Lögberg-Heimskringla - 24.08.1961, Blaðsíða 7

LÖGBERG-HEIMSKRINGLA, FIMMTUDAGINN 24. ÁGÚST 1961
7
Ræða fyrir minni íslands
Frá bl8. 4.
landi fyrr og síðar, íslending-
Um til ómetanlegs gagns.
pð er ekki óeðlilegt, að ís-
endingar haldi upp á þessi
°rnu fræði, og við viljum, að
pau verði í heiðri höfð af kom-
j*ndi kynslóðum íslands. Þau
a e oft eflt baráttuþrek okk-
r a liðnum öldum, á tímum
y endukúgunar og einokun-
haU r^Unar’ eða Þegar eldgos,
ls og drepsóttir voru
naerri búin að tortíma þjóð-
Jj1"1- Gunnar á Hlíðarenda
e ir verið fleirum fyrirmynd
^ átrúnaðargoð en Jóni
reggviðssyni, sem Halldór
. jan Laxness lýsir svo
ni Idarlega í Islandsklukk-
-,nni- ^jóðinni hefir á öllum
Ur Um Verið það mikill styrk-
, að þekkja sögu sína og
a óa uppi minningu forfeðr-
ntla’ ekki er vafi á því, að
j ,lnning slíkra manna sem
°ns biskups Arasonar hefir
aPpað stálinu í íslenzku
^loðina í sjálfstæðisbaráttunni
sk'i ^*ani' ^g hvert íslenzkt
0 0 aóarn dáir í dag menn eins
v8 ^ðns Sigurðsson, en 150 ár
°ru liðin nú í sumar frá fæ&
ln§n hans.
ísl
áhui
^ endingar hafa alltaf haft
«nuga fyrjr Qg jjQj.jg yirðingu
nir skáldskap og bókmennt-
öðf ^kaldin hafa líka öllum
el fremur kennt okkur að
l S a landið okkar, fegurð
5 °§ gæði, vakið áhuga
ar á sögu landsins og sýnt
l Ur töfra móðurmálsins,
te]SSa guiialdarmáls, sem við
jum að hafi varðveitzt í
Sund ár, kannske miklu
ngur, lítið breytt.
^^að var líka einstakt fyrir-
ftiv’ hve óókmenntir urðu
1 l; alnienningseign á ís-
ein^-’ Serstakle6a a 19- öld, og
i . Jg meðal landnemanna
nér o
Var' en meðat annarra þjóða
st r ^að tyrst og fremst yfir-
ln> sem naut þeirra.
aðannske varð okkur fátæktin
seríefSU leFti tfl Sóðs- Hún
Ve t-1 ^að að verkum> að lista-
ekkiafaljfUn ÍSl6ndinga gat
ftieð 1110 1 annan farveg, a
an aðrar þjóðir stunduðu
höpUm ^endum málverka-,
tónif!1^3'’ byggingalist og
hv ^ið dáumst að því,
^ erujg menn ejng Qg Bá|u.
0_amar> Sigurður Breiðfjörð
Pnn G- Stephansson
ska ^ StÓrvirki a sviði skáld-
ljr Par við þær erfiðu aðstæð-
j3Setn t»eir bjuggu við.
okk þarf ekki að Þakka
þáftUr.Unga íólkinu nú í dag,
það rÍð.elskum iandið okkar,
Ie etlr verið okkur ákaf-
að K ^0tt iand, við höfum lif-
a}js 31 Vlð aUsnægtir og notið
hefir^ess. bezta> sem ísland
dán^að hí°ða- Þeim mun meir
sem Sí.Vlð að landnemunum,
höfð„ Uttust bingað. Þeir
hungur KnZt YÍð skort °g
Ul nevð heima á Islandi> Þar
úr fyðtn og fátæktin rak þá
minnsn *’ fÓlk hafði ekki
von um að geta skap-
að börnum sínum betri lífs-
kjör en það hafði alizt upp
við sjálft. Og hver reynir ekki
að veita börnum sínum þau
gæði, sem hann fór á mis við
sjálfur?
Við eigum erfitt með að
gera okkur í hugarlund núna,
hvernig ástandið var á íslandi
á tímum fólksflutninganna
vestur um haf. Við vitum, að
veðráttan var slík, að veturn-
ir náðu næstum saman stund-
um. Það eru ekki ýkjur að
segja, að íslandi hafi þá verið
rétt á mörkum hins byggilega
heims. Hversu aðdáanlegt er
það ekki, að landnemarnir
skyldu ekki láta landið okkar
gjalda þess, að veðráttan var
hörð og síjórnarfarið slæmt.
Þetta lýsir þroska og sannri
menningu fólksins, sem unga
fólksinu á íslandi í dag væri
hollt að minnast og kynnast
betur. Ég hef stundum verið
að hugsa um það þetta eina ár
mitt í Bandaríkjunum, hve
þjóðrækni íslendinga hefir
hrakað heima. Við hittum fólk
af íslenzkum ættum, bæði það
sjálft og jafnvel foreldra þess
fætt hérna vestan hafs og upp-
alið og átt hér heima alla tíð,
fólk, sem talar svo vel ís-
lenzku og kann svo góð skil
á íslenzkum bókmenntum, að
við förum hjá okkur og finnst
þetta fólk vera íslenzkara en
við sjálft.
Svo höfum við líka hitt
unga íslendinga, sem eru
setztir að í Bandaríkjunum,
hafa kannske dvalizt þar 10
til 12 ár, menn, sem hafa hlot-
ið menntaskóla- og háskóla-
nám heima á íslandi, en eru
hættir að geta talað íslenzku.
Þessir menn hafa alizt upp á
tímum allsnægta heima á ís-
landi, en virðast samt hafa
andúð á íslandi o)? öllu því,
sem íslenzkt er. Hvernig fór
heimilisuppeldi og sjálfs-
menntun fátæks íslenzks al-
þýðufólks á 19. öld að því að
fá meiru áorkað en allir skól-
arnir í dag?
Aukin kynni og samskipti
við Vestur-íslendinga geta
hjálpað okkur til að kryfja
þetta til mergjar, og geta
reyndar komið svo ótal mörgu
góðu til leiðar. Aldrei hafa
skapazt eins góð skilyrði fyrir
aukhu samstarfi Austur- og
Vestur-íslendinga eins og á
síðustu árum. Flugsamgöng-
urnar hafa fært okkur miklu
nær hver öðrum. Og vonandi
aukast líka heimsóknir Vest-
ur-íslendinga til gamla lands-
ins næstu árin, það styrkir
bræðraböndin. Við vonum, að
væntanleg heimsókn forseta
íslands verði til þess að hleypa
nýju fjöri í samskipti íslend-
inga austan hafs og vestan og
megi á allan hátt takast sem
bezt.
Við erum þakklátir, íslend-
ingar, fyrir þá miklu ræktar-
semi, sem þið hafið sýnt ís-
lenzku þjóðerni, fyrr og síðar,
til dæmis það stóra átak á
síðari árum að hrinda í fram-
kvæmd stofnun kennarastóls
í íslenzkum fræðum við Mani-
tobaháskóla.
Ég vona líka, að það fari í
vöxt á næstu árum, að íslend-
ingar sæki hingað og þá fyrst
og fremst til þess að kynna
sér sögu íslenzku landnem-
anna og kynna hana síðan ís-
lendingum heima. Barátta
þeirra við hungur og dauða
og hvers kyns óáran er sú
hetjusaga, sem getur orðið
öllum íslendingum að leiðar-
ljósi á ókomnum árum.
Ég ætla nú ekki að hafa
þetta ávarp öllu lengra. Þetta
eina ár mitt erlendis og kynn-
in af löndunum hér vestan
hafs hefir sannfært mig um
að Örn Arnarson hafði rétt
fyrir sér, er hann sagði:
Og lengi mun lifa í þeim
glæðum,
sem landarnir fluttu um sæ.
Þeim íslenzku eðilskostum
skal aldrei varpað á glæ.
Þótt djúpir séu Atlanzálar
mun átthagaþránni stætt.
Það tekur tryggðinni í
skóvarp,
sem tröllum er ekki vætt.
Qkkur heima þykir vænt
um þetta kvæði Arnar Arn-
arsonar, Ljóðabréf til Vestur-
Islendings, og verður þó Gutt-
ormi J. Guttormssyni seint
fullþakkað fyrir gimsteina þá,
sem hann hefir bætt í íslenzk-
ar bókmenntir. Að lokum
þessi ósk, erindi úr öðru
kvæði eftir Örn Arnarson:
Heita land í klakaklæðum,
kostaland með hraunin ber,
kalda land með eld í æðum,
aldrei bregðist gæfan þér.
Auðugt land að ást og vonum,
auðugt land að sögu og brag,
auðugt land að sönnum
sonum,
sértu fram á hinzta dag.
Jonathan Johnson
Við kveðjum þig vinur í
síðasta sinni
og sannlega vonum að fá
að hitta þig aftur í unaðs-
heimkynni
þar eilífri sælu er að ná,
laus við þraut og laus við tár,
laus frá öllum kvölum
Jafndýrmætur er gimsteinn-
inn, þó hann liggi í sorphaugn-
um.
^penhagen
Heimsins bezta
munntóbak
lifir þú þar um eilíf ár
í unaðs dýrðar sölum.
Raymond Sigurðsson
ÆTLARÐU
AÐ
FERÐAST?
Hvert sem þú
ferð, spara ég
þ é r peninga
og létti af þér
áhyggjum án
auka kostnað-
ar. Ég er um-
boðsmaður Icelandic Airlines
og allra aðal flug- og skipa-
ferðafélaga; skipulegg ferðir
innanlands og erlendis. Ég
leiðbeini þér varðandi vega-
bréf, visa og hótel, ókeypis, og
með 30 ára reynslu get ég
ábyrgzt ágæta fyrirgreiðslu.
ARTHUR A. ANDERSON
Continental Travel Bureau,
315 Hargrove St., Winnipeg 2
Office Ph. WH 3-5467 - Res. GL 2-5446
REYKJAVIK
Fram og aflur frá New York • STÓRFELLDUR
SPARNAÐURí
: FJÖLSKYLDU-
FARGJÖLDUM
‘Vetrarfargjöld. Ferðist eftir 15. ágúst
og komið eftir 15. oklóber.
UPPLYSINGAR HJÁ ÖLLUM FERÐASKRIFSTOFUM eða
s SKRIFIÐ EFTIR
HINUM NÝJA XI
BÆKLINGI
OKKAR.
/CELANDICAIRUNES
610 Fifth Ave., New York 20, N.Y.
NEW YORK—CHICAGO—SAN FRANCISCO
VITURLEG UMHUGSUN
UM ÁFENGISNAUTN
á frídögum sínum
Góðir frídagar auka umferð á þjóðvegum. Vanstilltir
og skeytingarlausir ökumenn eru hættulegir. Drukknir
ökumenn auka á hættuna.
EF ÞÚ STJÓRNAR BIL, DREKKTU EKKI!
Strandirnar, bátar og sund, eru hluti af sumarskemmt-
unum. En áfengisneyzla þá getur verið hættuleg. Hún
leiðir oft til drukknunar.
EFLIÐ EKKI VÍN-NEYZLU!
Á hverju sumri spillir drykkjuskapur mikið skemmti-
dögunum. Virtu skemmtun annarra og skemmtu sjálf-
um þér, án þess að hafa í frammi nokkuð, sem til ama
er. Heilbrigð skynsemi og kurteisi eru áríðandi á
hvíldardögunum sem á öðrum tímum árs.
EYÐILEGGIÐ EKKI HVÍLDARDAGANA MEÐ
HUGSUNARLAUSRI ÁFENGISNEYZLU!
One In a series presented In the public Interest by the
MAHITOBA COMMITTEE
on ALCOHOL EDUCATIOH
Department of Education, Room 42,
Legislative Building, Winnipeg 1.