Lýður - 07.03.1889, Blaðsíða 1

Lýður - 07.03.1889, Blaðsíða 1
25 arldr aí blaðinu kosta 2 kr., erlendis 2,50kr.Borgist fyrirframtil útsölumanna. auglysingar teknar fyrir 2 aura hvert orð 15 stafir frekast, affeitu letri3au., en slóruletri 5 au.; borgist fyrirfram. ftitgjorðir, frjéttir og auglýsingaí sendist ritstjóranum. Aðalútsölumenn: Halldór Petursson Akureyri og Björri Jónsson á Oddeyri :i 1 _______ 12. blaft. Akureyri 7. marz 1889. 1. ár. ENN UM VERZLUN. „Steinpór á Eyri" lætur enn glymja í goðahringinuin á, Geirvör og pykist enn vera jafuvel vígur, sem forðum á Vigraíirði, og gjöra prennt senn": höggva Lýð 'súndur j miðju, hitta höí'uðið á nagla verzlunar vandræðanna, og hrekja allar selstöðuverzlanir norður og niður. Vér skul- um játa að hann hefir leiðrétt sumt og skýrt betur sumt i vorri grein, en merg málsins í grein vorri skilur hann varia. Litum svo vera, að allt séu fasta- vefzlanir ínema lausakaupskapur í orðsins stranga skilningi); látum svo vera að verzlanir séu aldrei of margar; látum svo vera að verzlanir séu aldrei of margar; látum svo vera, að borg- árarriir kaupi mest af pöntunarfelögunum, borgi peim apt- ur hina söinu peninga og peir hafa fengið, og að pessir peniugar' lendi að lokum nær allir (?) í landinu ; látum enn fremur svo vera, að pöntunarfélög vor ættu pví heldur að standast í góðu árferði, sem pau borga sig svo ¦vel'í hörðu. Enn er pað sjálfsagt, að hanu hefir rétt að mæla um vesturfarafólkið, að pað skerðir töluVert landsins peningaforða. Og loks skulum vér játa, að ísjárvert sé að binda sig skuldum við allskonar kaupmenn. Eu hvað er um allar pessar leiðrettingar hans og tilslakanir hjá oss að tala? þær greíoá litið petta mál, og gjöra flesta, sem lesa greinarnar, litlu nær. Hafi vor grein verið einræn, er Steinpórs grein pað líka. Peningaeklan, ólagið <g ó- vissan í verzluuinni stendur fas't, og pað er niögur upplýs- iiig'lvjá kappaiium að segja að 'allt lagist'pégáf í ári batni Hvað er færandi verzlun? Hvað er föst verzlun, og hvað laus? Hvert stefnir verzlun vor, og hvert á hún að stefna? Ver sjáum eigi betur en að pessi spursmál se einkum pöff að athuga, og skorum a verzlunarfróða menn og skynsama að hjálpa oss til að svara peim, pví hér skortir oss bæði reynzlu og skarpleik. Eærandi verzlun vita að vísu margir hvað er. það er verzlun, sem peir reka, er flytja sjálfir varning sínn á markaði; pað er sú verzlun sem livílir á eigum og afurðuin sjalfs laudsins. Eru pá eigi pöntunar verzlanir vorar færandi verzlun? pær eru visir h«nnar, en ekki nema vísir. Hversvegna? Vegna pess u&-þær eru fremur lausar en fastar. Fasía verzl- nn köllum vér pá verzlun, sem verzlar árið um kring, á sölu- og varningshús, skip, höfuðstól og birgðir, eða pá að minnsta kosti, hefir fastan kaupskap á tiltekuum stað. Lausaverzlun er sú verzlun, sem ekki á liús né birgðir né skip né nokkurn fastan fót utanlands ne innan. Nú er sagt, að kaupfél. þingeyinga hafi í ráði að koma upp verzlun á Húsav/k, og er pá félag peirra ofðið að fastri verzlun, eða komið á pann rekspöl, en fyr er pað eigi orð- ið pað. þá fyrst gatúr og félagið sýnt. hverju það orkar. þetta hefir fárra ára reynzla kennt þingeyingúm, og eru peir pví alveg á vorri skoðun, að pantanir — hversu góðar, sem pær kunna að vera í viðlögum, og hversu gróðavæn- l'igar cinstöku mönnuni, sem pær sýnast — geti ekki verið einhlýtar. An verzlunar árið um kring stenzt ekkert land, og ekki heldur vort land; Ú birgða^máekk- ert land vera, og ekki heldur vort land, og. án verzlana, Senj samke])pni polir — ekki einungis snöggvast, t. a. m. i hákauptíð og í lnusa- og „contanf'-verzlun — heldur til Prautar, getur ekkert land staðizt. Og eins og opt er bú- íð að segja, án höfuðstóls verður engin verzlun rekin til prautar eða landi og lýð til uppbyggingar, Pantanir, mein- ar bteinpor, staudist pvi betur, sem árfcrði kemur betra, þetta er öfugt við vora sannfæring. Pantanif fara á höf* uðið einmitt hvað helzt og háskalegast, pegar í ári batn* ar — nema pær snúist uppí fastaverzlanir eða færandi og styðjist við lánstraust inuanlauds og utan og eigi nóg fé hér og par. I neyðar-árferði er petta allt annað mál pví pá er pað neyðin, sem heldur kröptum manna saman, neyðin segjum vör, og pað, að eigi er í annað hús að venda. í góðu verzlunar- og atvinnuárunum kemur fjár- magn samkeppnismanna, leggst á eitt með óhófi, ágirnd, grunnhyggni (ef Vill) og eigingifni (ef vill) landsmanna, og svo bresta hin eldri íelagsböndin, og önnur ný, eða eng'm ný, eru bundin. Og petta er sjálfsagt rétt, pvi pað er hlutarins eðli, ef verzlanin er frjáls. Vér viljum pvi veita pöntunarfélögunum allt pað hrós sem pau eiga, en skoð- um pau jafnframt einungis eins og bráðabirgðar tilhögun, allt svo lengi, 'sem paii eru í pessu lausa ástandi. En hvað snertir pær i'asta-verzlanir, sem nú eru (sem menn plaga að kalla selstöðuverzlanir), er pað eigi meiniuw vor, að pær standi eigi mjög til bóta; vér höfum pvert í móti bent nægilega á, að pær bæði væri óhentar, i vafsí sem stendur, og fullnægi hvorki kaupmönnum sjáltum nö landsmönnuin. Gjörum pessum verzlunum samt engaf á- stæðulausitr gersakir, ekki erum vér að moiri menn pött vér séum ósanngjarnir. Af hverju hafa kaupmenn einatt grætt he.r fé á fátækt vorri ? Af pví peir urðu einir til að hætta fé sínu og fjörvi til að verzla við oss; af pví vér dugðum ekki betur sjálfir til að skamta peim gróðann. Syiid og rang- læti væri að lasta eða rýia.viðleitni vorra eigin iaudsmanna til að laga og viðiétta verzlun pessa lands, sem nálega öll framtið vors fólks er uudir komiu. En lærum að slá sem fæst vindhögg, verum forsjálir, fastir, sanngjarnir. Látum oss nægja að segja við föstu kaupmennina eins og höfuð- prestarnir f'o.ðum: „Sjáðu sjálfur par f'yrir!' þeir munu ábirgjast sig, en oss byrjar að sjá sjálíir par l'yrir, hvað vér gjörum, hvað oss er fyrir beztu. Engiun er annars bróðir í peim leik. Vér ætlum, að pó Englendingar keyptu hvem verzlunaistað' hér á landi, svo að liér sæizt enginn „danskur kaupmaður", pá mundi verzlun íslands samt halda áfram að vera einskonar-selstöðu-verzlun í augum margra, sem viljafá betri og betri kaup, en vita litið, hvað verzlun er. Hvort "sem innlendir menn eða utlendir reka hér verzlun, hvort heldur kaupmenn einir eða bændur í íélagsskap gjöra pað, verður aðalmálið pað, að verzlunin sé eigi einuugis ábatasöm í svipiun, heldur að hún hafi innlent traust og fjáraila við að styðjast, sé, með öðrum oiðum, föst en eigi laus verzlun. Að slik verzluu sé og einhver bezta trygging fyrir pví, að peninga skorti eigi í viðskiptum, ætlum vér að auðvelt sé að sja og sanna, pó vér sleppum pví að sinni. Að hugsa sér að hér eptir muni íslenzkir bændurgeta verAl- að alveg skuldlaust eða lánalaust, ætlum vér séu öfgar, og of langt stokkið frá hinum gömlu öfgunum. Hvert stefnir, eðaá stefua, verzlun vor? Svar: hún stefnir, hún á að stefna að sjálfhjarga verzlun og jafuvel færandi. Hún stefnir í enska átt, að heimsins mesta markaði, sem lika ligguv oss næstur. Hún stefnir að samkeppni, sem oss dreymir, um, en pekkjum ekki enn til hlýtar, samkeppni, sem sjálfsagtj mun leiða til stórbreytinga á pessu landi, breytinga. sem á sinum tíma munu umturna allri atvinnu þessa lands og- íjjöra allt nýtt, mikið og stórt - að undan teknu, ef til vill, þjóðerni voru. Nái, sem eigi er ólíklegt, Skotar og }Englar verulegri fótfestu her á landi, er eigi séð, hve lengi íslenzk tunga og pjóðerni. stendur, ekki sakir pess, að pær pjóðir muni beitu

x

Lýður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lýður
https://timarit.is/publication/133

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.