Lögberg - 26.01.1899, Side 4

4
LÖGBERG, FIMMTUDAGINN 26. JANÚAR 1899.
LÖGBERG.
Gcfið út að 309^2 Elgin Avc.,Winnipeg,Man
af The Lögberg Print’g & Publising Co’y
(Incorporated May 27,1890) .
Ritstjóri (Editor): Sigtr. Jónasson.
Business Manager: B, T. Björnson.
4 118 I ýhinpn r : Smá-anplýslnpar í eitt akipti25
yrlr 30 ord eda 1 þml. dálkslengdar, 75 cts um mán
Olnn. A stærri auglýsingnm, eða auglýsingumum
lengritíma,afsláttur eptir samningi.
P áiMtada.-»kipti kaupenda verður a<3 tilkynna
'kntlega og geta um fyrverand* bústað jafnframt.
Utanáskript til afgreiðslustofu blaðsins er:
1 be Lögberg Printin A Pnbliab. €0
P. O. Boz 5 85 I
Winnipeg,Man.
Utanáskrip ttil ritstjórans er:
£ditor Lögberg,
P ‘0. Boz 5 85,
Winnipeg, Man.
_ Samkvæmt landslögum er uppsögn kaupenda á
adiógild.nema hannsje skaldlaus, þegar hann seg
r npp — Ef kaupandi, sem er í skuld við blaðið flytu
vlstfetlam, án þess að tilkynna heimilaskiptin, þá er
pað yrir dómstólunum álitin sýnileg sönnumfyrr
prettvísum tilgangi.
riMMTUDAGINN, 26. JAN. 1899.
Hkr. miHMýningar.
HiS íslenzka missýninga-mál-
gagn afturbaldsmanna, Hkr., gæddi
lesendum sínum 19. þ. m. með einni
þessari fáránlegu pólitisku grein,
sem maður hefur átt að venjast í því
upp á síðkastið. Fyrirsögn grein-
arinnar er: „Pólitiskar æsingar“, og
1 etzt ritstj. blaðsins vera að segjaþar
sögu stjórnarbyltingariunar, sem
varð í British Columbia siðastliðið
haust, þegar afturhaldsmenn hröp-
uðu þar úr völdunum. En eins og
vant er, skýrir ritstj. Hkr. rangt frá
flestum þeim atriðum málsins, sem
hann minnist á, og sleppir þýðingar-
mestu atriðum sögunnar, af því að
þau eru afturhaldsflokknum til áfell-
is, og á þessi aðferð ekkert vægara
nafn skilið en að kalla hana missýn-
ingar. í rauninni er slík blaða-
mennska svívirðileg og sviksamleg
gagnvart þeim íslenzku lesendum
er sækja alla shia pólitisku þekk-
ingu í Hkr., en þeir eru til allrar
hainingju ekki margir. þótt þessar
missýningar Hkr. hafi þannig ekki
mikla þýðingu, þá álítum vér skyldu
vora að leiðrétta helztu rangfærsl-
urnar í nefndri grein.
Ritstj. byrjar á að tala um póli-
tiskar æsingar í British Columbia
0g segir, að ,,hinn alræmdi Joseph
Martin“ sé „valdur að þeim eins og
fyr“. Ritstj. Hkr. gefur þannig í
skyn, að þessar „pólitisku æsingar"
sé eitthvert böl, sem fylkisbúar
verði nú að búa undir, að samkyns
æsingar hafi fyr átt sér stað í fylk-
inu og að Mr. Joseph Martin hafi
verið valdur að þeim. Sanrileikur-
inn er sá, að það sem ritstj. Hkr.
kallar „pólitiskar æsingar" er ein-
ungis hin sama harátta útaf stefnu-
mun hinna tveggja, miklu pólitisku
flokka sem hefur átt sér stað í hin-
um öðrum Canada-fylkjum að und-
anförnu. Frjálslyndi flokkurinn
hefur sem sé æst fylkisbúa upp í að
kasta af sér ráðleysis- og spillingar-
oki afturhaldsmanna, sem ráðið hafa
lögum og lofum í British Columbia
altaf síðan fylkið gekk inn í Can-
ada-sambandið. Mr. Martin hélt
auðvitað ræður í British Columbia
fyrir síðustu almennar kosningar
til sambandsþings (1896), og fóru
þær kosningar þannig, að fylkið
sendi frjálslynda menn á þing í
fyrsta skifti 1 sögunni. Aður en
þessi frjálslyndis-alda (æsingar-
alda!!)' velti sér yfir fylkið, var sá
maður varla talinn húshæfur þar
vestra sem fylgdi frjálslynda flokkn-
um, en á þessu er nú orðin sú breyt-
ing, að frjálslyndir menn eru orðnir
þar í meirihluta. Afturhaldsmenn
mega kenna sjálfum sér .um þessa
tjarskalegu byltÍDgu í skoðunum
kjósendanna, því þeir misbrúkuðu
þar völdin og hrutu með því af sér
traust kjósendanna eins og annars-
staðar í Canada. En afturhalds-
mönnum svíður það sárara en flestar
aðrar hrakfarir sínar.að British Col-
umbia skyldi kasta oki þeirra af sér,
því þeir héldu að þeir ættu fylkið
með húð og hári og gætu haldið því
undir oki sínu um aldur og æfi.
þess vegna spangóla afturhalds-mál-
gögnin „stór og smá“ eins hátt og
aumkunailega og þau gera nú útaf
hrakförum sínum í British Colum-
bia.
Yiðvíkjandi síðustu fylkisþings-
kosningum í British Columbia vilj-
um vér taka fram, að þrátt fyrir
að afturhaldsmenn stóðu miklu bet-
ur að vígi, með því að stjórnin var
úr þeirra flokki og stýrði kosning-
unum—og notaði allar þær hrellur
og beitti öllum þeim rangindum,
sem afturhaldsmenn eru „alræmdir"
fyrir við kosningar—, þá urðu flolck-
arnir jafn mannmargir á þingi. Um
sama leyti komst fylkisstjórinn að
því, að ráðaneytið (Turner-stjórnin
sáluga) hafði gert sig seka í mjög
alvarlegum afglöpum og veik ráða-
neytinu því frá,en fól Mr. Semlin að
mynda ráðaneyti. Fylkisstjórinn
vissi auðvitað, að Turner-stjórnin
hafði ekki traust meirihluta hins
nýja þings, en það var ekki þetta
sem orsakaði að hann veik ráða-
neyti sfnu frá, eins og ritstj. Hkr.
gefur í skyn, heldur oíannefnd af-
(jlöp þess. þessi athöfn fylklsstjór-
ans hefur eins og nærri má geta
verið borin undir æðra vald, en sá
úrskurður vur gelinn, að fylkisstjór-
inn hafi að eins gert það sem em-
bættisskylda hans banð honum að
gera. það er því jafn-ástæðulaust
fyrir afturhalds-málgagnið Hkr. að
vera að reyna að sverta fylkisstjór-
ann, eins og þegar apturhalds-mál-
gögnin voru að reyna að sverta
l.indstjóra Aberdeen fyrir, að vilja
ekki halda áfram að hafa Tupper-
ráðaneytið eftir að kosningarnar
höfðu sýnt að það hafði týnt trausti
kjósendanna í Canada.
það sem ritstj. Hkr. ber á borð
fyrir lesendur hlaðs síns um inála-
ferlin gegn hinuin tveimur þing-
mönnum frjálslynda flokksins er
rangfærslu-þvættingur, sem ekki er
svaraverður. Og það atriði, að hinn
núverandi dómsmálaráðgjafi fylkis:
ins, Mr. Joseph Martiu, hafi lagt fyr-
ir þingið „lagafrumvarp þess efnis,
að tveir þingmenn, sem málin risu
útaf, skyldu halda sætum“, er blátt
áfram lygi. Frumvarpið, sem Mr.
Martin lagði fyrir þingið, var þess
efnis, að ekki skyldi höfða mál eða
sækja mál gegn þingmönnum (að
undanskildum glæpamálum) a með-
an þingið sæti, og var frumvarp
þetta í samræmi við sarnkyns lög í
öðrum fylkjum Canada og lögum er
gilda um sambands-þingið. þetta
sama frumvarp verndaði eins j^msa
þingmenn afturhalds-flokksins í B.
Col.-þinginu, sem einnig átti að lög-
sækja fyrir sömu sakir og hina tvo
þingmenn frjálslynda flokksins.
Nokkrir af afturhalds-þingmönnum
þessum ha'a nú sagt af sér, því það
var svo ómótmælanlega víst, að þeir
höfðu brotið kosningalögin, að þeir
vissu, að ómögulegt var annað en að
þeir yrðu dæmdir úr sætum sínum.
En um það getur ekki Hkr.
Að endingu skulum vér taka
fram, að það eru einungis afturhalds-
menn í British Columbia, sem eru
að reyna að gera veður útaf nefndu
frumvarpi. þeir eru nú orðnir í
miklum minnihluta í fylkinu, en
meirihlutinn er ánægður og glaður
yfir að vera laus undan óstjórnar-
ranglætis- og afglapa-oki afturhalds-
flokksins. Semlin-stjórnin, eða Mr.
Martin.hefur hvorki beitt harðstjórn
né brotið lög, enda mun það sjást
betur síðar, að Hkr. er hér einungis
að reyna að gera missýningar eins
og hún er vön, veslingurinn.
í þessu blaði hirtum vér niður-
lagið af fréttagrein Mr. J. J. Bíld-
fells um Yukon-hóraðið, og vonum
að lesendum vorum þyki greinin
fróðleg og skemtileg í heild sinni.
Vér ætlum engar athugasemdir
að gera við greinina, þótt vér getum
gefið nokkuð ýtarlegri skýringar
yfir fáein atriði í henni, sem höf.
drepur á, og þær upplýsingar gefum
vér ef til vill síðar. En það er eitt
atriði í sainbandi við stjórn Yukon-
héraðsins, sem vér höfum áður minst
á í blaði voru, er greinin gefur oss
ástæðu til að fara nokkrum orðuin
um aftur, af því hún sannar einmitt
það sem vér höfum haldið fram því
viðvíkjandi. þetta atriði er, að inn-
anríkis-ráðgjafi Sifton hafi ekki
verið meðsekur í því ranglæti, sem
kvartað er um að náma-umsjónar-
maðurinn (Gold Cotmnissioner) hafi
gert sig sekan í eða látið viðgangast
Eins og Mr. Sifton tók fram í ræðu
sinni í JBrandon, er vér hirtum ágrip
af í Lögbergi fyrir nokkru síðan, þá
leitaði liann ráða til yfir-mælinga-
manns Canada um, hvaða menn
væru hæfastir til að setja í hin þýð-
ingarmestu og vandasömustu em-
bætti í Yukon-héraðinu, og það voru
gatnlir þjónar og fylgismenn aftur-
halds-stjórnarinnar sálugu í Ottawa,
sem Mr. Sifton setti í þessi embætti
eftir ráðieggingu yfir-mælinga-
mannsins. það er enginn vafi á, að
menn þessir, sumir eða allir, voru í
rauninni hæfir fyrir emhættin, og
byr juðu líka vel eftir því sem Mr.
Bíldfell segir, en þessi gamla erfða-
synd afturhaldsmanna, auðfýsn og
þar af leiðandi spilling í stjórnar-
athöfnum, har réttlætis-tilfinning
þeirra og ótta við embættis-missi
ofurliða, svo þeir féllu fyrir freist-
ingunni. Auk þevs að peir voru
þarna svo langt frá höfuðstað lands-
ins og ímynduðu sér að líkindum—
eins og Mr. Bíldfell tekur fram—að
klækir þeirra kæmust ekki upp, þá
hafa þeir ef til vill haldið að Laur-
ier-stjórnin mundi ekki vera mikið
eftirgangssamari við embættismenn
sína en afturhalds stjórnin sál. var,
en þar misreiknuðu þeir herfilega,
því Mr. Sifton setti þá tafarlaust af
emhættum og hefur skipað að rann-
saka embættisfærsluþeirra. Blöð aft-
urhaldsmanna hafa auðvitað reynt
að sverta Laurier-stjórnina, sérí-
lagi innanríks-ráðgjafa Sifton, sem
mál Y ukon-héraðsins sérstaklega
heyria undir, I augum almennings
útaf því sem aflaga gekk hjá em-
bættismönnunum í Yukon, en mál-
gögnum þessum hefur lítið orðið á-
gengt í því heiðarlega(?) starfi sínu,
því almenningur er ekki eins
heimskur eins og afturhaldsmenn
álíta—bítur ekki á agnið eins og
þeir ætlast til. Ef rétt væri að á-
saka Mr. Siíton fyrir nokkuð 1 sam-
bandi við Yukon-málin, þá væri það
helst það, að hann treysti ndklvmm.
fylgismönnum afturhalds-stjórnar-
innar svo vel, að hann ímyndaði sér,
að þeir inyndu reynast ráðvandir
og óhlutdrægir embættismenn þar
sem freisting var annars vegar. þeir
höfðu verið í óhollum skóla, og þess
vegna var varla við að búast að þeir
mundu reynast sterkir á svellinu á
freistinga-tímanum.
það er sagt að hart só í ári
þegar hrafuarnir eru faruir að
kroppa augun hvor úr öðrum, og
það hlýtur að vera hart í ári h j 4
afturhaldsmönnum þegar þeir eru
að kroppa augun úr flokksmönnum
sínum, þó þeir geri það auðvitað í
þeirri von að menn ímyndi sér, að
þeir tilheyri frjálslynda flokknum.
Grnndvöllurinn.
Fyrir hálfum mánuði síðaa
sendi utanríkis-ráðgjafi Rússa,Mura-
vieff greifi, út umburðerbréf til
stjórna hinna ýmsu ríkja viðvíkj-
andi ætlunarverki fulltrúa þeirra,
sem ætlast er til að þau sendi á
fundinn í Péturshorg í vor til að
ræða um uppástungu keisarans, að
takmarka herbúnað þjóðanna, og
lætur Muravieff’ það álit í, ljósi, að
það sé æskilegt að komast að niður-
stöðu um eftiifylgjandi atriði:
1. Að semja um, að auka ekki
herflota og landher þjóðanna, né
heldur tjárveitingamar til þessara
hluta, um ákveðið ára-tímabil.
2. Að reyna að finna meðöl til að
minka herskipa-tiotana og landher-
ina, og einnig fjárveitingarnar til
þeirra, i framtíðinni.
3. Að koma sér saman um, að
nota engin ný vopn (bissur o. s. frv.)
eða aflmeiri sprengiefni en nú eru
búin til.
4. Að takmarka notkun hinna
voðalegustu af þeim sprengiefnum,
sem nú eru til, eða þekkjast, og að
banna að fleygja nokkrum sprengi-
efnum úr loftförum (loftbátum) eða
á annan þvílíkan hátt (yfir borgir,
herbúðir, fylkingar eða skip).
5. Að banna að nota neðansjávar-
tundurbáta (torpedos) eða nokkuru
annan þessliáttar úthúnað.
6. Að skuldbinda sig til,að byggja
ekki herskip með útbúnaði til að
sökkva öðrum skipurn með árekstri
(rams).
7. Að framfylgja ákvæðum Gen-
eva-fundarins viðvíkjandi hernaði
á sjó.
8. Að gera öll skip friðhelg nema
þau, sem laskast í sjó-orustum.
9. Að yfirskoða og breyta yfirlýs-
ingunni, viðvíkjandi lögum og sið-
440
því hinn persÓnuíegi orðstír peirra var kominn undir
leikslokunum eins og heiður flokkanna, sem peir til
heyrðu hvor um sig. Þeir voru báðir frægir her-
menn, en þar eð þeir höfðu unnið afreksverk sín í
löndum sem lágu fjarri hvert öðru, þi höfðu þeir
aldrei fengið tækifæri til að skiptast höggum á.
Burtreið milli þvílíkra manna var í sjálfu sér nóg til
þess að vekja mikinn áhuga fyrir henni hjá áhorf-
endunum, þótt ekki hefði verið undir henni komið
hver flokkurinn bæri sigur úr býtum I heild sinni.
Deir stönzuðu fáein augnablik, hver á slnum enda
burtreiða-vallarins— Djóðverjinn skuggalegur og ró-
legur, en Sir Nigel titrandi í hverri taug af geðs-
hræringu, af áhuga og brennandi á3etningi að sigra.
Allir áhorfendurnir stóðu á öndinni þangað til burt-
reiða stjórinn ljet glófa sinn falla niður á jörðina
til merkis um, að hinir stálklæddu riddarar skyldu
byrja og þeir mættust eins og elding beint fram
Undan pöllunum, sem prinzinn og konungarnir voru
á. X>ótt Ujóðverjinn hrykki nærri úr söðlinum við
spjótslag Englenriingsins, þá hæfði hann mótstöðu-
mann sinn svo beint á hjálrr grímuna að reimarnar,
gen tengdu hana við hjáiminn,slitnuðu og hjálmurinn
með fjaðraskúfnum á fór allur í mola og fauk af Sir
Nigel, sem hjelt áfram á harða stökki yfir á hinn
enda vallarins, og glampaði á hinn bera skalla hans í
8Ólskininu. Púsundir þær af klútum og
Og böfum, sem veifað vaj í áhorfenda-þyrpingunni,
449
vopn, sem honum fellur bezt að beita“, sagði ridd-
arasveinninn.
„Jeg sje á þessu, að herra yðar er ofurh jgi og
mjög metorðagjarn“, sagði prinzinn. „En sólin er
nú þegar lágt á loptinu, svo dagsbirtan endisi tæp-
Iega fyrir allar þessar atrennur. Gerið því svo vel,
herrar mínir, og verið til taks að reyna yður við
þenna ókunna riddara, svo vjer fáum að sjá, hvort
afreksverk hans jafnast við hin djörfu orð hans“.
Hinn ókunni riddari hafði setið á hesti sínum
eins og stál-líkneski, og litið hvorki til hægri nje
vinstri, á meðan á öllu þessu samtali og undirbún-
ingi stóð. Hin eina hreifing hans var það, að hann
hafði farið af baki af hestinum, er hann hafði komið
á, og á bak hinum mikla, svarta hestr, sem sveinn
hans hafði teymt við hlið sjer. Hinar afar breiðu
herðar hans, hið rólega látbragð og það, hvernig
hann bar skjöld sinn og spjót, var í sjálfu sjer nóg
til að sannfæra þúsundir þær af áhorfendum, sem
höfðu vit á að dæma um þvllika hluti, að riddari
þessi var hættulegur mótstöðumaður. Aylward,
sem stóð í fremstu röð bogamannanna ásamt Símoni
svarta, Hordle-Jóni og nokkrum öðrum úr Hvítu-
hersveitinni, hafði verið að gera athugasemdir viö
allt, sem fram fór, eins blátt áfram og bispurslaust
eins og búast mátti við af manni er eytt hafði aldri
sínum sem hermaður, og hafði lært í hinum harða
reynsluskóla að sjá í einu vetfangi alla kosti við
riddara og hesta þeirra. Hann starði nú á hinn
444
sem hljóp með hliðinni á hesti hans. Hannig riðu
hinir tveir menn, með hina þrjá hesta sína, á harða
brokki inn á völlinn, og það var lúður riddarasveins-
ins, er bljes í hann þegar herra hans reið fram á
sviðið, sem gall við rjett þegar prinzinn ætlaði að
fara að úthluta verðlaununum og dró athygli áhorf ■
endanna frá þeirri athöfn og komumönnunum.
„Ha, Sir John!“ hrópaði prinzinn og teygði sig
fram, „hver er þessi riddari og hvað vill hann
hingað?“
„Svo framarlega sem jeg get haft nokkra hug-
mynd um það, herra, þá álít jeg að hann sje fransk-
ur“, svaraði Sir John, og var mesti undrunar-svipur á
andliti hans.
„Franskur!*1 át Don Pedro eptir. „A hverju
getið þjer sjeð það, Chandos lávarður, þar sem hann
ber engin tignarmerki á herklæðum sínum, hefur
engan fjaðraskúf nje skjaldmerki?“
„Jeg þykist sjá það á herklæðum hans, herra,
sem eru ávalari bæði um axlirnar og olbogana, en
nokkur herklæði gerast 1 Bordeaux eða á Eoglandi11,
svaraði Sir Jobn. „Hann gæti verið ítali, ef hjálm-
ur hans hefði meiri halla, en jeg þori að sverja það,
að stálplötur þessar voru smfðaðar á milli Rín-fljóts-
ins og Garonne-árinnar. En hjer kemur nú sveinn
hans, svo við fáum að heyra hver undarleg forlög
komu houum til að fara hingað yfir um flóana“.
Um leið og Chandos sagði þessi orð, reið riddara-
sveinninn á stökki eptir burtreiða-vellinum, stöðvaði