Lýður - 28.08.1889, Blaðsíða 1

Lýður - 28.08.1889, Blaðsíða 1
2§ arkir af blaðinu kosta 2 kr., erlendi 2,50kr.Borgist fyrirframtil útsölumanna. auglýsingar teknar fyrir 2 aura hvert orð 15 stafir frekast, affeitu letri3au., cu stóru letri 6 au.; borgist fyrirfram. L YÐUR Bitgjörðir, frjettir óg áuglýsirigár sendist ritstjóranum. Aðalútsölumenn: Halldór Pétursson Akureyri og Björn Jónsson á Oddeyri 28. blað. Akureyri 28. ágúst 1839. 1. ár Jön Sigurösson frá Gautlöndum. Við greftran Jóns sál. frá Gautlöndum töluðu pessir prestar, á Akureyri Matth. Jochumsson og Jónas Jónas- son, á heimili hans, Jón porsteinsson á Halldórsstöðum, en á Skútustöðum, hinn sami, Pétur Jónsson á Hálsi, Jón Arason á póroddstað og Finnbogi Magnússon á Húsavík. Um 500 manna stóðu yfir gröf hans — máske fleiri en við nokkurs annars jarðarför i peirri strjálbyggðu sýslu. Jón Hinriksson ffaðir Jóns alpm. frá Roykjum) mælti fram kvæði gagnort og hjartnæmt, sem kveðju frá héraðsbúum, og íleiri ortu erfiljóð. Kristján yfirdómari kom að sunn- an nóttina eptir jarðarförina, úr hraðferð, og varð pað móður hans mikil raunabót, en hún, pessi mædda ágætis- kona, er nú protin af vanheilsu. 011 útfarargjörðin fór fram eins ræktarlega og stórmannlega eins og kostur er á i pví héraði, enda er pað sannsagt, að fráfall Jóns með peim atburðum, sem pvi fylgdu, vakti sorg og eptirsjón allrar alpýðu hér um slóðir, en sérstaklega drúpir sveit hans og sýsla; mun pað mál manna, að aldrei hafi í Mý- vatnsveit uppfæðst og lifað meiri og skörulegri maður í bændastétt en Jón sálugi var. Æfisögu hans pykir oss ekki þörf að segja — hana má annarstaðar lesa, en á persónulegt ágœti hans fáum vér ekki stillt oss að minnast. pegar lát hans barst til alpingis, birtu forsetar beggja deilda sorgarfregnina og kváðu á, að fundum skyldi fresta í tvo daga. Talað var um að kosta skyldi útför hans af landsfó, en ekki koni pað til atkvæða. Blaðið ísafold flutti pá daga greinarkorn, er vér, og eflaust flestir aðrir, álit- nm að betur hefði veríð óprentuð; lagði ritstjórinn pað til að pingið skyldi e k k i kosta útförina, með fleiri ummæl- ub, sem að m. k. bera vott um fljótfærni eða smekkleysi. Sagði hann að hér væri óliku saman að jafna, útför pessa manns og nafna hans, hins eldri forseta, er landið kostaði. í mannjöfnuð var óparft að fara, en úr pví pað var byrj- að, skulum ver leyfa oss að benda mönnum á, að p a r sem samjöfnuður hinna tveggja getur átt við, mun pað allra peirra mál, sem hvorn um sig bezt pekktu, að báðir voru afburða- og afbragðsmenn. Vor skoðun er sú, að ping vort hefði einmitt átt að heiðra útför einnig pessa Jóns með tframlögum af landsfé. J>ví úr pví bóndamaður landsins pötti fœr um og verður til að stýra í mörg ár löggjafar- pingi pjóðar sinnar, pá hlaut hann einnig að vera pess verður að hið sama ping leti kosta útför hans — einkum er hann íéll frá og pað svo sviplega á ferð sinni — fyrir föngu orðinn hvítur fyrir hærum og preyttur í pjónustu pings og pjóðar, — án péss ping eða pjóð hefði nokkru sinni varið einum eyri til menntunar honum eða frama. Oss pætti, meira að segja, ekkert tiltökumál, pótt pingið gæfi pau lög, að hvern pann pingmann skyldi jarða fyrir almannafé, sem létist á ferð sinni til pings eða heim frá pingi; værí pað ekki meira en sú lögvenja, að embæftis- anaður, sem slasast við embættisstörf, fái síðan full eptir- laun <ef hann missir stöðu sinnar. Nú er of seint að hlut- ast til nm petta, en tvennt munu allir ætlast til að ping vort sjái um, bæði pað, að ekkja Jóns sál. fái sæmilegan festyrk meðan hún lifir, og pað, að mynd hans prýði ping- sal fslendinga, ekki fjærri mynd hins fræga ísfirðings og filnafna pessa. „Hann gekk næst Gunnari á Hlíðarenda," segirum einn eða fieiri af fornköppum vorum. Vér förum ekki í mannjafnað, en hver af oss íslendingum getur gleymt peirri tilviljun, að tveir peir skörulegustu þingmenn vorir síðan hið nýja ping hófst, voru alnafnar og báðir innbomir fulltrúar nyrðstu sýslna á landinu? Vill forsjón- in sýna oss að — ekki harðærið tómt, heldur og kraptur- inn, vor pjóðlegasti kraptur, kemur enn úr norðrinu? — Jón Sigurðsson frá Gautlöndum var með meðalmönn- um á vöxt, friður sýnum og tígnlegur, manna bezt á sig kominn, einarður á svip og alvörugefinn, en pó hinn góð- mannlegasti. ÖU persðna hans og viðmót var laðandi, sem er einkenni margra mikilmenna. Hann var fæddur höfð- ingi og foringi, og var pað hvar sem hann kom. Sæti hann meðal embættismanna, eða jafnvel tiginna, gleymdu flestir pví að hann var bóndamaður, svo kurteis var hann og frjálsmannlegur. Hann var betur talaður á pingi en flest- ir menn af haus stett, og, ef til vill, skarpvitrastur allra leikmanna á íslandi um sína daga; pótti svo opt sem flók- in mál yrðu ljós pegar hann hafði talað. Heima fyrir pótti hann og fyrirmynd sem felagsmaður, bumaður og hús- laðir. Möðruvallaskólinn. það hðfum vér síðast frétt af pingi, að flestar tillögur par voru með pví að flytja pessa stofnun til Rvíkur, og au'ka henni við lærða skólann. J>ó mun ráði Hjaltalíns og annara norðan-pingmanna fylgt í pví, að fresta úrslitum málsins til næsta alþingis. J>að er pví sannast að segja, að ekki mun ráð nema í tima sé tekið fyrir íbúa norðurlandsins, að gæta réttar síns og hagsmuna. Að svipta pennan landsfjórðung aptur pessum hans eina skóla, sem teljandi er pjóðstofnun, er mjög ísjárvert — oss liggur við að segja: gjörræði. pessi landsfjórðungur er pó ekki sama sem suðurland. J>að er ekki sami hægðarleik- ur að leita börnum menntunar í Kvík fyrir íoreldra hóðan að norðan, sem úr suður- og vestur-sýslum landsins: hættur og torleiði (pó hafíslaust sé) hafa frá ómuna tið gjðrt öll við- skipti torveld milli hinna andstæðu strandbyggða landsins, enda munu bættar samgöngur seint bæta pá meinbngi. Eða skyldi pað vera samkvæmt fornum 6ða nýjum jafnréttis- og lýðfrelsis-anda, að unna ekki hverjum fjórðungi lands fyrir sig fyllsta og eðlilegasta forræðis i sínum málum — í öll- um málum, sem ekki taka til allsherjarstjómar? Ættu Norð- lendingar fyrst á 19. öld að sætta sig við að vera lögræn- ingjar annara fjórðunga landsins, par sem peir allt til síð- ustu aldamóta höfðu lögstjórn, kirkjustjórn, „lærdóm" og og skóla út af fyrir sig? „Nei", — svara peir fyrir sunnan — „pessi samsteypa er einnngis gjörð til að spara fé". líei, segjum vér, með peirri samsteypu spara menn ekkert fe er stundir líða. Sparnaður, sá sem sumir reka augun i, við hina sameinuðu kennslukrapta, yrði ekki öllu meiri en sú upphæð, sem leiðir af fjarlægðinni, ef sækja parf undirbúnings mennt- unina suður á land. (Vér gerum sem sé ráð fyrir því, sem sjálfssgt er, að hér við skólann fengist kennsla undir 3. eða 4. bekk lærða skólans). En mest lítum vér p6 til annars hagnaðar, sem her myndi leiða af góðri skólastofnun — eink- um ef menn fengisttilað setja hann í höfuðbæ landsfjórðungs- ins. Eða, dylst nokkrum menntuðum manni lengur, að hér á norðurlandinu purfi að vera höfuðbær? Er nútima mennt- un möguleg án bæja? Og svo: er höfuðbær mögulegur ¦ „:;^2&

x

Lýður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lýður
https://timarit.is/publication/133

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.