Austri - 22.11.1895, Blaðsíða 2

Austri - 22.11.1895, Blaðsíða 2
KR 32 A U B T R I. 12G vor flutningsmanna og hún hefir ein- mitt komið fram til að bjarga málinu fríl fyrirsjáanlegu falli í efri deild. I <• J>ótt stjórnarskrárfaumvarpið gamla kæmist í gegnum neðri deild með sannfæringarþvingun þeirri, sem ,|>jóð.'' f ^ liefjr róið öllum árum að með æsíng- iim sínum, og Jpingvallafundurinn var nritanlega stofnaður til að halda við^ styrkja og staðfesta. ,,Sá veldurmiklu sem upptökunum veldur", segir „f>jóð.", og er það hann sjálfur og upphafs- nieim J>kigvallafnndarins, sem liai'a viljað setja þingmönnum reglur eptir sínum geðþótta og leggja hapt á sann- færingar þeirra. Að þingmenn þeir, sem samþykktu stjómarskrárfrv. 1893 /«-u- fyrir tilhliðpmar sakir og til reynslu "hvort stjórnin licí'ði enn sömu svör og áður, og voru síðan endurkosnir í einu liljóði, liafi nú gjört tilraun til að „kæfa fítjórnnrskrármálið, svo að þeir fái þó nð sitja ómakslausír '2 þíng enn" mnnu allir sjá, bvort er h'ktegri tilgáta held- nr en hin, að margir þelr., sem æsa nú mest til livíldarlauss áframhalds og þingrofs, gjöri þ'að i því skyni að reyna til að komast sjálfir að þing- mennsku. Eða hvað mtettu menn halda um réttsýni þess ritstjóra, sem kallar það puhtrsftotd, þótt þiugmenn líkrar skoðunar tali sig saiuau, skýrir vill- andi frá þingsályk'tunartillögunni, (sleppir þvi, að þar er lögð sterk á- herzla á sjálfstjórnarkröfur þingsins að undanförnu) og ber það seinast á borð fyrir lesendur sína, að upptök tillögunnar væri frá „hærri stöðum", þar sem öllum má ljóst vera, að liún er í fullu samræmi við yfirlýstan vilja kjóseuda í kjördívnmm íJutningsmauna, auk þess sem hún er fullkomlega sam- kvæm sannfæringu sjálfra peirra. Með því að eigi er rétt skýrt fríi því í „pjóð." 9. ágúst (39. tbl.), er eg talaði við 2, umræðu um stjórnarskrár- frumvarpið, hlýt eg að geta þess til leiðréttingar, að eg sagðist hafa verið með samskonar frumvarpi 1883, af því eg hefði beygt mig fyrir skoðunum eldri og reyndarí þingmanna, (þött méT líkaði ekki alls kostar skipun hinnar æðstu stjórna.r innan lands), en siðan væru 10 ár liðin, og hefði eg á þeim tíma hugsað mikið um málið, og ávallt komizt lengra og leugra tfrá landstjóra-liugmyndinni, sem heí'ði í för með sér afardýrt og . margbrotið stjórnarfyrirkomulag, og iiú gæti eg ekki lengur verið með því frumvarpb sem eg væri alls ekki ánægður með, enda sæi eg eptir atvikum enga ástæðu til að fara frumvarpsleiðina að þessu sinni. petta er nokkuð annað en að vera á móti málinu, eða vilja enga stjórnarbót hafa. Jón Jönsson, l'ingm. Austnr-Skaptfellinga. ÍFtskript ur démabók bins konunglega íslenzka landsyfirdóms. Ar 1895, máimdagimi hinn 30. septemberinánaðar var í landsyfirdóm- inuni í málinn 19/1895: Skapti Jósepsson gcgn Júlíusi Havsteen kveðinn upp svofelldur Dómtir: Mál þotta höfðaði í héraði sam- kvæint skipun landshöfðingja og að fenginni gjafsókn amtmaður Julius Havsteen gegn ritstjóra og ábyrgðar- manni blaðsins „Austra" SkaptaJóseps- syni, út af ærumeiðingnm ígrein nokk- urri með inngangsorðunum: „Meistara Eiriks Magnússonarmálið" í 29. tölu- blaði blaðs þessa, er út kom 28. okt. 1892, og var málið dæmt i aukarétti Norður-Múlasýslu hinn 21. ágústmán. f. á. þannig, að áfrýjandinn var með tílvísun til 218. sbv. 217.gr. almennra hegningarlaga dæmdur i 80 kv. sekt til landssjóðs eða til vava 24 daga einfalt fangelsi, svo vav og fyrtéð blaðgvein dæmd dauð og ómerk í heild sinni og áfrýjandinn dæmdur til að greiða nllan af málinu leiðandi kostn- að, eins og pað væri eigi gjafsóknar- mál, þnrmeð talin niáUIutningslaun til hins skipaða málfærslumanns stefnda, sýsluskrifnra Jóns Runólfssonar, 20 krónur. Dómi þesstim yar fyrst skotið til yilvdómsins meo stefnu, dags. 9. nóv. f. á-, en málinu var þá fvávísað með dómi yfirdómsins 25. mavz þ. á., og er því nú í annað sinn áf'rýjað nieð stefhu, dags. 22. apríl þ. h. Afrýjandi hefir krafizt þess fyrir yfirdóniinum, að hinn afrýjaði dómuv verði dæiadur ómerkur og míilinu vís- að frá undirdónii, en til vara, að dónmrinn verði úr gildi feldur og áfrýjandi algjörlega sýknaður eða sektin lækkuð, og loks að uniboðs- maður stefnda fyr.ir undirdóminum, sýsluskrifari Jón Runóifsson, verði dæmdur í sektir fvrir að liafa flutt þetta mál f'yrir rétti hjá yfirboðurum sínnm og að orðin í sóknarskjali hans fyrir undirdóminum ,strákskaparblær', ,hvefsni' og Jlapur' verði dæmd dauð og ómerk og hann sektaður fvrir þau. J>á krefst áfrýjandi og málskostnaðar lijá stefnda með na'gilegri úpphæð, Hinn stefndi hefir gjört pá réttarkröfu, að liinn áfrýjaði dómur verði staðfest- ur að öllu leyti og áfrýinndi dæmdur til að greiða allan málskostnað, svo sem málið væri eigi flutt með gjaf- vörn, þurmeð talin hæflleg málsfærslu- laun til hins skipaða talsmanns hans fyrir yiirdómi. J>nð er eigi astæða til að dæma undirdóminn ómerkan eða visa niálinu frá undirréttinum fyrir pá sök, þótt umboðsmaður sækjanda þar (stefiula) eða hinn skipnði tulsmaðiir lians væri skrifari baíði hjá sýsluinanni þeim, er fyrst fór með málið, og þeim cr siðar dæmdi þnð, og parsem tilskipun 8. jan. 1802, er leggur bnnn við því að skrif- arar dóniara flytji mál fyrir rétti lijá yfirboðurum sínum, eigi var getin fyrir Island upphaflega, né hefir síðan verið lögleidd hér a landi, enda hefir eigi verið birt hér — en áfrýjandi hefir vitnað til tilskipunar þessarar1 — þá verður téður talsmaður stefnda heldur eigi damidur í sekt fyrir greindan niál- flutning ,sínn. Eigi verður heldur tek- in til greina ómerkingarkrafa áfrýj- anda, að því leyti liiin byggist á því, að dómkrafa stefnda fyrir undirdóm- ') J>etta alit yfirdómsins er því eptirtektarverðara, sem þeir lands- höfðingi, Magnús Stephensen og yfir- dóniari, Jón Jensson hafa víst verið á annari skoðun, par seni pcir tóku nei'nt lagaboð uppí Lagasafnið sem gildandi lög hér á Iandi. Ritstj. inum liafi, vcrið of óákvcðin eða al- menii, því að hann þurfti ekki að tnka beint fram í stefnunni eða sókn sinni, hver einstök orð eða setningar hann aliti meiðandi fyrir sig, úr því að grein sú, er hann hyggði á málsókn sína og sem hann aleit í hcild sinni og í hverj- um einstökum lið mciðandi fyrir sig, var megilega auðkennd. Að því er aðalefni malsins snertir, cða liina umstefndu grcin í blaðinu „Austra", scm byrjar með orðunum: „Meistara Eiríks Magnússonarmalið er nú víst að lognhattast útaf við lítinn orðstýr", þa miðar greinin að pví að gjöra litið úr sakamalsrannsókn nokk- urri, er stef'ndi linfði scnv nmtmaður látið hefja og halda fvam, og er i greininni gcfið í skyn, að rannsókn pessi hafi vcrið mjög svo öþörf og ekki til annars en kostnaðar fvrir landið, og segir meðal annars í grein- inni, „að nú nieð síðustu skipum frá útlöndum er oss skvifað, að sá rögg- saadegi amtmaður Julius Havsteen, sem er frumkvöðull þessarar liingu rannsóknar og á að réttu allnn licið- uvinn af henni, — hafi fcngið ofaní- gjöf fra hinu íslenzka, ráðnneyti fyriv alla frammistöðuna i malinu og verið skipað að hætta við það. Vér viljuni ekki ahyrgjast að svo sé, en þetta kemur alveg licim við það" o. s. frv.. tJcssi frásögn um ofanígjöf, cr amt- maðiirinn hafi att að fá fra fáðaneyt- inu, er nú að vísu röng eptir því sem upplýst er í málinu af stefnda hálfu, en samt sem aður verður áfrýjandinn ekki látinn sæta ííhyrgð fyrir hana, með því að hún eigi getur talizt sak- næm ærumeiðing, og þar sem hin á- talda grein heldur eigi að öðru leyti getnr álitizt ærumeiðandi að lögnm fyrir stefnda,, ber að dæma áfrýandann sýknan af kærum stefnda í þessu til- liti. Kröfu áfrýjanda um ómerking nokkurra orða í sóknarskjölum umboðs- manns sækjanda í undirréttinum pykir eigi næg ástœða til að taka til greina. Málskostnaður fyrir búðum réttum þyk- ir eptir atvikum rétt að falliniður, og verður liinum skipaða inálflutnings- manni stefnda fyrir yfirdómi eptir úrslitum málsins eigi dæmd nein mál- tintningslaun. fað vottast að því leyti mnlið hefir verið gjafsóknarmál, að málsfærzlan iiefir verið lögmæt. því dæmist rétt að vera: Afrýjandinn, ritstjóri Skapti Jós- epsson, á fyrir kæru stefnda, amt- manns Juliusar Havsteen, í pessu niáli sýkn að vera. Málskostnaður fyrir báðum dómuni fellur niður. L. E; Sveinbjörnsson. Rétta útskript stnðfestir Dómsmálaskrifstofu yfirdómsins 4. okt. 1895. Jón Jensson. Gjald 75 — sjötíu og fimm aurar. J. J. Utlendar fréttir. ;Jí ___ Fralíldand. |>ar hafa onnþá einu sinni orðið ráðgjafaskipti er minnst varði. .Ráðaúeytið Iiibot virtist vera all-fast í sessi eptir sigur Prakka á Madagaskar. En það féll vegna fjár- dráttarmála, sem fleiri ráðaneyti k undan því. Jess hefir áður verið getið hör í blaðinu, að stórsvik ha.fi nppkomizt uiti ýmsa af stjórnendum hinna suð- lægu járnbrauta á Prakklandi. Neyddi þingið ráðaneytið til að Inta rann- saka það mnl, og urðu nokkrir af þeim verstu svikurum dómfelldir. En peir báru svo aptur sakir á ýmsa þingmenn, er þeir kváðu engu minna seka. þingið lieimtaði nú af stjórn- inni, að hún léti gjöra nákvæmari rannsóknir en petta, en liiin neitaði því og kvaðst hafa gjört hrcint fyrir sínuni dyrum og svo þingmnnna, og var hún þá feld af' þinginu með mikl- uni atkvæðamun. þingið sctti og pá ákvörðun. að framvegis mætti enginn þingmaður vera í stjörn slíkra felaga. Sa hei'tir Bourgc.ois, er varð ráðaneytisforseti eptir Ribot, og er hann og embættisbræður hans í ráða- neytinu taldir vera frjálslyndir, og það í nicira lagi, e])tir því scm hinum gætnnri monmim þykir, því þeir hafa liaft við orð að afnema stjórnlajsingja- Vúgin, er þingið setti eptir mor^ið á Carnot ríkisforseta. pað eru nú komnir A, fullir frið- arsamnin.gar með Frökkum og drottn- ingunni af Madagaskar, sem heldur aðeins nafninu, en Erakkar hafa öll yfirráð pessa stóra eylendis, bæði í innanríkisstjórninni, sem ekkert lán má taka nema með leyfi Frakka, sem ráða öllum utanríkismaluni. En fe- gjöld ætla Frakknr eigi að leggja á land- ið vegna stríðsins. England. Salisbury lávarður hefir kvartað yfir því opinberlega, aö gamii Gladstone færi of geyst að niíllunum á Tyrklandi, þar sem hanu vildi nú þegar láta ganga milli bols og höfuðs á Hiind-Tyrkjanum og reka hann útúr Norðurálfunni. Heíir Salisbury einkum borið sig upp und- an brefi nokkru, er Gladstone hefir nýlega ritað rússneskri hefðarkonu, er talaði á Englandi mali hinna of- sóttu Armeniumanna. f>etta bróf Gladstones til frúarinnar hljóðaði þaimig: „Tværa frú Novikowí „Eg hefi göðar og gildar ástæður „til þess að skipta mer eigi frnmar „af alþjóðlegum málefnum. En mér „er sem eg sjAi hinn auma Soldán, „sem guð hefir sent í heiminn til „bölvunar mannkyninu,—hælast um og „láta gunnfánana tyrkneskuveifa yfir „mótstöðumönnum sínum, Rússuin, „Frökkum og Englendingum, öllum „á hnjániini frammi fyrir honum. „Eg kæri mig ekki um að skipta „minkuninni með þeim þremur. En „það vona eg, að föðurland mitt fái „að finna til sinnnarinnar, og sýni „það öllum heimi, hve mikil hún er, „svo her á verði einhver bót ráðin. „þess bið eg hinn algóða, að „stytta nú sem allra fyrst stjórnar- „drga Tyriíjans og gjöra enda á „öllu hans fargani, eins og eg helt „því fram meðan eg var og het „nokkuð í stjórn Englands, og svo „bið eg enn, örvasa og á grafai- „bakkanum. „Ætíð yðar einlægi W. E. Gladstone." En aptut þykir bandamönnum . Englendinga, Rússum og Frökkum að Englendingar gjörast nokkuð ein- ráðir og harðráðir við Tyrkjann, sem Englendingar vil.ja óvægir veita at- göngu, ef hann eigi skipast við for- tölur þeirra og bætir stórum hag

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.