Lýður - 28.08.1889, Blaðsíða 2

Lýður - 28.08.1889, Blaðsíða 2
mm. ðÖ — áfi skóla og einhvers menntalífs? Hver hefði orðið saga þjóðafina, hefðu bæir og skólar ekki myndast? Hverhefði orðið saga norðurlands} befði þar aldrei verið biskup og skóli eðalögmaður og sérstök skipan með margt? . Englar og Bandamenn þekkja enga^ betri frumreglu í lýðstjórnar-stefnu en þá, að hvert hérað og bær hati sem fyllstan sérstjórnar- rétt. Ver erum vissir tim, að þingmenn úr norðurlandi greiða aldrei atkvæði með pví, að skóli pessi sé fluttur frá Möðruvöllum — nema hingað inn á Akureyri. Hér á hann að vera, og hér verður hann, En ekki er ráð nema í tíma se tekið, allir málsmetandi menn, sem sjá pað sanna og rétta í þessu, einsog yér þykjumst gjöra, verða nú að vera samhuga og leggjast á eitt. Málið er einfalt, ef almenningur vill sinna pví: Skólanum er haldið hér nyrðra með líku fyrirkomulagi og er, nema að þvi leyti, að við hann gefst undirbúningskennsla undir efri bekki lærða skólans. Og pyki mönnum að skólinn, þar sem hann er, sé linlega sóttur — þrátt fyrir nefnda breyting, þá má engum koma til hugar að leggja hann niður eða flytja suður samt sem áður. Énda er vor sannfæring sú, að óðara en þessi .skóli er fluttut inn á Akureyri, muni fullmargir, og fleiri og fleiri, fást til að nota hann. HSauieiiiiiigiu" og kirlquniál vor. Vor íslenzka kirkja með öllu hennar háttalagi, óska- bömum og yfirstjórnj hefir hin síðastl. ár eignast spónnýjan og ekki all-vægan vandlætara, sem sé „Sameiningu" þeirra séra Jons í Winnipeg. Nálega allar þær kveðjusendingar. sem í þessa stefnu berast oss úr hinni vestlægu firna-íjar- lægð, eru oss og eflaust mörgum öðrum her heima barðla vel- komhar — þrátt fyrir það, þótt margt í slíkum greinum sé æði-ferskt og ameríkanskt á smekkinn; einmitt þetta nýja, djarfa, þessi stílsmáti, sem aldrei hefir heyrzt á voru landi, sam- fara því, að það kemnr um leið frá vinarhjörtum, frá ís- lands börnum, endurbornum börnum, þeim er alla vora hagi sjá með nýjum augum og tala um þá á alveg nýjan hátt „svo sem þeir er vald hafa", svo sem þeir, sem lausir eru frá lögum vorum oglofum, og fyigja því einu fram, sem þeim. sjálfum þóknast og sjálfum sýnistt einmitt petta (segjum vér) vekur og spennir athygli vora og neyðir oss til — ef ekki að taka til máls og svara, þá samt fcil að lesa og íhuga hvert orð þeirra og ummæli. |>að er rangt af vorum fram- sóknarmestu blöðum, t. d. ,.Fjallkonunni", að virða hin ísl. -ameríkönsku blöð svo sjaldan viðtals, hvort heldur þau gefa oss heilsusamleg ráð eða gera oss (eins og oss flnnst) ger- sakir. Svo skal ekki vera, hvað þetta litla blað snertir. Og nú éru það einkum tvær greinir, sem „Samein." hefir sent oss löndum í sumar, er vér viljum tala um; er önnur eptir séra Friðrik J. Bergmann, en hin er eptir ritstj. sjáifan, <yg haua setjum vér hér í heilu lagi. Sjá „Samein.", 4. ár, 4. ¦ bl.c „Biskupaskiptin á fslandi." „Biskupaskipti eru nú orðin á íslandi. Dr. Pétur Pet- ursson hefir beiðst lausnar og fengið hana, eins og sjálfsagt var, áttræður maðurinn, og í hans stað hefir séra Hallgrímur Sveinsson í Reykjavík verið settur af konungi. eða með öðrum orðum, af þeim Magnúsi Stephensen og Nellemann. pað var í apríl að landshöfðingi brá sér til Kaupmannahafnar, og um leið for til konungs beiðni Péturs biskups um )»«fiti fráem- bættinu. „Eg kom, og sá og sigraði", sagði JúIíhs Seaar forð- um, og sama gat Magnús Stephénsen sagt, þegar hann koui heim til Keykjavíkur aptur, því hans kaiidídat fyrir biskups- embæfctið sera Hailgrímur er útnefndur. Keniiimaflhalýður íslands veit ekkert um nein biskupaskipti fyr én þau eru liomin á, «g jafiivel í sjálfri E,eykjavík sýnast menn að eins óljóst hafa dreymt um það, að gamli biskupinn væri að fafa frá og Iandið væri að fá annan nýjan í hans síað, þegar lands- hðfðingi leggur á stað út yfir pollinn með hið fyrirhugaða leyndarráð þeirrar „klikku" í Reykjavík, er hann heyrir tíl, biskupsembættinu yiðvíkjandi. TJm leið og Pétri biskupi er veitt lausn er Hallgrímr prestur útuefndur í æðsta kirkju- lega embætti Islands í mestu kyrrþey þar úti í Kaupmanna- höfn, að viðstöddum Magnúsi Stephensen einum svo sem fulltrúa fyrir kristnina í kirkju íslands, og svo er konungs- innsiglið, þetta sem leiðandi menn á íslandí allt af ððru hverju eru að tilbiðja, sett undir gjörninginn. Frá 25. maí átti embætti hins nýja biðkups að byrja, og 30. maí átti vígsla hans að fara fram i Kaupmaanah'öfn. Aldrei heör það eins lítið og nú komið til kasta kirkj- unnar á íslandi, hvern hún hefði yfir sér sem biskup. A hinni sauðsvörtu 17. öld má heita, að biskupar íslands Væri settir í embætti sín af kennilýðnum islenzka, og kosningar presta á biskupum þeirra að eins staðfestur af konungi. |>á var einveldistið. Nú á íslandi að hafa fleygt svo stórvægilega fram til frelsis og framfara. Og nú, undir lok 19. aldarinn- ar^ er það eiginlega Magnús Stephensen, Islands Scavenius einn, sem ræður yfir biskupsstólnum. Ekki einu einasta Reykjavikurblaðinu verður að vegi að koma með neina minnstu athugasemd át af þessari biskups- útnefning. Annaðhvort þora pau ekkert að segja, ellegar þeim íinnst biskupsembættið hú orðið vera svo ómerkilegt og þýðingarlaust fyrir ísland og kirkju þess, að það standi á sama, hvernig með pað stór-„brauð" er farið. Gamli biskupinn var á seinasta embcettisári sínu búinn að lýsa yfir því í einni eða tveim blaðagreinum, að biskupsvaldinu hefði greinilega farið aptur i seinni tíð, og það mátti nærri því lesa það á milli línanna hjá honum, að þetta íslenzka biskupsembætti væri nú farið að þýða ákaflega lítið fyrir kirkju og kristni ís- lands. Og þessu trúa líklega blaðamenn og prestar og fjöldi leikmanna á íslandi. Og þvi er að líkindum steinsbljóð þar heima nú við biskupaskiptinn. Mönnum hefði líklega staðið á sama, þó biskupsembættínu hefði verið slegið saman við landsliöfðingjaembættið og Magnús Stephensen farið að vigja kennimenn kirkjunnar." „En úr því að hann var nú ekki gjörður að biskupi (— Friðrik sjöundi vildi einu sinni endilega gjöra Madvig gamla, málfræðinginn alþekkta, að biskupi —), þá sýndist frá kirkju- legu sjónarmiði lang-merkasti guðfræðingur Islands sera Helgi Hálfdánarson forstöðumaður prestaskólans, befði átt að koma til greina sem biskupsefni fyrir Island á undan þeim, sem nú hefir útnefndur verið. Séra Hallgrímur Sveinsson er gáfaður maður og hefir eflaust þjónað prestsembætti sínu óaðfinnanlega og með samvizkusemi, og frá íslenzku sjónarmiði þykir hann víst vera góður kennimaður, og bann er lipurmenni mikið. En það liggur ekkert opinberlega eptir þann mann, að eins ein bugvekja og ein prédikun, varla nokkur blaðagrein. Hann var reyndar annar útgefandi kirkjutiðindanna íslenzku, sem út komu hálít annað ár fyrir nokkrum tíma liðnum þar heima, og sem séra Friðrik J. Bergmann nefndi í seinasta nr. „Samein.", en hann ritaði víst allsendis ekkert í það rit sjálfur. Hanu er kandidat frá Kaupm.bafnarháskóla, með að eins 2. vitnisburði. — Séra Helgi Hálfdánarson er miklu eldrí maður en séra Hallgrímur, hafði tekíð embætfcispróf í Khöfn með ágætri 1. einkunn og gjörst kennimaður i kirkju íslands nokkru áður en hinn kom í skóia, er og hefir ávalt þótt andríkur prédikari, og hefir ávalfc verið að vinna einhver þarfaverk fyrir kirkjuna. |>að af kirkjusögu hans, sem úfc er komið, er allvíða kunnugt. Barna lærdómskver hans hefir nú alveg rutt ser til rúms í íslenzk- um söfuuðum. Og hann var vitanlega einhver langfremsti maðurinn í því að útvega íslandi nýja sálmabók, og sú nýja sálmabók er pó, hvað sem segja má um nútíðareymdina í is- lenzku kirkjunni, einhver mesti heiður fyrir land og lýð. Hafi nokkur íslendingur með lífi og sál uunið fyrir málefni

x

Lýður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lýður
https://timarit.is/publication/133

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.