Lögberg-Heimskringla - 27.07.1961, Blaðsíða 7

LÖGBERG-HEIMSKRINGLA, FIMMTUDAGINN 27. JÚLÍ 1961
7
Fró Vancouver
Frá bls. 1.
dansað fram eftir nóttinni, en
^eir sem ekki dönsuðu
skemmtu sér við samræður
við kunningja.
Heyrzt hefir að bygggingar-
nefnd elliheimilisins vonist til
að byrjað verði á fyrirtækinu,
Sv° að hægt væri að biðja for-
Seta íslands að leggja horn-
st°ininn í hina nýju „Höfn“,
et tími og tækifæri leyfir.
^ýskeð dóu hér öldruð hjón
JJf* fárra daga millibili.
jortur Bjarnason dó á Höfn
' Íúlí- Kona hans Guðrún
teinólfsdóttir) Bjarnason dó
f heimili dóttur sinnar hér
1 Vancouver 8. júlí. Þau ólust
nPP í íslendingabyggðinni í N.
akota og giftust þar 28. des.
J°97- Árið 1907 fluttu þau til
ynyard, Sask. Þar nam
ÚÍÖrtur land. Árið 1930 fluttu
Pau til Arras, B.C. og seinna
1 ^awson Creek — og Van-
couver.
Fjórar dætur lifa foreldra
j!na’ Mrs. Inga Einarson, Mrs.
eJ§a Bjarnason, Mrs. Mar-
Sret Bjarnason, Mrs. Freda
pJedericks. Jarðað var frá Mt.
easant útfararstofu. Rev.
glnge þjónaði. Séra E. S.
rynjólfsson, sem ekki gat
Verið viðstaddur, sendi fögur
. Veðjuorð á íslenzku, sem les-
ln v°ru upp.
rÍan kinclal Eyford fékk
9 verðlaun (scholarship),
Sern gefin eru af Northern
ectric Co. Brian stundar
nam á U.B.C. (electrical engi-
eer-ing). Hann er sonur Mr.
nS Mrs. Glen Eyford; dóttur-
e°nur Lindal J. Hallgrímsson,
ln s°narsonur Gríms heitins
yford, sem bjó lengi í Winni-
Peg.
j eru þau Torfi Leóson og
u’ frá Akureyri, íslandi, og
0rn þeirra, Hrefna og Leó,
raðum á förum heim til sín
n hér hafa þau búið í nær
Qrjú ar- Torfi er lista smiður
g hefir kynnt sér vinnuað-
^erðir hér. Hann vann u
a verkstæði Jóns Sig-
r ssonar (millworks). Þessi
j.J°n hafa tekið þátt í félags-
1 íslendinga hér í borg og
serið elskuð og virt af öllum,
em h^fa kynnzt þeim. í til
j^ni at burtför þeirra bauð
rs' ^igríður Haralds nokkr-
^m vinum til kvöldverðar, og
ntum við þar gestrisni í góð-
^m vina hóp. Við munum
a na Lily 0f Torfa og barn-
^nna beirra. Hafið góða heim
• kæru vinir, og yndislega
neirnkomu!
hef verið að lesa mjög
Pcnnandi ástarsögu, “The
vangled Web”, eftir Mrs. Sol-
*gu Sveinsson, Blaine,
*lash., U.S.A. Hún hefir skrif-
g.. fleiri bækur, þar á meðal
“lfU S6m Serist á íslandi,
^eaven in My Heart”. Sol-
^eig er ekki lengur ung að ár-
fTi en 111111 er unS 1 anda>
Sp e® P® lett a faeti. Sögurnar
ag01 ^un skrifar eru líkari því
höfundurinn væri stúlka
um tvítugt, og helzt ný trú-
lofuð, heldur en kona á átt-
ræðisaldri, svo vel lýsir hún
hugsjónalífi unga fólksins.
Sögur hennar eru fallegar og
endirinn alltaf góður.
Hér eru margir gestir á
ferð, og veit ég þó aðeins um
fáa. Mr. og Mrs. T. J. Oleson
frá Winnipeg dvelja hér í
nokkrar vikur, þar sem Dr.
Tryggvi kennir hér við sum-
arskóla á University B.C. Mrs.
Ellen Fáfnis frá Bot'tineau, N.
Dak. var hér yfir helgi og með
henni var yngsti sonur henn-
ar, Lowell, með konu sinni,
en þau búa búa í Seattle,
Wash.
Bróðursonur minn, Flt.
Lieut. Jónas Harold Helga-
son, kona hans Thora og fjög-
ur börn þeirra, Erik, Jón,
Beatrice og Robert Thor,
komu hingað alfarin frá
Trenton, Ont. á leið til Com-
ox, Vancouver Island. Eftir
tæp tvö ár verður Harold bú-
inn að vera í flughernum í 25
ár og lýkur þar starfi við góð
Frá bls. 4.
er íslenzkur að uppvuna eða
ekki, þá er enginn vafi á því,
að hann túlkar rétt og vel
skilning Islendinga á gildi
bókarinnar, h v e andlega
snauður hver maður er án
hennar. Hið ritaða orð hefir
öldum saman .verið þjóð vorri
yndi og uppspretta orku og
dáða. Úr bókmenntum sínum
höfðu Islendingar hitann, þeg-
ar þeir áttu við mesta erfið-
leika að stríða; lestur sagna og
kvæða styttu vetrarkvöldin,
þegar hvassast blés á þekju
og ömurlegast var út að líta.
Hin mörgu íslenzku handrit,
sem geymzt hafa, að ógleymd-
um hinum fjölmörgu, sem
glatazt hafa, eru talandi vott-
ur þéss, hve mikla ást Islend-
ingar höfðu fest á hinu ritaða
orði, áður en prentunin kom
til sögunnar. Það er ógleym-
anlegt að fá tækifæri til að
skoða og handleika hin merku
íslenzku handrit, frumrit eða
afrit, frægustu rita vorra, sem
geymd eru í safni Árna Magn-
ússonar í Kaupmannahöfn.
Prófessor Jón Helgason, sem
áratugum saman hefir verið
bókavörður þess dýrmæta, já,
ómetanlega safns, hefir ort
um það mikið og merkilegt
kvæði, „í Árnasafni“, og
kemst þar meðal annars að
orði:
Undrandi renndi ég augum
með bókanna röðum:
eljuverk þúsunda, varðveitt
á skrifuðum blöðum.
Hvar sem ég fletti, við eyru
mér ólguðu og sungu
uppsprettulindir og niðandi
vötn minnar tungu.
Oftsinnis, meðan eg þreytti
hin fornlegu fræði,
fannst mér sem skrifarinn
eftirlaun. Thora kona hans er
dóttir Guðmundar Gíslasonar
í Coquitlam og fyrri konu
hans, Ingibjargar.
Þá heimsótti mig frændi
minn Kjartan Johnson, kaup-
maður frá Árborg, Man. með
konu sína og þrjú börn. Þau
komu bíl-leiðis og ferðuðust
víða. Héðan fóru þau Cariboo-
veginn til Prince George,
Dawson City og til Edmonton
og víðar.
Miss Betty Paulson frá Win-
nipeg kom í skemmtiferð til
móðursystur s i n n a r , Mrs.
Ágústu Jackson og manns
hennar, Dr. Jackson, Esson-
dale, B.C.; Betty dvaldi í
nokkur ár á Bretlandi og
ferðaðist um Evrópulöndin og
var gaman að spjalla við hana
yfir kaffibollanum og fá frétt-
ir af ferðum hennar.
Mrs. Emily Baldwin og
Miss Gerða Kristjánsson frá
Winnipeg eru hér á ferð um
þessar mundir.
sjálfur hið næsta mér stæði.
Hugurinn sá yfir hlykkjóttum
stafanna baugum
hendur, sem forðum var
stjórnað af lifandi taugum.
Aldrei verður hún metin til
fulls menningarlega skuldin,
sem vér stöndum í við þá, sem
festu á bókfell fornsögur vor-
ar og kvæði, dýrustu gersem-
ar vorar, sem skipað hafa Is-
landi og íslendingum í
fremstu röð meðal bók-
mennta- og menningarþjóða.
Þann arf ber oss að varðveita
og ávaxta í sem lengstu lög.
í hinni nýju kvæðabók
D a v í ð s Stefánssonar frá
Fagraskógi, í dögum, er mjög
athyglisvert og tímabært
kvæði um íslenzku handritin,
uppruna þeirra, útbreiðslu og
ómetanlegt gildi þeirra fyrir
andlegt líf þjóðar vorrar, og
í rauninni fyrir alla tilveru
hennar. Honum farast þannig
orð:
Þeir slátruðu kálfum, eltu
skorpin skinn
og skráðu á letur, mikil og
ægifögur.
Fræðimenn skáru fjaður-
penna sinn
í fannbörðu hreysi norður við
yztu gjögur.
Þar krotuðu bræður við kol-
unnar glæður
kvæði og ættarsögur.
Lengi bárust ritin frá manni
til manns,
við mánaglætuna lesin oft og
víða.
Þau voru eini fjársjóður
fátæks lands
í forlagastormum myrkvaðra
hungurtíða.
Sagnanna andi var sviknu
landi
sólskin og veðurblíða.
Og ást íslendinga á hinu rit-
aða orði, á bókinni, var söm
við sig eftir að prentunin kom
til sögunnar, eins og hún hafði
verið meðan handritunum
einum var til að dreifa.
íslendingum var því runn-
in í merg og bein ástip á bók-
um og lestri, er þeir fluttust
vestur um haf, og sú ást hefir
góðu heilli haldizt hjá mörg-
um afkomendum þeirra fram
á þennan dag, eins og Lestrar-
félagið hérna og starfsemi
þess ber fagurt vitni. Ógleym-
anlegt dæmi ástar íslenzkra
frumherja á bókum og lestri
er einmitt að finna hér í Nýja
íslandi, því að innan tveggja
ára eftir að innflytjendurnir
komu hingað, höfðu þeir, þrátt
fyrir alla örðugleikana, fá-
mennið og fátæktina, komið
sér upp prentsmiðju og blaði.
Um þetta komst dr. Björn B.
Jónsson, sonur eins landnem-
ans í Nýja íslandi, svo að orði
í merkilegri ræðu: „Prent-
smiðjan og blaðið eru óræk
sönnunarmerki þess, að án
bókmennta fær íslenzk sál
ekki lifað. Án bókmennta gátu
nýlendumenn ekki unað ævi
sinni árinu lengur.“ Þetta á
vitanlega einnig við um ís-
lenzka innflytjendur hingað
til Vesturheims almennt. Og
frumherjarnir íslenzku fluttu
eigi aðeins með sér bóka- og
lestrarást, heldur einnig ís-
lenzkar bækur. Ég hefi það
fyrir satt, að mörgum járn-
brautarþjónum hafi þótt
koffort íslenzku innflytjend-
anna æði þungur farangur; sú
þungavara, sem þar var að
finna, var þó ekki gull eða
silfur, heldur bækurnar ís-
lenzku, sem innflytjendurnir
fluttu með sér yfir hafið. Og
þær urðu þeim, eins og lönd-
um okkar heima fyrir, upp-
spretta hvatningar og orku ti
dáða. Frú Jakobína Johnson
skáldkona hittir ágætlega í
mark, þegar henni farast
þanni’g orð í íslendingadags-
kvæði:
Aldrei voru bækur meira
metnar,
myrkrum dreifðu vetur eftir
vetur.
Fjársjóð rýran innflytjandinn
átti.
Engan sparisjóð, sem reyndist
betur.
Dýrstu erfðagripir, ástar
þökk.
Já, skáldkonan hefir rétt að
mæla. Vér íslendingar, hvor-
um megin hafsins sem er, höf-
um aldrei átt betri sparisjóð,
andlega talað, en bækur vor-
ar og bókmenntir, né heldur
dýrari erfðagripi. Og þannig
er það enn.
Nemum svo staðar augna-
blik við gildi bókanna al-
mennt. í snjöllu kvæði, sem
Einar P. Jónsson orti í tilefni
af 25 ára afmæli Lestrarfé-
lagsins hérna, hóf hann mál
sitt á þessa leið:
I bókunum geymist öld frá
öld
hin óslitna jarðlífssaga.
Þetta er hverju orði sann-
ara. Á það lagði rithöfundur-
inn Charles Kingsley einnig
réttilega áherzlu í þessum
kunnu orðum sínum: „Ekkert
er undursamlegra — að lif-
andi mönnum fráskildum —
heldur en bók. Hún er boð-
skapur hinna dánu, boðberi
mannsálna, sem vér höfum
engin kynni af og áttu ef til
vill heima í órafjarlægð. Og
þó tala þær til vor af þessum
litlu pappírsblöðum, vekja
oss, skelfa oss, kenna oss,
hugga oss, opna hjörtu sín
fyrir oss, svo sem værum vér
bræður þeirra.“ William E.
Channing sló á sama streng,
er hann sagði: „Guði sé lof
fyrir bækurnar. Þær eru raust
hinna fjarlægu og dánu og
gera oss arftaka að andlegu
lífi liðinna alda.“ (Fyrr-
greindar tilvitnanir eru tekn-
ar úr bók séra Gunnars Árna-
sonar: Krisiallar).
Já, bækurnar opna oss, ef
vér notfærum oss þær, ótak-
markaða heima fræðslu og
fegurðar, vizku og andríkis.
Þær eiga sér sögulegt gildi,
fræðigildi, menningargildi, að
ógleymdu skemmtigildi
þeirra. Þess vegna eru þá
bókasöfn og lestrarfélög svo
afar mikilvæg, því að þar er
að finna uppsprettulindir hins
ritaða' orðs, sem menn geta
drukkið af lífsins vatn þekk-
ingarinnar og auðgað anda
sinn. Þorsteinn Þ. Þorsteins-
son hefir rétt að mæla, er
hann segir í kvæðinu „Bóka-
skápurinn“, sem birt er í hinni
nýju heildarútgáfu ljóða hans:
Hver opnuð bók, sem geymir
líf og liti,
er lesandanum hugarsköpun
ný>
sem inn í sál hans veítir nýju
viti
og víkkar sjónarhringinn
störfum í.
Og fyrir oss íslendinga í
landi hér er það sérstaklega
mikilvægt, menningarlega og
þjóðræknislega talað, að vér
höldum áfram að lesa íslenzk-
ar bækur, því að í þeim spegl-
ast sál þjóðar vorrar, líf
hennar og saga, vonir hennar
og framtíðardraumar. Um
leið og ég,‘í nafni Þjóðrækn-
isfélagsins og af eigin hálfu,
þakka öllum, sem átt hafa
hlut að hálfrar aldar starfi
Lestrarfélagsins hér á Gimli,
hjartanlega þeirra menningar-
starfsemi, óska ég þess af
heilum huga, að þessi þarfi og
ágæti félagsskapur ykkar
megi lifa og blómgast um
ókomin ár.
En vér erum hér einnig
saman komin til þess að fagna
sumri, sumri hið ytra í nátt-
úrunni, sem er oss svo sér-
staklega og hjartanlega kær-
komið á þessum slóðum, eigi
Frh. bls. 8.
Guðlaug Jóhannesson
„Blindur cr bókarlaus maður,#