Heimskringla - 29.09.1948, Blaðsíða 1

Heimskringla - 29.09.1948, Blaðsíða 1
¦S^I^^S^S^^S^S^^^^*^^^^^^^^^^*^1^^*^^^^^^^ Alwcrys ask for the— HOME-MADE íitnATITA IA«E" 'POTATO LOAF' CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeq Phone 37144 ? Frank Hannibal, Mgi ##•#•#*##*#•##*##* y#'#,#,#t#^#S»*#>##,##t#'##>#>##^#'#-##-#>#-#>#N#.#S»#>#, $ Always ask for the i i j: it HOME-MADE POTATO LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 jl Frank Hannibal, Mgr 1 ^w******^*^*^^^*****^^^^^^^^ LXII. ARGANGUR WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN, 29. SEPT. 1948 NÚMER 53. Flokksþing íhaldsmanna í sömu borginni, Ottawa, og sömu höllinni og liberalar heldu flokksþing sitt. fyrir 8 vikum, koma nú flokksmenn íhalds- manna saman í nákvæmlega sama tilgangi; þeim, að kjósa nýjan foringja, endurskoða stefnu- skrárnar og grundvalla starf sitt á komandi árum. Með þing lib- erala enn ferskt i minni, munu margir hafa gaman af að veita^ því athygli, sem þessa flokka | ber á milli. Eins og almenningur fylgdist' allvel með kosningu foringja lib- erala, mun hann einnig forvitinn um hver verður nú foringi íhalds manna. Annað sem uppi verðuri á baugi, mun í léttu rúmi liggja. Þetta er ef til vill ekki svo f jari, sem það í fyrstu kann að sýnast, því sá ekki völ á neinum foringja sem sitthvað það hefir að bjóða sem almenning finst sig snerta, verður hvorki stefnuskrábreyt- ing eða annað sem fundurinn gerir til þess að kjósa Progres- sive Conservative flokkinn, eins og ensku nafnið á honum hljóðar, á þing í Ottawa. Þegar þetta er skrifað, er út- lit fyrir að um níu geti verið að velja. Nöfn þeirra eru: Garfield Case, Donald Fleming. Davie Fulton, John Diefenbakar, George Drew, Gordon Graydori, J. M. Macdonald, Ivan Sabourin og J. T. Hackett. Það er að minsta kosti ekki ómögulegt að til úrslita komi um fjóra af þessum: Drew Deif- enbakar, Graydon og Fleming. Hver hlutskarpastur verður, fer mikið efíir því að hverju flokksmenn miða fyrst og fremst. Hugsa þeir sér að hamra járnið meðan það er heitt og leggja áherzlu á að ná sem fyrst kosningu, en hafi ekki framtíðarsigra í sigti, er Drew manna líklegastur til að vera kos- inn. Ef meira er hugsað um að byggja flokkinn upp fyrir fram- tíðina til sigurs 1953 eða 1958, er Diefenbakar og Graydon líkleg- astir til foringjastöðunnar. Það virðist nú sem fyr alt velta á atkvæðum Quebecfylkis. Þó skoðanir Drews og Duplessis séu talsvert sitt hvað, hafa þeir sam- eiginlega háð stríða baráttu við Kingstjórnina um frelsi fylkj- anna og á því hvíla áhrif Drews í Quebec. Diefenbakar nýtur geisimikils álits innan flokksins um alt land einna mest fyrir hve ahrðskeyttur hann er við and- stæðinga, og það eru víða um land mynduð samtök honum til stuðnings. Hér í Manitoba eru slík samtök og gefa út blað dá- lítið honum til stuðnings. Vest- urlandið trúir mikið á hann. En svo er þriðji maðurinn, Gordon Graydon, er aldrei hefir skeytt um að láta á sér bera, en hefir undan farin 10 ár unnið flokkin- um, bæði utan þings og innan meira gagn, en ef til vill nokkur annar flokksmaður og sem á flestum fremur vinsældum að fagna. Fleming er ungur lögfræðing- ur, bráðvel gefin og á vinsæld- um að fagna í Quebec fyrir hvernig hann setti þar ofan í við St. Laurent út af stjórnarskrá Canada, er foringi liberala kvað í öðrum eins atriðum og hvort franska yrði hér aðalmál eða yrði lögð niður mega breyta, sem er að vísu satt, en ódiplomat- iskt þótti. — Hrósaði Camill- ien Houde þessu og kvað það merki til Quebecs um, að á rétti Frakka yrði hér ekki geng- ið. Fleming kvað þetta heldur ó- viðfeldna veiðibrellu af St. Laur- ent, því hann vissi að fullir tveir þriðju af íbúum landsins mundu mótmæla ef í hart færi um þær breytingar á stjórnarskránni sem hann hefði nefnt og af slíku mundi aðeins óeining stafa. — Fleming, hinn yngsti, er í vali mun verða, mælti á frönsku og var mál hans mjög vel rómað af frökkum. Með aldri og reynslu, er talið víst, að á Fleming eigi eftir að bera. Annað sem athygli dregur að Drew, sem foringja er það hvað margir þingmanna flokksins nú í Ottawa, eru úr Ontario. Af alls 66 þingmönnum, eru 48 þaðan. Af hinum 18, eru tveir frá Alberta, þrír frá British Columbia, þrír frá Manitoba, þrír frá Brunswick ,þrír frá Nova Scotia, og ein frá hverju þessara fjörga fylkja, Prince Edward Island, Sask., Quebec og Yukon. Síðast þegar íhaldsflokkurinn var við völd 1930—1935 náði hann í 24 þingsæti í Quebec. Það er því ólíklegt, að íhaldsflokkurinn vinni, nema að hann hafi foringja sem að minsta kosti næði eins mörgum sætum þar og R. B. Ben- nett gerði 1930. f Ontario hlaut hann 59 sæti, í sjávarfylkjunum eystra 23 og í vesturfylkjunum 23, auk 7 í British Columbia. Hinn nýji foringi þarf því að halda nærri öllu Ontario og gera ansi mikið betur í öðrum hlutum landsins en síðustu kosningar sýndu, ef hann á að ná völdum. En Bennett sýndi að það var hægt og það ber margt með sér, að í næstu kosningum geti farið eins og á tíð Bennetts, ef val for- ustumannsins tekst eins vel og þá, þó hitt verði að játa, að fáir séu Flosa líkir. Ekki á að lítast Á fundi Sameinuðu þjóðanna í París, harðnaði deilan svo yfir síðustu helgi, að á ástandið er nú hreint ekki að lítast. Vishinsky fulltrúi Rússa, reið á vaðið í vikulokin síðustu. Bar hann Bandaríkjunum á brýn að þau væru að undirbúa atom- sprengjustríð og nefndi einar fimm rússneskar borgir, er jafna ætti við jörðu til að seðja stríðs- og valdalöngun þeirra. Hann kvað þau olla því, að friður ekki fengist, eins og Rússar æsktu. Hann lagði til að afvopnun yrði hafin meðal allra þjóða og vest- lægu þjóðirnar færu með her sinn burt úr Þýzkalandi. Þetta var að mestu sama moð- suðan og Vishinsky flutti á þingi Sameinuðu þjóðanna s. 1. sumar en ögn upphituð. Ræðu þessari svaraði Bevin utanríkisráðherra Breta s. 1. mánudag. Bar hann þær sakir á Rússa, að þeir væru ábyrgðar- fullri fyrir, ef til atomsprengju stríðs kæmi. Þeir hefðu neitað allri samvinnu við aðrar þjóðir og ætluðu sér aldrei, þrátt fyrir alt fals og látalæti, að eiga sam- vinnu við nokkra þjóð, sem ekki væri kommúnistisk, eða Rússar skipuðu fyrir um hvaða stjórnar- fyrirkomulag hefðu. — Rússar hefðu öll þau árin, sem frá stríðs- lokum væru liðin, verið til þess að heyja látlaust "taugastríð" og "kalt stríð", á móti vestlægu þjóðunum og meira að segja beitt byltingavopnum sínum til þess. Stefna Rússa væri eins og í lær- dómskveri Lenins og Stalins stæði, að leggja undir Rússland önnur lönd, helzt allan heiminn; það væri eina ráðið. Samvinna við lönd með öðru stjórnskipu- lagi, skyldi aldrei að eilífu eiga sér stað. Marshall hjálpin í Evrópu, væri ef endilega ætti að kalla hana stríð, varnarstríð, en ekki árásar, vörn gegn því, að Evrópu þjóðirnar væru sviftar sjálfstæði sínu og frelsi af hálfu Rússa lengra en komið væri. Nú kvað Bevin Vishinsky stinga upp á afvopnun. Þegar það mál hefði verið tekið upp áður, hefðu Rússar þverneitað að láta rannsaka herafla sinn og herútbunað; hann skoraði á Vishinsky að láta slíka rannsókn nú fara fram, því eftir því sem hann hefði næst komist, hefðu Rússar nú 3,000,000 til 4,000,000 manna her. Það væri venjan, að þær þjóðir sem hygðu á stríð, byrjuðu með því, að kvarta undan hervæðingu annara þjóða. Menn skyldu hvað Vishinsky meinti með friðar og afvopnunnar skrafi sínu. Það væri gamall yfirdrepsskapur valdafýkinna þjóða. Meðan Bevin flutti þessa á- drepu, gekk Vishinsky af fundi. Hvað nú gerist, eru menn milli vonar og ótta um. Að Russar segi skilið við Sameinaða þjóðfélag- ið, er óttast, ekki sízt þar sem Berlínarmálin hafa nú fyrir það verið lögð og öllum samnings til- raunum við Rússa um þau, er lokið af hálfu vestlægu þjóðanna. Að þessu orrahríð ríði Samein- aða þjóðfélaginu að fullu, er spá nokkurra. þó eftir sjá sé að því, er heldur ekki hægt að neita, að Rússar hafa með neitunarvaldi sínu eyðilagt starf þess til þessa. Skuggi eins og sjá má af því sem hér hefir verið drepið á hvíl- ir nú ægilegri yfir heiminum, en nokkru sinni fyr. Enginn gagnsækjandi Það verður ekki miklum erfið- leikum háð fyrir Pearson, hinn nýja utanríkisráðherra, að ná þingkosningu. Hann sækir í Al- goma East kjördæmi — gagn- sóknarlaust — af íhaldsmanna hálfu. Kjördæmið hefir bæði verið Hberal og íhalds megin og í kosningum hefir oft á tæpara vað verið lagt, bæði fyrir íhalds- mönnum og öðrum. Það getur kallast kurteist, að vera ekki að eltast við kosningar við menn sem í sjtórn eru kosnir, en það er vafamál, hvort kjósendum sé rétt gert með því. Þeir eiga heimtingu á sínum réttindum, hvað sem vali manna í stjórnar- stöður líður. Það er alveg sama hvort líkurnar til að vinna, eru litlar eða miklar. Það er að svifta kjósendur frelsi sínu, að leyfa þeim ekki að greiða atkvæði. Og það er ekkert verra hægt að gera af nokkrum flokki en það. Von til Winnipeg Dr. Hewlett Johnson, Dean of Canterbury, flytur ræðu í Win- nipeg 24. nóv. Hann er hér á vegum Sovét vinafélags Canada. Dr. Johnson, sem stundum er nefndur "rauði prófasturinn" var fyrir skömmu synjað leyfis í Bandaríkjunum um að f lytja þar fyrirlestra. Mál sitt flytur dr. Johnson í Winnipeg Auditorium. Var hon- um leyft það að fengnu leyfi lögr. bæjarins og Norðvestur- landsins, segir húsráðandi. Bannið ólöglegt Það var helber lögleysa af Rússum að banna. flutninga úr Vestur-Þýzkalandi til Berlínar. Þegar Vestlægu þjóðirnar ENGIN HVÍLD Nú eru að baki örlög hörð, en yfirstigin þó. — Og sex fet kaupi eg senn af jörð og sýnist finna ró. En það er ósatt, allir sjá, sem eygja sjónarmið. Þar enga hvíld er unt að fá, né algleymi og frið. Því upplausn látna líkamans er leynd í grafarrann. Hún kemur inn í kistu hans og kaldan strýkur hann. í loft og jörð hann breytist brátt og byrjar aðra ferð. Við heimsins mikla hjarta slátt hann hlýtur nýja gerð. Vor náttúra þarf alt og eitt í undra smíði sitt. Hún skilur ekki eftir neitt, sem eg fæ kallað mitt. * Þó sál mín hverfi sjónum burt þeir segja að hún sé til. — En hvaða leið hún kemst — og kvurt þeir kunna á lítil skil. Eg hundrað sagnir hefi lært, sem herma hvert hún fer. Þær ekki geta úrlausn fært þeim engum saman ber. En ef hún lifir — eitt er víst við enda skeiðsins hér, í örlögunum ekkert snýst. Hún öll sín merki ber. Þá vega nestið vaxta ber, sem vann hún sér inn hér, því fyrirgefning engin er, sem ástand hennar ver. Svo byrjar aftur annað stríð við eigingalla fjöld: að berjast fyrir betri tíð og borga syndagjöld. Að endingu það er mitt svar, ef eilífð skal eg sjá: að einnig muni erfitt þar og enga hvíld að fá. /. S. irá Kaldbak Kingstjórnin og bændur bentu Rússum á þetta og vega bannið yrði að afnema, lofaði Stalin að láta umboðsmann sinn, Sokolovsky, semja um það. Þrátt fyrir 3 mánaða samnings- tilraun um þetta hafa þeir ekki tekist. Fyrir öll þessi svik af hálfu Rússa hafa nú vestlægu þjóð- irnar lagt málið fyrir þing Sam., þjóðanna. Að svo er nú komið og hverjar sem afleiðingar þar verða, eru Rússasr ábyrgðarfullir fyrir þeim. Það hefir oft verið minst á hveiti sölu þessa lands, og af- skifti Kingstjórnarinnar af henni verið fordæmd, enda mun erfitt að benda á nokkuð rotnara í fari nokkurrar stjórnar. Jafn- vel sjálf flokksblöð liberala hafa hrakyrt stjórnina fyrir hana, eins og blaðið Winnipeg Free Press. Sýnishorn, sem gefið var af þessu í ræðu, sem nýlega var flutt í Winnipeg af sérfróðum manni um þetta mál, og sem út- dráttur var birtur úr í dagblöð- unum og enginn leyfir sér að mótmæla, sannar þetta svo að þar er ekki neitt um að villast. Sam- kvæmt útdrætti blaðanna úr ræð- unni, hafa bændur vesturfylkj- anna tapað á sölu hveitisins und- anfarin þrjú ár 784 miljónum dala. Ákvæðisverð Kingstjórn- arinnar hefir verið þetta lægra en markaðsverð. En með því eru þó ekki öll kurl komin til grafar. Af sjálfu ákvæðisverðinu, hefir stjórnin ávalt haldið nokkru eft- ir, og segja glöggskygnir menn, að sú fjárhæð geti numið á end- anum alt frá 100 miljón dölum ti! 500 miljónum. Það fer alt eftir því hvað mikið og hvenær sam- bandsstjórninni þóknast að greiða bændum það. Samningur sambandsstjórnar- innar er í gildi þar til 1950, að meðtaldri þess sárs uppskeru, eða full 3 ár enn. Við hvað miklu tapi á sölunni má enn búast, eða á þremur næstu árum, er ekki gott að gizka á. Verð hveitis getur hér eftir orðið nær markaðsverði. En hitt þykir líklegt, að enda þótt tapið verði minna á næstu árum vegna þessa, að það verði talsvert mikið, og nemi hátt upp í það því sama og fyrri þrjú ár samningsins. Að tapið í heild sinni nemi því 1% úr biljón, er ekkert of í lagt, auk þess sem stjórnin sjálf hangir á af ákvæð- isverðinu. Slík meðferð hér á bændaafurðum, er svo fágæt, að slíkt hefir aldrei heyrst. Maður skyldi nú ætla, að stjórnin hafi fylt mæli synda sinna gegn vesturfylkjunum með þessu. En svo er ekki. Henni nægir þetta ekki, svo 1. júlí á þessu ári afnemur hún ákvæðis- verðið á hveiti í British Colum- bia og fylkjunum fyrir austan Manitoba, svo þau hafa síðan selt á markaðsverði, eða einum til tveimur dölum hærra hveiti sitt, en þrjú sléttufylkin. Er með öllu óskiljanlegt, að fulltrúar bænda úr vesturfylkjunum, skuli hafa liðið annað eins átölulaust, eins og flestir liberalar að minsta kosti hafa gert. Það er ekki til einskis barist, að kjósa slíka menn á þing. í ár er uppskera mikil og uýt- ing á henni eins góð og nokkru sinni fyr. Svo þroskað er hveitið nú, að hver mælir af því vegur talsvert yfir viðtekinn þunga. En hvað kemur svo fyrir, þegar þetta hveiti, þessi guðsgjöf í harðindum heimsins, kemur á markaðinn? Ekkert af því er talið fyrsta-flokks hveiti heldur annars flokks. Við þetta fargan eiga vestur- fylkin að búa á nokkrum næstu árum. Ef hér væri um eins mikið stjórnarfarslegt frelsi að ræða, og oft er látið, en sem því miður er ekki; ef hér væri til dæmis bein löggjöf, með upptökumála og endurkalli stjórna og þing- manna, hefðu bændur fylstu á- stæðu til, að krefjast þess, að King-stjórnin færi nú þegar frá völdum. Að eins stór hluti lands- ins og vesturfylkin eru og með eins miklu og þaðan bætist ár- lega mikið við þjóðarauðinn, er ósanngjarnt og í raun og veru stórhneyksli að því, að liggja þegjandi undir öðru eins og því, sem King-stjórnin hefir boðið sléttufylkjabændunum í hveiti- sölumáli Canada. Eina tækifærið að hlýða á Agnesi Eina tækifærið til að hlýða á píanóspil Agnesar Helgu Sig- urðson í Winnipeg fyrst um sinn, verður, eftir því sem síðast hefir frézt, í Playhouse Theatre 14. okt. n. k., kl. 8.30 e.h. á hljóm- leik þeim, er áður hefir verið minst á, og Þjóðræknisfélagið hefir umsjá með. Miss Sigurðson fer til New York og heldur þar hljómleik í janúar í Town Hall til að byrja með. Hér um slóðir er því ekki von um annan hljómleik í bráð- ina. Athygli fslendinga vildum vér því beina að þessu, því þeir munu margir, er ekki vildu láta sér tækifærið úr greipum ganga er gefst 14. okt. til að hlýða á hana Eins og kunnugt er hefir Ag- nes verið við nám í 3 ár í New York hjá annáluðum kennurum, eins og hjá Olgu Samaroff, og síðar hjá Emma Boynet. f New York hefir hún komið fram á nokkrum hljómleikum og bæði þar og í Philadelphíu látið til sín heyra í Hindesmith's Ludus Tonalis, sem sagt er að fáir taki sér fyrir hendur vegna þess hvað tónverk það er erfitt. Hún hefir og spilað í Columbia University og nokkrum Nýja-Englands bæj- um þar syðra. Aðgöngumiðar fyrir hljóm- leikinn 14. október, ættu menn að bregðast sem fyrst við að ná sér í, því þar má við geisiaðsókn búast. Þeir eru til sölu hjá Þjóðrækn- isnefndinni, íslenzku blöðunum og víðar og víðar. ÚR ÖLLUM ÁTTUM Með nýjum smjörkaupum frá Danmörku á 6 miljón pundum nema nú smjörkaup Canada frá Danmörku, Ástralíu og Nýja-Sjá- landi alls 15 miljón pundum. — Verður greitt fyrir það í dollur- um og kemur sér vel fyrir Dan- mörku, er langmest af smjörinu selur. H. H. Hewston, forseti Imper- ial olíufélagsins sagði í ræðu í Edmonton s. 1. föstudag, að pípur mundu senn verða lagðar frá Al- berta olíulindunum til Banda- ríkjanna. Vestur til Vancouver og eystri sléttufylkjanna taldi hann pípur ekki mundu í bráð- ina verða lagðar. Að selja olíuna /yrir bandaríska dollara væri sem stæði hagstæðast. • Canada gerir ráð fyrir að senda flugför og flugmenn til Evrópu, til að hjálpa til að flytja vörur til Berlín. Flugfarið. sem flutti fimm menn frá sendiráðsstofum Bandaríkjanna og Bretlands í Ottawa til Churchill snemma í þessum mánuði, lenti í hrakning- um svo að týnt var frá 12. til 25. september. Það var á leiðinni milli Churchill og The Pas, sem þeir lentu í mesta illviðri, reyndu bæði að fljúga hátt og lágt, en ekkert hjálpaði. Urðu þeir loks vegna skorts á bensín að lenda 260 mílur norðvestur af The Pas. Var ein hin mesta leit, sem hér hefir heyrst um, hafin og stóð yfir eina 13 daga, áður en flug- farið fanst. Var mjög orðið von- laust um að það mundi finnast. Flugmennirnir voru alhressir, en mikið skeggjaðir er þeir fundust og eru nú komnir heilu og höldnu til Ottawa og hafa lokið erindi sínu um hvert ekki getur. Costello stjórnarformaður seg- ir að frland skrifi ekki undir nein verndarsamtök Evrópu, fyr en Norður og Suður írland hafi sameinast. Er það ekki lán, að verndarsamtökin skuli kom- ast af án frlands! —Sat. Night.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.