Lýður - 05.11.1888, Side 2

— ií
ingar, jafnvel heilir flokkar manna, eru réttindalausir í sum-
um málum, sem peir í raun réttri eiga jafnan hlut í og peir
er ráöin hafa.
Einkuin skal eg leyfa mér að vekja athygli á pví, að
Vinnumenn eru ekki látnir taka pátt i sveitastjórn, eða hafa
eigi léyfi til að velja menn í hreppa- og sýslunefndir, pó þeir
séu allviða skyldaðir til að greiða gjöld til sveitanna. J>ar
sem það er venja, að leggja útsvör á vinnumenn. ættu þeir
að sjálfsögðu að hafa jafnrétti við búendur í sveitamálum.
|>etta sama mun eiga sér stað í kaupstöðum landsins, að
minnsta kosti á Akureyri, og kernur þar einkum fram við
suma verzlunarsveina. þar er siður að setja þeim flestum
útsvör til hinna svo nefndu bæjarþarfa, og sumum. allrífleg,
en engan rétt hafa þó sumir þeirra tii kosningar eða kjör-
gengis í bæjarstjórn: |>ó er svo kátlega aðfatið, að sumir eru
látnir fá bannen sumirekki, þó sömu atvinnu hafi og greiði
svipaða upphæð til bæjarþarfa; er því einsætt að liér á sér
stað ójöfnuður, sem ekki ætti að þolust, þó ekki sé um rétt-
indarán margra að ræða. J>að er hægt að sjá á hvað háu
stigi frelsið eða jafnréttið er á Akureyri á því, að einn verzl-
unarsveinn þar, sem i ár hefir greitt V150 öllum aukaút-
svörum bæjarins, fær ekki að kjósa í bæjarstjórn, þó
ýmsir aðrir bæjarmenn fái það, seni greiða 2/s minna út-
svar, og er hann þó fyrir löngu kominn yíir lögaldur. Skyldi
ekki verða sungið í sumum hinum fagurrauðu .frelsisblöðum
vorum, væri land vort neytt til að greiða svo og svo mikið
fé til ríkisþarfa, rétt eins og dönsku stjórninni þóknaðist að
leggja á oss það og það árið, en landsmehn fengju svo ekkert
atkvæði um, livernig farið væri meö fé þetta. Fyrir það l'æru
Dahir þó ekki ver með íslendinga, en hér er farið með suma
einstaklinga. .Sé löggjöf vor því til fyrirstöðu að vinnumenn,
verzlunarsveinar og ’aðrir, sem kallaðir eru ððruin háðir,
fái atkvæðisrétt í sveitamálum, þegar þeir eru látnir greiða
fé til sveitarþarfa, ætti að breyta henni í þrí efni, og það
sem fytst. Hver maður, sem fulltíða er orðinn og getur séð
fyrir sér og sínum, er þó að lögum frjáls 'maður og einliis
þræll, og það ætti að vera úrelt vitleysa, að menn, sem
vinna fyrir kaupi, t. d. vinnumenn, sjeu eigi fullkomlega
frjálsir menn í sveita- og alsherjarmálum vorum. Eða er
t. d. vinnumaðúrinn háðari sínum húsbónda en verzlunar-
stjórinn verzlunareigandanum, pósturinn póststjórninni, prest-
urinn kirkjustjórninni og sínum söfnuði, skólakennarinn skóla-
stjórninní? |>ó dettur víst engum í liug að svipta þessa menn
réttindúm sinum.
J>egar sveitargjöld eru lögð á ómynd'uga menn, eins og
átt hefir sér stað á Akureyri, ættu þeir um leið að iá rétt
til að velja í sveitarstjórnina, en yfir höfuð held eg heppi-
legra væri, að vera ekki að leggja útsvör á drengi.
b:
Fiskiveiðasainþjikt.
Sýslunefndirnar í Evjatjarðarsýslu og Suðurþingeyjar-
sýslu hafa raeð lögákveöirmi hlutdeild bæjarstjórnarinnar á
Akureyri, samkvæmt lögum 14. desemher 1877, um ýmisleg
atriði er snerta iiskiveiðar á opnum skipum, og lögum 4 des-
ember 1886. um breyting áfyrnefndumlögum gjört eptirlylgjandi
S A MJ> Y..K K T
um fiskiveiðar á opnum skipunr á sjávarsvæðinu milli sýslu-
takmarka Eyjafjarðarsýslu að vestan og Gjögratáar í Jpingeyj-
arsýslu, % milu ú’á landi.
1. gr. Enginn, sem stundar fiskjveiðar á opnum skipum
á svæði því, sem samþykkt þessi næv yfir, má á neinum árs-
tima láta fiskilóðir eða línur liggju 1 sjó, um nætur frá
því kl. 10 að kveldi til þess kl. er 3 morguninn eptir,
2. gr. Ehginn má á tínubilrnu frá 14. nóvember til
14 april, að báðum dögum meðtöldum, leggja fiskilinur í sjó
iunst á Eyjafirði, fvrir innan beina stefnu úr yzta Glerárós
að v-'st in og að Geidingsánni að austm.
3. gr; Enginn má á neúium árstíma slægja eða afhöfða
nökkra fiskitegund, eða lcasta í sjó slógi og höfðum á sjáv-
arsvæði því, er samþykkt þessi nær til.
4. gr. Enginn nrá á timabilinu frá 1.—30. npril, að
báðum þeim dögum meðtöldum, hafa nýja eða ósaltaða sild,
silung, sili, kolkrabba eða skelfisk til beitu á fiskilóðir á fyr-
nefndu sjávarsvæði: en síld sem legið hefir í salti minnst
14 daga má nota til beitu á nefndu svæði.
5. gr. Brot gegn samþykkf þessari varðar sektum frá
10 200 krónur eptir málavöxtum, og eptir því,- hvort brot-
ið er í fyista sinni eða það er ítrekaðj nema brotið sé svo '
lagað að méiri sektir liggi við eptir öðrum lögnm.
6. gr. Til þess að sjá nm að þessari samþykkt verði ■
Idýtt, kjósa blutuðeigandi sveitarstjórnir og bæjarstjórnin á
Akureyri á hvers árs hreppaþingum, gegn hælilegri þókn-
un, svo marga gæzlumenn er þurfa þykir. Gæzlumenn þess-
ir skulu hafa hver sitt ákveðið svæði til umsjónar, og ber
þe’.m að kæra tafarlaust fyrir hreppstjóra eða lögreglustjóra
brot, eða grunsemdir um brot, sem kunna að eiga sér stað
gegn samþykkt þessari
7. gr. Ollum sektum, sem tilfaila eptir sampykkt þess-
ari, skal skipt í tvo jaina hluti, og falli annar helmingurí
fátækrasjóð, en liinn til uppljóstavmanns.
Samþykkt þessi er hjer með staðfest af undirskrifuðum
amtmanni til að öðlast gildi 1. októb r 1888, og kunngjör-
ist öllum hlutaðeigenduui til eptirbreytni.
Isíands norður- og austúramt 15. dag júním. 1888.
J. Havsteen.
Sigur Englendinga yfir Spánverjum 1598.
í stimar sem leið bafa Englendingar haldið tvöfalda sig-
urliátíð um ailt land, og í öllum ktrkjum og frá ótal ræðu-
pöllum liins enska heims í ölium heimsins álfum liafa enskir
keiinimenn og skörungar lesið frægðarsögu þjóðar sinnar og
geiið guðlegri forsjón dýrðina fyrir frelsi hennar og varð-
veizlt á liinum fornu, vondu dögum. Atlu þeir hæði að minn-
ast burtrcksturs hins síðasta Stúarts, Jakobs II., 1688,
og um leið uppgangs þjóðarinnar til fulls og alls, sem stór-
veldis með fullu þingræði, og í annan stað, og einkum,
hins dásamlcga og stórfræga sigurs feðra þcirra yfir voða-
manrtinum Filippus, hinum illa og ríka Spánarkonungi, eða
fiola haus, árið 1588. Allt frá þeirri tíð að Porngrikkir unnu
Péi’sa óg hurgu frelsi og þjóðmenning hins gamla griska
og rómverska heims, lielir engin sjóorusta verið háð við meiri
liðsmun og sigurfrægð, svo og sögulegri sakir aíleiðingann.i
en þessi hinn mikli og minnisstæði styr. Er sá atburður
svo merkilegur og mikilsvarðandi fyrir alla menn, sem atula
og sál liafa, og sérslaklega fyrir þær þjóðir, sem telja sig
í ætl við Englendinga og sem sviplíka menntun og trúarbrögð
hafaj að oss þykir vel við eiga að prenta í blaði þessu stutta
en greinilega sögu þessa viðburðar, samda eptir frásögu
cnskra sagnameistara.
Arið 1538 þótli sem England stæði í meiri voða en
nokkru sinni áður. Öll þau 30 ár, sem Elisabet droilning
liafði þá verið að völdum, hafði páfinn í Róm setið á sífeld-
um svikráðum við England lil þess að ná þar aptur kirkju-
legu forræði, og öll ríki Norðurálfunnar, er honum fylgdu,
voru þvi svarnir óvinir landsins. þar til kom, að nálega liálf
pjóðin, og þar með fjöldi höfðingja, var enn þá páfalrúar
annaðhvort opinbert eða lcynilega, enda fylgdu hinir kcnn-
íngum siðabótarinnar fremur t orði kveðnu en ineð lullri
sannfæringu. Helzlu trúmenn landsins — hinir svo nefndu
Púritanar — voru i engum meturn og fóru huldu höfði,
svo að eigi hefði stoöað að kveðja menn til landvárnar sök-
um trúarinnar eingöngu, cnda þótt einnig trúarhvötin þá
væri að vakna eða vaknaði einmitt þá í ótal triörgti brjósti,
og það með nýju og óstöðvanda alli. En það var þjóð-