Lögberg - 16.01.1889, Blaðsíða 2

Lögberg - 16.01.1889, Blaðsíða 2
Sogberg. MIDVIKUD. 10. JANÚAR 1889. ÚTGEFENDTJR: Sigtr. Jónasson, Bergvin Jónsson, Árni Friðriksson, Ei.t'.r Hj'v-'eifsson Ólafnr Þórgeirsson, Sígurður J. Jóhannesson. Allar upplýsingar viðTÍkjandi Terði á auglýsingum í „LSgbergi" geta menn fengið á skrifstofu blaðsins. Hva aoer sem kaopendur Lögbergs skipts um bústað, eru feir vinsamle^ast beðnir, að senda skriflegt skeyti nm ^að til skrifstofu blaðsins. Utin i ðll brjcf, sem útgefendum „Lög berjs" eru skrifuð TíðTÍkjandi blaðinu, Ktti «ð akrifa : The Lögberg Printing Co. 85 Lombard Str, Winnipeg. Logberg a aramotunum, Þá. byrjar Lögberg 2. árgang sinn Yfcr hOfuð getum vjer ekki annað sagt, en að vonir þær, sern vjer hOfðum, þegar vjer stofnuðum blað vort, hafi ræt/.t, og það sjerlega vel — og hOfðum vjer þ<5 vafalaust meiri trú 4 fyrirtæki voru, en all- flestir af lesendum Lðgbergs. Auð- vitað hafa örðugleikarnir ekki verið alllitlir. Vjer neyddumst til að byrja blaðið um hávetur, & dauf asta tfmabili ársins. Vjer höfðum eldra hlað við að keppa. Hvort tveggja það hlaut að valda allmikl um Orðugleikum, þar sem ekki var um stærra mannfjelag að ræða en íslendino-a í Ameríku. Þó hafa þeir örðugleikarnir verið verstir viðfangs sem sprottið hafa af misskilningi, hleypidómum og skorti á góðgirni. En ekkert af þessu hefur oss komið & <5vart. Vjer vissum það mjög vel, þegar vjer byrjuðum blað vort, að ýmislegt mundi verða minnzt á í því, sem blöð Islend- inga hjer vestan hafs hafa ekki gert að umræðu efni,og eins það, að sum af þeim málum, sem íslenzku blöð- in hafa ekki algerlega þagað um, mundu verða skoðuð frá Oðrum hlið- um f blaði voru, en áður hafði átt sjer stað. Cg vjer vorum ekki þau börn að ímynda oss, að það sem rjer hefðum að segja mundi fara varhluta af allri mótspyrnu. Þvi að hvenær sem komið hefur verið fram með eitthvað nýtt í heiminum, eða eitthvað, sem almenningi hefur virzt vera nýtt, þá hefvir það mætt meiri og minni mótspyrnu, fleiri eða færri hafa hneykslazt á því og gerzt óvildarmenn þess og þeirra manna, sem komið hafa fram með það. Og að hinu leytinu hefur þeirrí mtftspyrnu, sem vjer hOfum orðið fyrir, ekki verið svo varið, að hún hafi komið oss til að láta hugfall- ast eitt einasta augnablik. Að því leyti, sem hún annars hefur verið teljandi, hefur hún komið fram í myrkrinu on ckki í Ijósinu, í und- irróðri, þar sem vjer íittum ekki koat <t að hcr-A bOnd fyrir höfuð vort. Slík in<5tspyrna hefur sjaldan nijög mikinn lífskrapt í sjer fólginn. Og mótí þessari mótspyrnu hefur það margfaldlega vegið upp, að vjer vitum ekki betur, en að þeir menn, sem annars eru taldir bezt- ir og vjtrastir af þjóðflokki vorum hjer vestra, hafi verið oss hlynntir af einlægum hug, og þeir hafa inargir hverjir gert fyrirtæki voru þann greiða, sem vjer seint fáum þeim fullþakkað. Svo er og held- ur ekki ástæða til þess fyrir oss að láta þess ógetið, að frá ýms- um þeim mOnnum heima á Islandi, sem oss þykir mest um vert, höf- um vjer fengið eindregna viðurkenn ing fyfir starf vort, og ótvíræðar áskoranír um að halda áfram í sömu áttina eins og vjer höfum byrjað * Vjer álítum ekki ástæðulaust nje óþarft að benda mönnum stuttlega á, hvað það einkum er, sem vjer hOfum verið að rita um f blað vort þetta ár, sem nú er liðið. Vjer eigum þar einkum við þær greinar, sem vanalega og einkum eru kallaðar riistjómargreinar (edi- torials). I>að eru þær greinar, sem vanalega eru skoðaðar kjarninn í biöðunum, enda eru það þær, sem ritstjórnin sjerstaklega hef ur abyrgð á. Ritstjórnargreinir L,ögbergs hafa, eins og eðlilegt er og sjálfsagt, einkum og sjerstaklega orðið um landa hjer vestra, sumpart um þeirra mál út af fyrir sig, sumpart í saui- bandi við hjerlenda menn og sum- part í sansbandi við landa heima á íslandi. Um fjelagsskapar-mál ís lendinga hOfum vjer ritað Ö grein ar; um innflutningamal Islendinga aðrar 6; um skólaníim fsl. barna 2; um samband Islendinga og hjer lendra manna frá ýmsum hliðum höfum vjer ritað 11 greinar, sem einkum hafa Terið uin það, að vjer ættum að hafa það hugfast að ná völdum hjer í landinu, að misbjóða ekki þjóðerni voru sjálfir, nje þola að aðrir geri það, og hafa þ<5 ávallt f huga, og taka það fyllilega til greina, að mál vort á ekki sama lagarjett á sjer hjer f landínu, og getur aldrei Oðlast hann, eins og ensk tunga. I 21 gr. hefur a einn eður annan hátt komið fram samband vort við landa heima á Islandi. I mörgum, enda flestum, þeim greinum hOfum vjer að ein- hverju leyti verið að halda uppi vörn gegn ýmsum áburði og ósann- indtim heiman að viðvikjandi landi því, sem vjer eigum heima f, og högum landa vorra, sem vestur eru fluttir. En að hinu leytinu er og svo fyrir þakkandi að f ýmsum af þessum greinum höfum vjer haft íistæðu til að benda löndum hjer íl velvild, sem þeim hefur ver- ið sýnd á Islandi af merkismönn- um, og vjer höfum þá haldíð þvf fram að þeir ættu að láta ásannast í verkinu, að þeim þætti nokkurs vert um alfka velvild. I 15 grein uin hefur komið fram, hvernig oss virðist Astandið á Islandi, bæði að þvf er pólitík og efnahag landsins snertir. Það er svo sem auðvitað, að sumar af þeim greinum hefði mátt telja með þeim flokknum, sem vjer hOfum nefnt næst á undan; því að þess vegna höfum vjer talað svo inikið um ástandið á Islandi, að vjer álítum það mjög þýðingar- mikið fyrir oss hjer vestra. 12 greinar hOfum vjer ritað, sem að meira eða minna snerta íslenzkar bókmenntir. Loks hafa staðið f rit- stjórnargreina dálkum vorum 14 greinar viðvíkjandi pólitfk hjer f landi, og þá einkum í þvf fylki, sein blað vort kemur út í. Þetta verða samtals 87 ritstjórn- argreinir, sumar auðvitað stuttar, en margar líka fyllilega eins lang- ar eins og þess konar greinar mega vera, ef ætlazt er til að almenn- ingur lesi þær. þó eru ótaldar ýmsar ritstjórnargreinir, sem ekki heyra undir neinn af þessum flokk- um, og auk þess fjöldi af smágrein- um, sem staðið hafa á síðustu blað- síðunni, innan um frjettir, og sem mörg blöð mundu hafa sett í rit- stjórnargreina dálk sinn. því verð- ur þess vegna naumast neitað með rjettu að blaðið hafi eptir megni skipt sjer af málum vorum. Og að því er efninu í þessum grein- um vorum við víkur, þá þorum vjcr óhætt að halda því fram, að þau mál, sem vjer höfum verið að fást við, eru sömu málin, sem Islendingar sumpart eru að hugsa og tala um sjálfir dags-daglega og sumpart þyrftu fyrir hvern mun að vakrta til umhugsunar og um- ræðu um. Vjer höfum ekki reist nein loptkastala-smfði, og vjer höf- um ekki seilzt margar aldir aptur fyrir oss, til þess að gera mönnum það skiljanlegt, sem oss hefur leg- ið á hjarta, eins og einstaka sam- tiðaritstjórum vorum hefur hætt við. Vjer höfum tekið það til meðferð- ar, sem lá oss næst, og vjer höf- um tekið í hvern hlut eins og hann hefur snúið við oss. Og það er sannfæring vor, að hefðu fslenzkir blaðamenn jafnan haft þá reglu hug- fasta, þá væri íslenzkur almenning- ur nu farinn að finna til sterkari þarfar íi blöðum, og þá. jafnframt farinn að lcggja meiri rækt við blöð sfn, heldur en enn á sjer stað. t>að hlýtur auðvitað hvcrjum heil- vita manni að Hggja í augum uppi, að þar sem svo miklu rúmi í blaði voru hefur verið varið til ritstjórn- argreina, þá hlaut eitthvað að verða út undan. Aðsendar greinar hafa verið nokkuð margar í blaðinu, sumar mji)g góðar, og sumar lakari. Svo hefur og staðið í því grúi af þýddum greinum, sumum löngum, sumum stuttum. Efnið í fjölda þeirra hefur verið ýms fróðleikur viðvfkjandi Ameríku, þossari nýju ættjorð Islendinga, og svo ýmislegt a n að. I>að eru helzt frjettirnar, sem setið hafa á hakanum. Að því er viðvíkur frjettum af löndum vor- um i þessu landi, þá höfum vjer fundið til þess, að þar var skarð, sem fylla þyrfti. En mjög er undir álitum komið, hve miklar almennar frjettir eiga að vera í blaði, sem ekki er stærra en L,Ögberg. Slík blöð geta, hvort sem er, ekki .tekið nema lftinn hluta af þeim frjettum, sem úr er að velja. Og vjer álft- um jafnframt, að mjOg mikill vafi leiki á þvl, hvort nokkur fróðleik- ur sje falinn í Ollum þorranum, liggur oss við að segja, af þoim frjettum, sem ameríkOnsk dagblöð flytja, þegar þær þá koma jafn- sundurlausar og reitingslega, eins og þar á sjor stað. I>að virðist annars svo, sem Ameríkumenn sjeu farnir að hallast að þeim skoðun sjálfir. Að minnsta kosti höfum vjer ekki sjeð nokkurt blað, sem gefið er út á, enskri tungu, og setn er á stærð við Lögberg, sem flytji eins miklar altnennar frjettir eins og blað vort gerir, hvað þá meiri — að Meinukrínglu einni undan- tekinni. * Vjer vonumst eptir að það verð; ekki lagt út fyrir oss sem óviðurkvæmi- leg sjálfhælni, þ<5 að vjer höldum því fram, að blað vort hafi þetta liðna íir verið betur úr garði gert að máli, rjettritun, prófarkalestri o^r prentun, heldur en nokkurt ann- að fslenzkt blað, sem enn hefur komið út í Ameríku — þ<5 að vjer auðvitað viðurkennum fúslega að gallar hafi verið a þessu Ollu saman. En hver dómur, sem annars er og verður kveðinn upp um starf vort, þá erum vjer oss þess með- vitandi að hafa unnið að því með alúð og þeim einlægum vilja, uð það gæti orðið þjóð vorri til gagns og sóma. Og f þeirri von, að allir hinir vitrari og grtðgjarnari lcsend- ur vorir sjeu á sama míili um það, byrjum vjer nú á þessum öðrvm árgangi. Eins og suma lesendur vora mun reka minni til, breiddi ísafold það út í sumar nafnlaust og þvf á fullri ábyrgð ritstjórans, að Lögberg segði að skólarnir í Canada væru svo aumir, að bOrnin lærðu þar ekkert nema óknytti. ísafold þykir það óviðurkvæmilegt að vjer fundum að því, — af því að þessi stórlygi stóð í auglýsingu. Eptir skoðun rit- stjóra Isaýoldar hljóta því auglýs- ingar þær, sem ritstjórinn setur í blaðið, annaðhvort að vera. svo lítilsverðar, að ekkert ger: til, hvað í þeim standi, eða þA svo rjett- háar, að ekki eigi við að amast við þeim þess vegna, hvað sem svo í þeim stendur. En ekki er ljóst, að hvorri af þe.«sum tveimur skoðunum ritstjórinn hallast. Enda stendur það á litlu. Iirjefritari cinn í Free Presa sýnir fram á, hvað drykkjuskapur- inn hjer í bænum muni kosta. Hann gerir það á þann hátt, að sýna, hvern kostnað vínsalarnir hafi, og það er svo sem auðvitað, að síi kostnaður er tekinn fir vösum þeirra, sem neyta áfengra drykkja. 1. Hótellin í bænum eru 45; hvert þeirra borgar $300 fyrir vín- söluleyfið. 2. Auk þeirra eru 7 drykkju- stofur; hver þeirra borgar í?500 fyr- ir leyfið. 3. 52 fjölskyldur lifft íi þessari iðn. 4. Pessar 52 fjökkyldur þurfa að ininnsta kosti $700 hvcr aö meðaltali um árið. 5. Leigan af húsum þeim, sem atvinnan er rekin í, er naumast minni en $300 um árið að meðatali T). Innanstokksmunir o. s. frv. á þessuin 52 stöðuin geta naumast kostað minna en $200 á hverjum staðnum. 7. Veitingaþjónar á hjer um bil 40 af þessum stöðum, $500 handa hverjum. Þessi kostnaður vcrður samtals $«9,4(H). Þó ekki væri um meira að gera en þessa $90,400, þá væri það d:'i- indis laglcg summa, sem Winnipeg- incnn verja til þess að fá sjer í staupinu. En hjer er svo sem auð- vitað um langt um meira fje að ræða. Það er enginn vafi a því, að fjöldi þcirra manna, sem nú stunda þessa atvinnu, mundi heldur fást við eitthvað annað, ef því væri ekki svo varið, að þessi atvinna borgaði sig betur en fiest önnur. Brjefritarinn bendir á það, <>g það með rjettu, að það sje peninga- atriðið, scin cinkum eigi að leggja áherzluna á, þegar um drykkjuskap- inn er að ræða. I>að eru fæstir, sem snúast af siðferðis- og trúar- bragða-fortölum, allra sf/.t til fram- bíiðar. En þegar til peningamia kemur, þá ætti fólk í {>cssu landi að fara að skilja. Og hvað fær almenningur manna fyrir petM 99,400 dollara, sem það auðsjáanlega kostar liann að halda þessum vínsOlu-atvinniivegi við? Enn frá Tslendingafjelagsmanni. (Framh. frá 52. bl.) Hið fyrsta, sem að mínu aliti þarf að gera Islandi til viðreisnar, er aðbæta hagbændanna. Til þess útheimtist sjerílagi tvennt, nefnl. að ljetta af þeim þyngstu b y r ð i n n i, sem þeir bera, fá- tækra-útsvOrunum, og þar næst að breyta og bæta atvinnuveg þeirra —í>.ðalatvinnuvesr landsins—landbfin- aðinn, svo að hann verði kostnað- arminni os arðmeiri en hann nú er. Sveitaþyngslin, sem svo eru köll- uð, eru í J)ví innifalin, að f hverri sveit er fjOldi fólks, sem hinir efn- aðri bændur verða aö fæða og klæða, og má skipta því í þrjá flokka: Fyrst er fólk, sem heftir byrjað búskap, en þrátt fyrir það að fólk- ið er hraust og, sem kallað er, vel vinnandi, hefur það annað hvort flosnað upp af kotunum og verið sett niður hjer og þar um sveit- ina, eða því er lagt svo mikið af sveit, að það hangir við kotin, en fer ekkert fram i efnalegu tilliti. Annar flokkuriim er ekkjur og börn fátækra manna, sem annaðhvort hafa dáið fyrir slys, t. d- drukkn- að í sjó, eða dáið úr veikindum. í þessum flokki er og hraust fólk, sem gæti unnið fyrir sjcr, að minnsta kosti að mestu leyti, ef hæfileg atvinna væri til fyrir pað. í þriðja flokki eru örvasa gamalmenni og heilsulaust fólk, sem ekki gæti unn- ið fyrir sjer í neinu landi, og sem því er byrði, sem ekki er hægt að losna við; en þessi síðast-taldi flokkur er tiltölulega fámennur í samanburði við hina tvo fyrr-töldu, °S y1^ ekki tilfinnanleg byrði, ef hinum yrði Ijett af. — Þá kemur spurningin: Hvernig á að fara að ljetta þeim af bændum? Svarið e.: Með því að lata þetta fólk fá at- vinnu, sem er við þess hæfi, og sein er svo vel borguð, að það geti lifað sómasamlega af henni. E>að að vel vinnandi fólk flosnar upp af jörðum, án þess nokkur sjerleg óhöpp hafi komið fyrir, sannar, að k Islandi, éins og annars staðar, er margt fólk, sem ekki er því vaxið að eiga ineð sig sjálft eða stjórna sjer og öðrum. l>etta fólk er þó opt ágætt fólk til vinnu, ef það stendur undir öðrum, sem vel kunna að stjórna, og því er nauðsynlegt að koma því (eins og rcyndar Ollum mönnum) í þá stöðu, Betn það or gagnlegast 5, nefnil. vinnu hjá öðrum. En þessi vinna verður, eins og áður er tekið fram, að vera svo vcl borguð, að fólkið geti lifað sómasamlega. I>að dug- ir ekki, cins og við gengst a ís- landi, að fjölskyldufaðirinn fái svo lítið kaup, að hann vinni að ein» fyrir einu barni, svo að konan o^ hin börnin verði að fæðast og klæð- ast af sveitinni. En svo munu bændur segja: Við stOndum okkur varla við að borga það kaup, sem nú við gengst, hvað þá hærra, svo ekki getum við ljett neinu af byrðinni, sem á sveitun- um hvflir. Jeg játa það, að eins. og nú standa sakir, er þetta satt, en sje búskapurinn gerður kostn- aðarminni og arðsamari, eins og iiður er bent á að nauðsynlegt er að gera, þá standa bændur við að borga hærra kaup, og þ& geta þeir ljett parti af byrðinniaf svcitunum, eða með öðrum orðum af sjálfum sjer. Þíi má búast viö að næst verðí fjagt: Setjum nú svo að bóskapur bænda komist í svo mikið betra horf, að þeir gætu Jjett parti af byrðinni af ereitunum, hvað á þé að gera til að ljetta lunum jiartin- um af/ Þessu svara jeg þannig: Með því að bæta, breyta og auka svo hinn annan aðalatvinnuvcg lands- ins, fiskivciðar og siglingar, að haim vcrði kostnaðarminni, hættu- m i n n i, a r ð m e i r i. og g e f i fleira fólki lSfvasnlega. a t v i n n u en nú er — og að slð- ustu með því að koma á fót n ý j- u m a t v i n n u v e g u m, nefnilega v e r k sm i ð j u m, sem vinna ull

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.