Lýður - 28.08.1889, Side 2

Lýður - 28.08.1889, Side 2
°=-~-—______ ____ nnitrr ti.- «r.■ ■• „i áé--— áfi skóla og einhvers menntalífs? Hver hefði orðið saga pjóðaHna, hefðu bæir og s k ó 1 a r ekki myndast? Hver hefði orðið saga norðurlands^ hefði þar aldrei verið biskup og skóli eða lögmaður og sérstök skipan með margt? Englar og Bandamenn pekkja enga betri frumreglu l lýðstjórnar-stefnu en pá, að hvert hérað og bær liali sem fyllstan sérstjórnar- rétt. Vér erum vissir um, að pingmenu úr norðurlandi greiða aldrei atkvæði með pví, að skóli pessi sé fluttur frá Möðruvöllum — nema hingað inn á Akureyri* Hér á hann að vera, og hér verður hann, En ekki er ráð nema í tíma sé tekið, allir málsmetandi menn, sem sjá pað sanna og rétta í pessu, eins og vér pykjumst gjöra, verða nu að vera samhuga og leggjast á eitt. Málið er einfalt, ef almenningur vill sinna pví: Skólanuin er haldið hér nyrðra ineð líku fyrirkomulagi og er, nema að pvi leyti, að við hann gefst undirbúningskennsla undir efri bekki lærða skólans. Og pyki mönnum að skólinn, par sem hann er, sé linlega sóttur — prátt fyrir nefnda breyting, pá má engum koma til hugar að leggja hann niður eða flytja suður samt sem áður. Énda er vor sannfæring sú, að óðara en pessi skóli er fluttur inn á Akureyri, muni fullmargir, og fleiri og fleiri, fást til að nota hann. jjSaiiieiniiigiii“ og kirltjuniál vor. Vor íslenzka kirkja með öllu hennar háttalagi, óska- börnum og yfirstjórn* hefir hin síðastl. ár eignast spónnýjan og ekki all-vægan vandlætara, sem sé „Sameiningu“ peirra séra Jóns í Winnipeg. Nálega allar pær kveðjhsendingar. sem í pessa stefnu berast oss úr hinni vestlægu íirna-íjar- lægð, eru oss og eflaust mörgum öðrum hér heima harðla vel- komnar — prátt fyrir pað, pótt margt í slikum greinum sé æði-ferskt og ameríkanskt á smekkinn; einmitt petta nýja, djarfa, pessi stílsmáti, sem aldrei heör heyrzt á voru landi, sam- fara pví, að pað kemnr um leið frá vinarhjörtum, frá ís- lands börnum, endurbornum börnum, peim er alla vora kagi sjá með nýjum augum og tala uin pá á alveg nýjan hátt „svo sem peir er vald hafa“, svo sem peir, sem lausir eru frá lögum vorum oglofuin, og fylgja pví einu fram, sem peim sjálfum póknast og sjálfum sýnisti einmitt petta (segjuin vér) vekur og spennir athygli vora og neyðir oss til — ef ekki að taka til máls og svara, pá samt til að lesa og íhuga hvert orð peirra og ummæli. f>að er rangt af vorum fram- sólmar mestu tdöðum, t. d. ,.Fjallkonunni“, að virða hin ísl. -ameríkönsku blöð svo sjaldan viðtals, bvort heldur pau gefa oss heilsusamleg ráð eða gera oss (eins og oss flnnst) ger- sakif. Svo skal ekki vera, hvað petta litla blað snertir. Og nú eru pað einkum tvær greinir, sem „Samein.“ hefir sent oss iöndum í sumar, er vér viljum tala um; er önnur eptir séra FriðrikJ. Bergmann, en hin er eptir ritstj. sjáifan, og hana setjum vér hér í heilu lagi. Sjá „Samein.“, 4. ár, 4. bl.t „Biskupaskiptin á íslandi.“ „Bískupaskipti eru nú orðin á íslandi. Dr. Pétur Pét- ursson hefir beiðst iausnar og fengið hana, eins og sjálfsagt Var, áttræður maðurinn, og í haus stað hefir séra Hallgríinur Sveinsson í Reykjavík verið settur af konungi. eða með öðrutn orðum, af peim Magnúsi Stephensen og Nellemann. það var í apríl að landshöfðingi brá sér til Kaupmannahafnar, og um leið fór til konungs beiðni Péturs biskups um ]»»sn f(á em- bættinu. „Eg kom, og sá og sigraði“, sagði Júfius Sesar forð- um, og sama gat Mágnús Stephensen sagt, pegar hann koui lieiin til Reykjavíkur aptur, pví lians kaudídat fyrir biskups- embættið séra Hallgrímur er útnefndur. Keiinimannalýður íslands veit ekkert um nein biskupaskipti fyr én pau eru korain á, og jafiivel í sjálfri Reykjavik sýnast menn að eins óljóst hafa dreymt um pað; að gamli hiskupinn væri að fafa frá og landið væri að fá annan nýjan í hans síað, pegar lands- höfðingi leggur á stað út yfir pollinn með hið fyrirhugaða leyndarráð peirrar „klikku“ í Reykjavík, er hann heyrir til, biskupsembættinu viðvíkjandi. Um leið og Pétri biskupi er veitt Iausn er Hallgrímr prestur útuefndur í æðsta kirkju- lega embætti Islands í mestu kyrrpey par úti í Kaupmanna- höfn, að viðstödduin Magnúsi Stephensen einum svo sem fulltrúa fyrir kristnina í kirkju íslands, og svo er konungs- innsiglið, petta sem leiðandi menn á Íslandí allt af öðru hverju eru að tilbiðja, sett uudir gjörninginn. Frá 25. maí átti embætti hins nýja biðkups að byrja, og 30. maí átti vígsla haiis að fara fram i Kaupmaanahöfn. Aldrei hefir pað eins lítið og nú komið til kasta kirkj- unnar á íslandi, hvern hún hefði yfir sér sem biskup. A hinni sauðsvörtu 17. öld má he.ita, að biskupar íslands væri settir í embætti sín af kennilýðnum íslenzka, og kosningar presta á biskupum peirra að eins staðfestur af konungi. var einveldistið, Nú á íslandi að hafa fleygt svo stórvægilega fram til frelsis og framfara. Og nú, undir lok 19. aldarinn- ar^ er pað eiginlega Magnús Stephensen, Islands Scavenius einn, sem ræður yfir biskupsstólnum. Ekki einu einasta Reykjavíkurblaðinu verður að vegi að koma með neina minnstu athugasemd út af pessari biskups- útnefning. Annaðhvort pora pau ekkert að segja, ellegar þeim íinnst biskupsembættið hú orðið vera svo ómerkilegt og pýðingarlaust fyrir ísland og kirkju þess, að pað standi á sama, hvernig með pað stór-„brauð“ er farið. Gainli biskupinn var á seinasta embœttisári sínu búinn að lýsa yfir pví í einni eða tveim blaðagreinum, að biskupsvaldinu hefði greinilega farið aptur i seiuni tíð, og pað mátti nærri því lesa pað á milli línanna bjá honum, að petta íslenzka biskupsembætti væri nú farið að pýða ákaflega lítið fyrir kirkju og kristni ís- lands. Og pessu trúa líklega bjaðamenn og prestar og fjöldi leikmanna á íslandi. Og pví er að líkindum steinsliljóð par heima nú við biskupaskiptinn. Mönnum befði líklega staðið á sauia, pó biskupsembættínu hefði verið slegið saman vid landshöfðiiigjnembættið og Magnús Stephensen farið að vlgja kennimenn kirkjunnar.11 „En úr pví að hann var nú ekki gjörður að biskupi (— Friðrik sjöundi vildi einu sinni endilega gjöra Madvig gamla, málfræðinginn alpekkta, að biskupi —), pá sýndist frá kirkju- legu sjónarmiði lang-merkasti guðfræðingur Islands séra Helgi Hálfdánarson forstöðumaður prestaskólans, liefði átt að koma til greina sem biskupsefni fyrir ísland á undan peim, sem nú hefir útnefndur verið. Séra Hallgrímur Sveinsson er gáfaður maður og hefir eflaust pjónað prestsembætti sínu óaðfinnanlega og með samvizkusemi, og frá íslenzku sjónarmiði pykir hann víst vera góður kennimaður, og bann er lipurmenni mikið. En pað liggur ekkert opinberlega eptir pann mann, að eins ein hugvekja og ein prédikun, varla nokkur blaðagrein. Hann var reyndar annar útgefandi kirkjutiðindanna íslenzkn, sem út komu hálft annað ár fyrir nokkrum tíma liðnum par beima, og sem séra Friðrik J. Bergmann nefndi í seinasta nr. „Sainein.“, en liann ritaði víst allsendis okkert í pað rit isjálfur. Hann er kandidat frá Kaupm.hafnarháskóla, með að eins 2. vitnisburði. — Séra Helgi Hálfdánarson er miklu eldri maður en séra Hallgrímur, hafði tekið embættispróf í Khöfn með ágætri 1. einkunn og gjörst kennimaður i kirkju íslands nobkru áður en hinn kom í skóla, er og befir ávalt pótt andríkur prédikari, og liefir ávalt verið að vinna einhver parfa\erk fyrir kirkjuna. jpað af kirkjusögu hans, sem út er komið , er allvíða kunnugt. Barna lærdómskver hans hefir nú alveg rutt sér til rúms í íslenzk- um söfnuðuin. Og hann var vitanlegá einliver langfremsti maðurinn í pví að útvega íslandi nýja sálmabók, og sú nýja sálmabók er pó, hvað sem segja má um nútíðareymdina í is- lenzku kirkjunni, einhver mesti heiður fyrir land og lýð. Hafi nokkur íslendingur með líQ og sál unnið fyrir málefui

x

Lýður

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lýður
https://timarit.is/publication/133

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.