnurnar og eins hina, sem | voru í landi milli vonar og ótta RATVÍSI Ratvísi hesta og hunda er al- kunn og viðurkend. Hitt er fremur í efa dregið, að þessi merkilegi eiginleiki sé gefin sauð fé og nautpeningi. Mun og lítið reyna á ratvísi nautgripa, því að þeirra er oftast svo stranglega gætt, að þeim gefst ekki færi á því að strjúka, þó að þeir vildu. Hins vegar er f ullvíst, að sauð- kindur hafa iðulega strokið til átthaga sinna fjarlægra, þó að þær hafi verið fluttar sjóleiðis á hina nýju dvalarstaði. Þess eru dæmi, að kindur, sem fluttar hafa verið úr Norðurlandi, sjó- veg alla leið, vestur um land eða austur, hafi strokið í áttina heimleiðis, og stundum komist alla leið. Stundum villast þær og ruglast í áttum. Hrekjast þær þá oft langar leiðir og ber- ast mjög afvega. Og sumar þessara strokukinda hverfa með öllu, verða úti á öræfum, eða farast með einhverjum öðrum hætti, ef til vill í stórvötnum. Fyrir nokkrum árum. keypti bóndi einn í Þingvallasveit for- ustu-ásauð þingeyskan, gullfall- ega skepnu. Hann eignaðist ána að hausti eða snemma vetrar og var 'hún þá með öðru fé þing- eysku lögð af stað norður. Virtist bersýnilegt allan vetur- inn, og óyndi nokkurt væri í ánni, en ekki sýndi hún sig þó beinlínis líklega til þess að strjúka, meðan snjór lá á jörð. Um vorið, er fé var slept úr húsi, var hún höfð í griðingu, en einhverju sinni, þá er að var gætt, var hún horfin. Hafði hún stokkið yfir girðing- una og mun þá hana verið borin fyrir nokkuru. Hún kom ekki fyrir í haustleitum og spurðist nú hvergi til hennar fyrst um sinn. En ekki var hún með öllu týnd og tröllum gefin, sú ágæta For- ustu-Kápa (hún var svartkáp- ótt). — Fregnaðist, er á vetur- inn leið, að hún hefði komið fram norður í Hrútafirði og verið seld þar með dilki sínum, ásamt öðru óskilafé. — Hefir hún af ein- hverjum ástæðum borist af réttri leið — lent of vestarlega. Nú líður og bíður. Og ári síð- ar kemur í ljós, að ærin hefir ver- ið seld vestur á Skógarströnd haustinu áður — þ. e. ári síðar en hún hafði verið seld í Hrúta- firði. Var ekki um að villast, að þetta væri sama kindin, því að eyrnamark stóð heima, brenni- mark og litur. Ærin hefir alveg ruglast í áttunum, eftir veru sína í Hrútafirði, haldið vestur á bóginn í staðinn fyrir austur. Síðan hefir ekki til hennar spurst, og líklega hefir henni verið lógað þar á Skógarströnd- inni. væri blessaður unginn hennar kominn — endurheimtur af ref- ilstigum. Þegar fundum bar saman, þefaði hvort af öðru, ær- in og lambið. Og "krakkinn" var fjarskalega þyrstur, lagðist á hnén, greip spenann, tottaði ákaflega og dillaði sér. Mamman fór að jórtra, stóð grafkyr og á- nægð, þefaði af króa sínum við og við. — Þarna var ljúfur og ósvikinn fögnuður. — En harm- urinn ýfðist hjá gervallri hjörð- inni, er ein hinna syrgjandi mæðra hafði heimt barnið sitt. Ærnar ókyrðust á ný, rásuðu meira en áður og jörmuðu sáran, milli þess sem þær gripu niður. En fögnuður barns og móður stóð ekki lengi að því sinni. — um mjaltatíma að morgni hins næsta dags var lambi^ tekið í kvíunum og bundið vandlega fyrir augu þess. Eg sat á hest- baki við kvíavegginn og nú var lambið sett á hnakknefið fyrir framan mig. Eg átti að reiða það "norður í fjöll", og fara alt aðra leið, en lömbin höfðu verið rekin fyrir tæpum þrem sólar- hringum. Eg er sannfærður um, að svo vandlega hafði verið bundið fyrir augu þessa skynsama. brjóst- mylkings, að hann gat ekkert um það vitað — með venjulegum hætti — hvert nú væri stefnt. Eg f ór krókaleiðir og kom hvergi nærri þeim slóðum, sem lambið hafði áður kynst. Eftir langt og þreytandi ferðalag, fór eg loks Þér sem notið— TIMBUR KAUPIÐ AF THE Empire Sash & Door CO., LTD. BlTgMt: llenry Ave. Ka»t Sími 95 551—95 552 Skriístofa: Henry og Argyle VERÐ - GÆÐI . ANÆGJA af baki og tók bindið frá augum munaðarleysingjans. Svo kvaddi eg lambið og bað því allra heilla, en það hljóp jarmandi til kinda, sem þarna voru. — Þóttist eg nú öruggur um, að það mundi ekki rata heim til mömmu sinn- ar. — En þetta fór annan veg. Lamb- ið kom aftur eftir rúman sólar- hring. Mamman tók feginsam- lega við barni sínu, og nú var ekki frekara um það hirt, að stía þeim sundur.—Vísir. Heimsmót Ungverja Ungverjar hafa ákveðið, að á næsta ári verði haldið í Buda- pest mót fyrir Ungverja, hvar sem þeir eiga heima í veröld- inni. fbúatala Ungverjal. er nú um 9 milj., en 6 milj. Ungverja eru taldir dveljast í öðrum lönd- um, þar af ein miljón í Banda- ríkjunum. Mótið á að auka sam- band og kynni á milli þeirra og verður haldið undir verndarvæng stjórnarinnar. Það kom stundum fyrir hér ' áður, meðan fráfærur tíðkuðust, að eitt og eitt lamb — eða fleiri saman — kæmi aftur "um hæl", sem kallað var, er þau höfðu verið rekin á f jall- eða afrétt. — Stundum voru þau komin eftir einn eða tvo daga, jafnvel þó að þau hefði verið rekin all-langan veg. Kæmi þau mjóg snemma, um afdrif ástvina sinna. Frá hverju heimili voru í útilegunni j matti ganga að þvi visu, að mæð- einn'eða fleiri menn, enda mun urnar "tæki þau", og urðu þá láta nærri að á þeim 12 skipum,! einatt fagnaðarfundir. sem úti lágu hafi verið hátt á annað hundrað manns. Árið 1870 íbúar í Vestmannaeyjum voru 571. Heimildir m'ínar eru samtíma skrif og frásögn Hannesar Jóns- sonar hafnsögumanns, sem and- aðist 30. júlí 1937, 85 ára gamall. Jóh. Gunnar ólafsson Staka Jón eldri, sonur Páls lögmanns Vídalíns, kvað, (1724): Einum drotni eg þig fei og hann vænti náða. Lögmaður botnaðií Það hefir lengi lukkast vel, látum hann öllu ráða. ast nær munu þessi skynsömu og elskulegu "börn" hafa verið slit- in af spenanum miskunarlaust og reidd eða rekin til afréttar (komið í rekstur) á nýjan leik. Sá, sem þetta ritar, komst í það einu sinni, að "reiða lamb", sem hlaupist hafði úr afrétti eftir rekstur og móðirin tekið. Mér er enn minnisstæður fögn- uður móður og "barns" við end- urfundina. Lambið kom jarm- andi og á harða hlaupum. Og svo virtist, sem mamman kann- aðist við rödd barnsins, undir eins og hún heyrði til þess. Hún hlustaði andartak, en tók því næst til fótanna, hljóp fagnandi móti lambinu og þóttist auð sjá- anlega viss í sinni sök. Þarna INNKOLLUNARMENN HEIMSKRINGLU f CANADA: Amaranth............................................................j. b. Halldórsson Antler, Sask.....................................................k. J. Abrahamson Ámes................................................................Sumarliði J. Kárdal Árborg..................................................................G. O. Einarsson Baldur................................................................Sigtr. Sigvaldason Beckville..............................................................Björn Þórðarson Belmont......................................................................G. J. Oleson Bredenbury............................................................H. O. Loptsson Brown..............................................................Thorst. J. Gíslason Churchbridge..................................................Magnús Hinriksson Cypress River..........................................................Páll Anderson Dafoe..................................:...................................S. S. Anderson Ebor Station, Man............................................K. J. Abrahamson Elfros......................................................................S. S. Anderson Eriksdale................................................................ólafur Hallsson Foam Lake..............................................................John Janusson Gimli.........................................................................K Kjernested Geysir..................................................................Tím. Böðvarsson Glenboro......................................................................g. J. Oleson Hayland..............................................................Slg. B. Helgason Hecla..............................................................Jóhann K. Johnson Hn^usa..................................................................Gestur S. Vídal Hove....................................................................Andrés Skagfeld Húsavík..................................................................John Kernested Innisfail..........................................................Hannes J. Húnfjörð Kandahar................................................................S. S. Anderson Keewatin..............................................................Sigm. Björnsson Kristnes..................................................................Rósm. Árnason Langruth...................................................................B. Eyjólfsson Leslie..................................................................Th. Guðmundsson Lundar................................................Sig. Jónsson, D. J. Líndal Markerville....................................................Hannes J. Húnfjórð Mozart....................................................................S. S. Anderson Oak Point............................................................Andrés Skagfeld Oakview..........................................................Sigurður Sigfússon Otto............................................................................Björn Hördal Piney........................................................................S. S. Anderson Red Deer........................................................Hannes J. Húnfjörð Reykjavík....................................................................Árni Pálsson Riverton............................................................Björn Hjörleifsson Selkirk..........................................................Magnús Hjörleifsson Sinclair, Man................................................K. J. Abrahamson Steep Rock..................................................................Fred Snædal Stony Hill..................................................................Björn Hördal Tantallon..............................................................Guðm. ólafsson Thornhill..........................................................Thorst. J. Gíslason Víðir........................................................................Aug. Einarsson Vancouver........................................................Mrs. Anna Harvey \Vinnipegosi8............................................................Ingí Anderson Winnipeg Beach....................................................John Kernested Wynyard..................................................................S. S. Anderson ( BANDARÍKJUNUM: Akra.............................H.....................................Jón K. Einarsson Bantry....................................................................E. J. Breiðfjörð Bellingham, Wash....................................Mrs. John W. Johnson Blaine, Wash........................................Séra Halldór E. Johnson Cavalier..............................................................Jón K. Einarsson Chicago: Geo. F. Long, 2428 Hamlin Ave., Logan Square Sta. Edinburg........................................................................Jacob Hall Garðar..................................................................S. M. Breiðfjorð Grafton................................................................Mrs. E. Eastman Hallson..............................................................Jón K. Einarsson Hensel....................................................................J. K. Einarsson Ivanhoe..........................................................Misa C. V. Dalmann Los Angeles, CaIif....Thorg. Ásmundsson, 4415 Esmeralda St. Milton......................................................................F. G. Vatnsdal Minneota........................................................Miss C. V. Dalmann Mountain............................................................Th. Thorfinnsson National City, Calif.................John S. Laxdal, 736 E 24th St. Point Roberts......................................................Ingvar Goodman Seattle, Wash.....................J. J. Middal, 6723—21st Ave. N. W. Svold....................................................................Jón K. Einarsson Upham....................................................................E. J. BreiSfjörfl The Viking Press Limited Winnipeg Manitoba

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.