Lögberg - 26.01.1899, Síða 3

LÖGBERG, FIMMTUDAGINN 26 JANÚAR 899
3
Kri stind óin sh at ri3.
nVtt svar til Guðmundar Hannes
SONAR FRA HaRALDI NÍEL^SYNI.
II.
Brosleg er athugasemd J>ín um
sósíalismus.
í-g hefi sagt, að sóslalistisk heift
kæmi fram í sumum kvæðum I>or-
steins. I>etta hygst J>ú munu hrekja
með J>ví, að segja „að sóslalismus sé
eigi annað en sú stefna I stjórnra&l-
um, sem auka vill sem mest völd rlk-
isins“. En er J>að ekki mögulegt, að
flokksmenn J>essarar stefnu fylgi henni
fram með miklum úkafa, og að ein-
stakir menn meðal J>eirra fyllist heift
öðrum stjórnmálastefnum, sem
henni eru andvigar? E>að er svo al-
kunnugt, að eigi J>arf á J>að að minna,
að engum málum fylgir meiri æsingur
og hiti en stjórnmálunum (pólitíkinni),
og til J>ess að sannfærast um J>að,
J>urfum vér ekki að fara út fyrir iand-
steina íslands. Margir munu t. d.
hafa orðið varir við J>á heift, sem
),Valtyskan“ hefir orðið fyrir hjá sum-
um íslendingum. En náttúrlega eru
orð pín ekkert annað en flækju-til-
raún og undanfærsla; pvl að J>ú veizt
vel, að sósíalistarnir I mörgum löndum
bera megnasta hatur til rlkismannanna
og peirra, sem betur eru settir I lífinu.
Ég veit, að pú hefir lesið danska blað-
ið „Socialdemokraten“, svo að J>ér er
vel kunnug heift peirra og hatur,
einnig gegn trúarbrögðunum.
Sakir rúmleysis voru eftirfarandi
orð um sóslalistana feld úrgrein minni
um „J>yrna og lífsskoðun f>eirra“.
Hefðu pau komist að, hefði J>ér má-
ske skilist betur, hvers vegna mér
datt I hug að nefna sósíalismus í sam-
bandi við ,,I>yrna“.
„Það, sem vakir fyrir öllum sósíal-
istum, erjafnaðar-hugmyndin; þeir vilja
jafna kjör mannanna og þá sérstaklega
með því, að auðurinn og gæði hans skift-
íst jafnara niður á alla en nú gerist. Fyr-
irkomulagi mannfélagsins, stjórn rikj-
anna vilja þeir því breyta, til þess að
koma í veg fyrir auðsafn á einstakar
hendur, og erfðaréttinum vilja sumir
breyta eða jafnvel aftaka hann. Margt
er fagurt í kenníngum þeirra, enda er
grundvallarhugmynd þeirra tekin úr
kristindóminum sjálfum, og kannast
sumr þeirra við það. Fyrir mörgum
þeirra vakir sú von, að verði hugmyndir
þeirra framkvæmdar í verki og stjórnar-
fyrirkomulagi landanna breytt eftir
þeirra hugsjónum, muni ný gullðld renna
upp yfir mannkynið. Þessi von um betri
daga fyrir mannkynið ber marga þeirra
áfram i baráttunni. En mörgum þeirra
hættir líka við að sjá ofsjönum yfir hin-
um álitlegu kjörum auðmannanna og
fyllast hatri og öfund gegn þeim. Sum-
um finst jafnvel auður hinna ríku vera
stuldur og rán frá þeim minni háttar og
fátæklingunum. Gremjan og hatrið (sem
oft er mikið hjá mentunarsnauðum al-
múgamönnum af þeim flokki) snýst þá
sérstaklega gegn stjórnendum landanna
og allri mannfélagsskipuninni. Konung-
um og keisurum er um kent. Auk þess
ráðast flestir þeirra á kirkjuna; trúar-
brögðin vilja þeir ekkert hafa með að
gera; „trúbrögð eru einstaklingsmálefni"
segja þeir. Þar sem ríkiskirkja eða þjóð-
kirkja er í landi, eru þeirhenni andvígir,
með því að kirkjan er þá studdaf ríkinu.
I stuttu máli sagt: þeir vilja helzt um-
steypa flestu því, sem er“.
Nú bið ég alla sanngjarna menn
að íhuga, hvort ég fari með ,,bull“
(eins og J>ú sejrir), er ég segi, að þessi
skoðun komi hvervetna fram I „E>yrn-
um“. Ég skal að eins minna á J>essi
erindi 1 kvæðinu „Vestmenn“: ,
Þá nötrar vor marg-gylta mannfélags
höll,
sem mæðir á kúgarans armi,
sem rifin og fúin og ramskekt er öll
og rambar á Helvítis barmi.
Og kóngurinn stritast þar kiknaður við
og kófsveittur presturinn togar,
en endalaust sígur á ögæfuhlið,
og undir í djúpinu logar.
A* prestana og trúna vér treystum þó mest
að tjóðra og reyra ykkur böndum:
því það eru vopnin, sem híta hér bezt
í böðla og kúgara höndum.
Og ef J>ú skyldir vera búinn að
gleyma [>vi, að forsprakkar sósíalist-
anna hafa s/nt kristindóminum og
kirkjuuni rnikla óvild og vilja eigin-
lega reka allan átrúnað úr landi (líkt,
og E>. E.), f>á vona ég að [>ú sannfær-
ist, er ég tilfæri J>ér þeirra eigin orð.
Liebknecht, einn meðal leiðtoga
sósíalistanna, segir: „Guðleysi (at-
heismus) er trú framtlðarinnar, og
framtlðin er vor“.
Bebel, samverkamaður hans, seg-
ir „Lúter var heimskur klerkur
(pfaff), er var meðmæltur kristindóm-
inum sem óbrigðulu meðali til að þjá
með fólkið“.
Eitt blað sósíalista kemst þannig
að orði: „Sá maður, sem er kristinn,
er ekhi sóslalisti, og sá, sem verður
sóslalisti, getur ekki framar verið
kristinn“.
„E>eir kenna tómar kerlingabæk-
ur 1 kirkjunni, og hin svo nefndu
kraftaverk biblfunnar eru ósannar
sögur“. „Kristindómurinn er hinn
versti óvinur sóslalistanna. E>egar
Guð er gerður útlægur úr heila
mannsins og himinn eillfðarinnar
breyttur I lygi, þá fyrst getum vér
(þ. e. sóslalistarnir) flutt himininn
til jarðarinnar“.
Ein af konum þeirra hefir sagt:
„Hættið að kenna börnum yðar að
biðja“; og önnur: „það verður að út-
rjma trúarbragðakenslunni, þvlað hún
er banvænt kýli á llkama mannkyns-
ins“.
Ein bók sósialistanna ber þessi
einkunnarorð: „Leitið aldrei huggun-
ar hjá presti! Blessanir hans, bænir
og söngur er ekkert annað en tál“.
Stórmerkt blað segir nú í júlf-
mánuði (The Lutheran, júlí 28) um
sósialistana, að þeir hati jafnmikið
konungsstólinn sem altari kirkjunnar,
og „að þeir hafi íklæðst frönskum
communismus, rússneskum nihilismus
| og international atheismus,—en það
sé holdtekja Anti-Krists“.—
Nú skulum við leggja það undir
dóm léttsynna manna, hvort ekki verði
vart við þessa hugarstefnu, þessa ó-
vild gegn konungum, kirkju og krist-
indómi sumstaðar I „E>yrnum“.
Annars er það nokkuð einkenni-
legt, að þú skulir vera að bera það af
E>. E., að hann fylgi skoðunum sósíal-
ista I stjórnmálum, þvl að mér er
kunnugt um, að hann hefir sjálfur
sagst vera sósíalisti, og tel ég mann-
inn eigi verri fyrir það.
E>ig virðist vera að dreyraa um
það, að nái hugmyndir sósíalistanna
framgöngu, muni trúarskoðanirnar
hætta að heyja strlð hver við aðra,
allir muni þá mega sætta sig við stórt
og hispurslaust „ignoramus“ að þvl
er lífið hinum meginn grafarinnar
snertir.
E>etta er algerlega röng skoðun.
E>ótt þjóðfélögin sem heild varpi frá
sér trúbrögðunum og trúbragðakensl-
unni, þá taka hinir kristnu einstakl-
ingar kristindómsboðunina upp, og
raunin mun sú á verða, að súrdeigs-
kraftur kristindómsins s^nir sig þá
sannari og öflugri en nokkuru sinni
áður.
E>ú vilt neita því, að kristindóm-
urinn hafi borið fram menninguna í
Evrópu og Ameríku; og vilt þú sýna
fram á, að ekki hafi hann borið
læknislistina áleiðis. En auðvitað
sanna orð þín ekki neitt; það er fjarri
því, að mér hafi komið til hugar að
segja, að vísindin oglistirnar sóu bein
afleiðing hinnar kristnu trúar; ég veit
vel, að vísindi hafa blómgast I heiðni
og geta enn þróast þar, sem heiðin
lífsskoðun ríkir. En þó er hægt að
sanna, að kristindómurinn og kirkjan
hafa stutt læknislistina stórmikið á
/msan hátt. Eða hefir ekki kirkjan
gengið bezt fram I því að koma skól-
um, æðri og lægri, á stofn, og við há-
skólana hafa vísindin bezt þróast.
Svo hefir kirkjan eða kristnir menn
stofnað liknarstofnanir víðsvegar út
um lönd, til þess að uppgötvanir vís-
indamannanna kæmu sjúkum og bág-
stöddum mönnum að notum.
E>ú munt nú svara því, að þetta
geri nú á dögum bæði kristnir menn
og vantrúaðir. En þá bið óg þig að
líta aftur I tlmann. Voru það ekki
kristnir menn, er á miðöldunum stofn-
uðu hvert félagið á fætur öðru til þess
að hjúkra og annast sjúka og bág-
stadda? Vilt þú neita þvl, að fjöldi
sjúkrahúsa og margskonar lfknar-
stofnanir séu beinlfnis til orðnar fyrir
trú og kærleiksáhuga einstakra krist-
inna manna? Kristindómurinn hefir
mest og bezt borið fram menninguna
1 heiminum með því að kenna mönn-
um að meta gildi hverrar einustu
mannssálar og koma inn hjá þeim
ábyrgðartilfinningunDÍ gegn hinum
lifandi Guði.—Einmitt þess vegna
hafa kærleiksríkir kristnir menn ávalt
haft augað svo opið fyrir annara böli
og leitast enn I dag við að græða hin
opnu sárin. E>ótt mannúðin nú só
orðin almenn bæði hjá trúuðum og
vantrúuðum, verður þvl þó ekki ueii-
að, að kristindótnurinn hefir gróður
sett hana I heiminum.— Og hvað sjálf
vísindin snertir, hvernig stendur á
þvf, að þau eru svo langt. komin I
kristnum löndum, miklu lengra en
meðal hinna heiðnu þjóða? Mundi
kristindómurinn ekki hafa unnið þar
eitthvað að?
Mest af öllu blöskrar méc bíræfni
þln, þar sem þú talar um það eins og
óyggjandi hlut, að Jesús frá Nazareth
hafi aldrei sagst vera Guðs sonur,
heldur hafi einliverjir lærisveinar hans
búið þá kenningu til, og bygt heila
loftkastala á orðum hans og þykist
svo éta kjöt hans og blóð. E>annig á
kfistindómurinn „eins og hann nú
gengur og gerist“ að vera orðinn til.
E>etta á svo að sanna, að þú og aðrir
vantrúarmenn hatist ekki við mann-
inn Jesúm frá Nazareth; því sð krist-
indómurinn, sem ykkur er illa við, só
að eins orðinn til fyrir það, að aðrir
hafi misskilið hann látinn.—Ef svona
væri auðvelt að koma kristindómin-
um fyrir, þá mundi ósk ykkar E>. E
rætst hafa fyrir löngu og kirkjan
„komin ofan fyrir bakkann“.
En hér er nú dálítill hængur á.
E>ví að þessi kenning þín er hel
ber ósannindi.
Allar tilraunir vantrúarmanna til
þess að neita þeim sannleika, að Jes-
ús frá Nazareth hafi sjálfur sagst vera
Guðs sonur og hinn fyrirheitni Messl-
as, kominn í heiminn til þess, að end-
urleysa og frelsa syndugt mannkyn,—
þær hafa allar mistekist. Og sjálft
nýja-testamentið sýnir, að fyrir þessa
játningu sfna var hann deyddur á
krossi. Og einmitt með þessa kenn-
ingu sendi hann lærisveina sfna út um
heiminn; og einmitt þessa trú prédik-
uðu þeir, sem með honum lifðu, sáu
hann deyja og töluðu við hann upp-
risinn. Fyrir sannleik þeirrar trúar,
að Jesús væri Guðs sonur og upp ris-
inn frá dauðum, létu lærisveinar hans
líf sitt. Hann hafði sjálfur sagt þeim
það fyrir, að einmitt af þvf, að þeir
fluttu þennan boðskap, myndu þeir
verða fyrir ofsóknum og hatri, eins og
sjálfur hann.
Ég bið þig að gæta þess vel, að
ég hefi aldrei sagt, að þið hötuðuð
manninn Jesúm frá Nazaret, heldur
hefi óg sagt, að þið hötuðuð þá
kenningu kirkjunnar, að þessi sami
Jesús sé Guðs sonur, fæddur I þennan
heim til þess að „frelsa spilt mannkyn
frá eymd og synd og eillfum dauða“.
Eu einmitt þetta hefir hann sjálfur
sagt, og boðið lærisveinum sfnum á
öllum öldum að prédika fyrir öllu
fólki. E>ögar þið nú leggið hatur á
kirkjuna og þá, sem enn vilja hlyðn-
ast þessari skipan Jesú, af þvi að þeir
trúa á hann og e!ska hann, beinist þá
ekki hatrið gegn honum, sem sendi
þá? Og nú er sannleikurinn sá, að
fjöldi vantrúarmanQanna veit það vel,
að Jesúa frá Nazareth sagðist vera það,
sem kirkjan enn kennir, og þess vegna
telja sutnir þeirra hann varhugaverð-
an mann. E>að stoðar lltið, að búa
til I buganum þann Jesúm, sem aldr-
ei hefir til verið, til þess að losa
sinn þrjózkufulla anda við þtnn les-
úm Krist, sem lifði, dó og reis upp
frá dvuðum. Nei, sannleikurinn er
sá, að enn þá hatar vantrúarandinn
endurlausnara heimsins og reynir á
^msa vegu að ímynda sér, að sllkur
frelsari hafi aldrei birst á jörðunni.—■
En þessi sami Jesús frá Nazareth,
„kærleikans mikli kennimaður“, hefir
sagt, að vantrúin eigi rót sína I hin-
um syndum spilta vilja mannsins, af
því að „mennirnir elski meira myrkrið
en ljósið*1. Ég vona að þú fyrirgefir
mér það, þótt ég samkvæmt trú minni
á þennan Jesúm haldi enn fast við
kenningu hans um orsök vantrúar-
innar.—Isafold.
UrmaRari
■ ■ ■
Thórður Jónsson
.. Flultur
TIL . . .
290 MAIN STREET.
(Beint á móti Manitoba Hotel.)
Jfarib tii...
I.YFSALANS f
Crystal, N.-Dak...
þegar þjer viljið fá hvað helzt
sem er af
Jtteímlum,
(Skriffærnm,
Jjljcíifœrum,,...
(Skrautmunum ríia
u I i, o.s.frb.
og munuð þjer ætfð verða A-
nægðir með það, sem þjer fáið,
bæði hvað verð og gæði snertir.
443
þjóðveg, sem teygði sig út á landið eins langt og
augað eygði, einmanalegur og ber, þangað til hann
var orðinn eins og örmjó ræma og hvarf loks alger-
lega uppi I hinu fjarlæga hálendi.
Skömmu eptir að burtreiðirnar byrjuðu hefði
hver sá, sem horft hefði af burtreiða-vellinum upp
eptir þjóðveginum, getað sjeð, lengst I burtu, tvo
bjarta, sklnandi bletti, sem glampaði á og tindruöu I
liinu bjarta skini vetrar-sólarinnar. Eptir svo sem
einn klukkutlma voru blettir þessir orðnir miklu
gleggri og höfðu færst nær, svo að sjá mátti að
glampinn var af hjálmum tveggja riddara, sem komu
riðandi til Bordeaux eins hart og hestarnir gátu far-
ið. Hálfum tfma þar eptir voru þeir komnir svo
nærri, að það mátti glöggt sjá allan búning þeirra
og útlit. Annar þeirra var riddari I öllum herklæð-
Um, og reið hann brúnblesóttum hesti, með hvítri
skellu á brjóstinu. Hann var lágur maður vexti, en
nijög herðabreiður, með luktan hjálm á höfði, og var
ekkert merki hvorki á hinni viðhafnarlausu, hvltu
kápu hans, nje á hinum svarta skildi hans. Hinn
raaðurinn, sem auðsjáanlega var sveinn og aðstoðar-
maður riddarans, var verjulaus að öðru en þvf, að
flann bar hjálm á höfðinu, en I hægri hendinni hjelt
hann á afarlöngu og þungu spjóti, með eikarskapti,
sem herra hans átti. í vinstri hendinni hjelt riddara-
sveinninn ekki einasta beislis-taumunum á hestinum
er hann reið, heldur einnig taumunum á afarmiklum,
kolsvörtum strlðshesti, með söðli og öllum verjum,
450
ókunna riddara með hnikla 1 brúnunum og eins og
maður, sem er að reyna að muna eitthvað.
„Við sverðshjöltu mln!“ sagði hann. „Jeg hef
sjeð hinn digra búk hans einhversstaðar. En jegget
samt ekki munað hvar það var. E>að er ekki ólík-
legt að það hafi verið í Nogent, eða var þsð við
Auray? Takið eptir hvað jeg segi, piltar; það mun
sýna sig, að þessi ókunni riddari er einhver bezti
spjótsmaður á Frakklandi, og það taka engir menn í
veröldinni þeim fram“.
„Hann er tómur barnaskapur, þessi stingja-
leikur“, sagði Hordle-Jón. „Jeg vildi gjarnan reyna
mig 1 honum, því, við hinn svarta kross! jeg állt, að
það mætti gera umbætur á leiknum.“
„Hvað mundir þú gera I þá átt, Jón?“ spurðu
þeir sem næstir honum voru.
„E>að er nú margt, sem maður gæti gert“, sagði
skógbúinn (Jón) hugsandi. „Jeg hel l jeg mundi
byrja á því að brjóta spjót mitt.“
„E>að er einmitt það sem þeir eru allir að reyna
að gera“, sögðu hinir.
„Já, en jeg myndi ekki reyna að brjóta það í
skildi annars manns“, sagði Jón. »Jeg myndi
brjóta það á hDje mjer“.
„Og hvaða gagn mundi vera I því, nauts-
skrokkurinn þinn?“ spurði Sfmon svarti.
„Jeg mundi með því móti breyta vopni, sem er
bara eins og hárprjónn kvcnna, I dágott barefli eða
kylfu“, svaraði Jón.
439
þess að láta hann dansa eða gera nokkuð af þessum
viðhafnar-stökkum, sem riddarar voru vanir að láta
strlðshesta sfna gera til að syns, hvað mikið vald
þeir hefðu yfir þeim. Riddarinn hneigði sig alvöru-
gefnislega og harðneskjulega fyrir prinzinum, og
tók sér slðan stöð við sinn enda á vellinum.
Hann var varla stanzaður þar þegar Sir Nigel
reið út frá tjaldi sínu. Hann reið á harða stökki
fram á völlinn, en kippti svo fast 1 taumana, þegar
hann var kominn á móts við pallinn þar sem prinz-
inn sat, að hestur hans nærri settist niður á jörðina.
Hann var I drifhvítum herklæðum, merki hans
dregið á hinn gullna skjöld, strútsfjaðra-skúfur roik-
ill blaktaði á hjálmi hans, hann bar sig að öllu leyti
svo gáskalega og glaðværlega, en veifa hans breidd-
,ist út og hestur hans sveigði makkann svo fallega og
dansaði svo ljettilega, að allur manngrúinn, allt I
kringum völlinn, klappaði lof I lófa og hrópaði upn
af ánægju. Hann veifaði spjóti slnu, I kveðjuskyni,
með eins glaðlegu látbragði eins og maður sem ætl-
ar 1 gleðiveizlu, og slðan sneri hann hesti slnum við
á apturfótunum, eða án þess að leyfa framfótum hans
að snerta jörðina, og reið allt hvað af tók til baka á.
sinn enda á burtreiða-vellinum.
E>að kom mikil þögn yfir hinn afarmikla mann-
grúa þegar hinir tveir slðustu kappar sátu þarna á
hestum sfnum, sinn á hvorum enda vallarins, ->g
horfðu hver á annan. Það var eins og tvöföld niður-
staða væri komin undir viðureign riddara þessara^