Stefnir


Stefnir - 05.03.1902, Blaðsíða 1

Stefnir - 05.03.1902, Blaðsíða 1
verð á 44 örkum er 3 ki\, erlendis 3 kr. 50 au. Borgist fyrir 1. ágúst. ^PPsögii ógild, nema komiii sje til út£ofaiida 1. október. STEFNIR. Tíundi árgangur. Auglýsingar kosta eina krónu hver Jiumluugur dálks á fyrstu siðu, aiin- ars staðar í blaðinu 75 aura. Smá- auglýsmgar borgist fyrirfram. t). blað. AKUREYRI, 5. marz. 1902. Presthólamálin cr fyrirsögn fyrir grein, sem Fjallk. flytur. * grein pessari er talsvert minnst á mig, °S j'eg er jafnvel gerðurað: „Höfuðpersón- l'nni í síðasta pætti Presthólamálanna". f yrir pví vil jeg nú með sem allra fæstum °i"9um, skýra frá afskiptum mínum af mál- tmi pessunt. Sumarið 1898 voru mjer af biskupi íalin prófastsstörf í Norður-£>ingeyjar pró- íastsunidæmi, og fór jeg pá norður að Sval- barði, til að ssekja bækurogskjöl prófasts- untdæmisins. Á peirri ferð heyrði jeg svo að segja ekki um annað talað, cn um síra Halldór á Presthóhun og málaferli hans °S liatur það og fjaudskap, sem ríkti mtlli bans og sóknarbarna haus (í heim,asókninni). *1-á þessu skýrði jeg stiptsyfirvöldunum í D1'jefi dags. 26, júlí, og tók þar fram, að ln,ier væii ókunnugt um það, hjá hvorum •"álspartanua, sira H. eöa sóknarfólkinu, sókin væri meiri, en hvort sem væri, þá uætti síra H. ekki vera prestur parna, P' e- í Presthólasókn, lengur, og jeg vona, ;dlur almenningur sje mjer samdóma Um Það, að s-á prestur, sem er hataður af lniKlntn hluta sóknarbarna sinna, sje alls- endis ófæi- til ag vera prestur á peim stað. Látum prestinu veia saklausan að öðru %ti, harin er samt óhæfur að vera prestur, hafi liann ekki lag á pví að afla sjer virð- li!gar og velvildar sóknarbarna sinna yíir- ^eitt, þVí vanti hann penna hæfileika, pá Ret,lr liann ekki leyst af hendi skyiduverk ! *' svo sem honuni ber. En að síra H. luíl v*eiið saklaus og sökin hafi öll verið p.a ^Wrfólkinu, það á sira H. og ritst. ^1,-*- e'»n eptir að sanna. —í sama brjefi . 3eg Það enn fremur fram, að jegóttist, ' • 1 t Uett *^v'r'£' Set' t>á er minnst var- .... , a lllnu megna ghatri, ef síra H. « Ji íraroregis á prestlloluffl. 0g jeg þyk- ist liata haft fu]la astæðu til pessa ð par sem sira n u «• . • < • i - * ,, lA a. hafðt þa fyrir skommu handleggsbrotið „• -> t ¦ i ¦» , uo einn sóknarbondann með sv.puskapti. Eða ^ það ekk. ljk_ legt, að eitthvað pessu líkt, ef ekki annað mn verra, gæti koraið fyrir aptur? 0nnurafskipti6nÞa&jS€mþettabrjef írá 20. júlí 1898 ber með sjeri hefi jeg ekki haft af ufsetmngu síraHalldörs persói.u- *ega. En svo sbd jeg nú sýna, t,ver afskipti 'Je/aðsfundir og Presthólasöfnuður hafa hafí af málinu. Hinn 1-1. september 1898 er i,jeraðs- fundur haklinn að Skinnastöðuni. þar mæta safnaðarfulltrúar ur 5 sóknum prófasts- dæniisins — sóknirQai. eru a;ls 7 auk Möðru- dalssóknar, sem nær yfir eina þrjá bæi — par á meðal úr báðum sóknnm síra Hall- öórs, og I prestur af þremur. A þessum fundi er „Presthólamálið" rætt og petta bókað: „£>á tók funduriun til umræðu hið kirkju- lega ástand i Presthóla prestakalli, eins og það lengi hefir verið og er rwunar enn, þar sem par hefir til skamms tima verið þjónandi prestur sá maður, sen, í stað pess að fiytja fagnaðarboðskap friðarjns og efla og útbreiða kærleika, sátt og samlyndi, hefir orðið til pess, að æsa til ófriðar og egna upp á móti sjer mikinu eða mestan hluta sóknarbrenda sinna (í heimasókninni), maður, sem með köldu blóði virðist geta unað því, að hann sje hataður í stað þess að vera virtur og elskaður. Og þessi niað- ur. sem hefir veitt migranna. síuum og sókri- arbarni stórkostlegan áverka, situr eptir setn áður á prestssetri prestakallsins, og tekur tekjar þess. og er pannig því til fyr- irstöðu, að prestakallið geti orðið veitt hæf- um presti, einliverjum peim, er kynní að geta grætt þau sár, sem hann hefir veitt, lífg;ið það, sem hann hefir deytt. Og það, sem fundinum virðist einna óálitlegast í þessu efni, er það, að pó pessum manni verði vikið frá embætti til J'ulls, pá muni samt óeyröirnar og fjaudskapurinn haldast við, ef hann verður kyr í sóknunum. Eptir að fundurinn um tíma hafði rætt þetta vandræða mál, var borin upp og sampykkt þessi fundarályktun: Fundurinn skorar á kirkjustjórnina, að víkja síra Halldúri Bjarnarsyni á Prest- hólum þegar frá embætti til fuils, eða skipa honum að segja af sjer, og sjá svo um, að brauðið geti orðið veitt öðrum presti í næstk. fardögum. Tveir fundarmanna (safnaðarfulltrúaru- irúr Ásmundarstaða- og Svalbarðs-sóknum) greiddu ekki atkvæði, en voru samþykkir í öllum aðalatriðum." Hínn 10. júlí 1899 vísiteraði jcg að Presthólum. Viðstaddir voru síra Sigtrygg- ur Guðlögsson, sem þjónað hafði presta- kallinu frá pvi haustið áður, safnaðarfull- trúi, sóknarnefnd og meiri hluti sóknar- bænda. J>ar er þetta bókað: „Prófasturinn fór pess á leit við |>ór- arinn Benjamínsson á Kfrihólura. hinn eina smið,'sem um er að gjöra (í sókninni), að hann tæki að sjer að bæta pá galla á kirkjunni, er sjerstaklega valda skemmdum, en til pess kvaðst hann ófáanlegur, meðan sira H. væri bjer á staðnum, tneð pví hann (þ. B.) gæti ekki verið óliræddur um líf sitt fyrir honum (síra H.). Sóknarbændur peir er viðstaddir voru báru sig upp um pað við prófast, að pcir gætu ekki lengur unað við pann órjett. er peir teldu sjer gerðan með pví, að fá ekki prest, or væri búsettur meðal þeirra, og peir gætu haft full not af. Var prófasti falið, að bera petta erindi upp á hjeraðs- fuudi og leita samþykkis hans um, að skor- að væri á kirkjustjórnina, að hún ráði bráða b.ót á pessu ástandi, sem væri svo tilfinn- anlega skaðlegt fyrir kristindóm og kirkju- iíf í prestakallinu." ^essi útdráttur sýnir, að það er ósatt, sem stendur í 12. bl. Fjallk. 29. marsþ. á.: „Að enginn hafi tekið undir pað (þ. e. að skora skyldi á kirkjustjórnina, að ráða bót á ástandinu i Presthólasókn), nema hinn mesti fjandmaður H. prófasts, f>órarinn á Efrihólum". Allir, sem viðstaddir voru. og það var meiri hluti sóknarbænda, voru saminála, og enginn hreilði mótmælum. Hinn 12. júlí 1899 er bjeraðsfundur haldinn að Svalbarði. A peim fundi eru 3 prestar hjeraðsins, auk síra Sigtryggs Guðlögssonar, og 4 safnaðafulltrúar. þar er bókað: >Bar prófastur fram áskorun Prest- bólasafnanar til fundarins um pað, að kirkju- stjórnin sjái honum fyrir presti, er sje bú- settur í prestakalliuu, svo að hans geti orð- ið full not. Var fundurinn í einu hljóði á pví máli, að söfnuðurinn hefði fyllsta rjett tii að krefjast pessa. og felur hann prófasti að bera málið upp f'yrir kirkjustjórninni, og krefjast þess f'yrir hönd safnaðarins, að hún annaðhvort útvegi síra H. — á meðau málaferli hans standa yfir og honum verð- ur ekkt vikið frá til fulls — svo htl lauu úr landssjóði, að hann góðmótlega standi upp af jörðinni, eða pá annist um, að brauð- inu verði lagt svo mikið fje, sem nemur þeim tekjuparti, cr síra H. nú nýtur af brauðinu, svo að von sje til, að söfnuðurinu geti fengið fulla prestsþjónustu nú pegar." Af pví, sem nú er komið, getur al- menningur sjeð, hvað hæft er í því, að jeg sjo „höfuðpersónan í siðasta pætti Prest- hólamálanna". — Ja, jeg vona, að engum goti blandast liugur uni það, að höfuðper- sónan í síðasta. eius og öllum öðrum pátt- um Presthólamálanna, er síra Halldór Bjarnarson og enginn annar. Osannindi eru það, sem Fjallkonan ber fram viðvíkjandi úttekt Prestbóla, að „þeg- ar jeg liafi komið til að taka út staðinn, hafi þar enginn viðtakandi verið, og aðjeg bafi tekið til pess framandi mann nauðug- an". Hið sanna er, að þegar sá nnaður, sein sýslumaður, eptir tiimælum minnm, hafði skipað viðtakanda, neitaði að mæta,

x

Stefnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Stefnir
https://timarit.is/publication/146

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.