Lögberg-Heimskringla - 12.10.1979, Blaðsíða 6

Lögberg-Heimskringla, föstudagur 12. október, 1979
♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦^
| HALLDÓR KILJAN LAXNESS}
♦
!
♦
BREKKUKOTS
ANNÁLL
HELGAFELL
1957
♦
X
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
:
♦
♦
l
t
x
>♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦<
Lg hlustaði með öðru eyranu á hina laungu lestra Draurn-
manns um endurholdganir og sálnaflakk konu þessarar sem
ég sat þar þroskalítill gelgjumaður með lærdómsbækur mín-
ar í hnjánum; og þar sem Kafteinn Hogensen var orðinn
’neyrnardaufur en Runólfur Jónsson farinn að sofa, þá hefði
áiieyrendahópurinn verið heldur fynr neðan meðallag ef
efh.ditsmaðurinn okkar hefði ekki stundum á síðkvöldum
komið til að hlusta; en hann var svo maður að hann mis-
skildi aungva kenníngu en jánkaði flestum rnönnum einsog
hann tryði þeim, þó hann færi sjálfur oft eftir því einu sem
sú fluga innblés honum er búið hafði um sig aftanvið eyra
hans.
Og Ebeneser Draummann heldur áfragi að tala.um konu
sína.
Ævinlega þegar ég fór að reyna að segja henni eitthvað
til í reikníngi eða dönsku, sagði hann, þá sá ég á augunum
í henni að hún var farin á fjöll. Eg veit ekki fyren hún er
farin að krota einhver undarleg teikn á blaðið fyrir fram-
an sig, ellegar á bert borðið. Ef hún var látín ein, gat hún
haldið áfram með þessa einkennilegu skrift lángtímum sam-
an. Móðir hennar sagði að ef hún næði í nál og enda færi
hún óðar að sauma teikn í klútana sína, og fötin sín ef ekki
vildi betur. Eg tók mér fyrir hendur að reyna að hafa uppá
Iíklegum sem ólíklegum stafrófum í von um að mér tækist
að ráða þessi teikn, en alt kom fyrir ekki. £g sendi nokkur
sýmshorn af krotinu til lærðra manna utanlands og innan til
að spyrja hvað þetta væri. Þeir svöruðu mér fæstir, af því
þeir héldu víst ég væri ekki nógu lærður, en seinast var þó
einn prófastur sefn benti mér á að þetta væri ekki letur í
okkar skilníngi, heldur nokkurskonar myndskrift ekki ólíkt
kínverskri stafagerð á tekrukku frá Honkong. Einn sagði að
sér sýndist þetta vera myndir af skorkvikindum, og prestur
fyrir austan hélt að það væri eftirlíkíng hreindýramosa. Um
þessar mundir var ég lítilsháttar farinn að reka nefið í Leyni-
Iega Kenníngu og kominn að þeirri niðurstöðu að það er
sitthvað milli himins og jarðar sem ekki heimspeki vora
dreymir til, eiíisog skáldið segir; svo uppúr því fer ég að
safna mér fyrir frímerkjum til að geta skrifað spásagnar-
mönnum í fjarlægum löndum. Hér kom mín litla enskukunn-
átta úr gagnfræðaskólanum. í góðar þarfir og nú skrifa ég
bæði andatrúa,rmönnum og dulspekíngum í Lundúnaborg, og
legg fyrir þá sýnishorn af teiknum Chloé minnar. En einginn
maður á Einglandi reyndist nógu fróður til að ráða þessar
rúnir. Þángaðtil mér hugkvæmdist að snúa mér beint til vitr-
ínganna í Austurlöndum. Og þar kom að lokum að mér bár-
ust svör frá aungum minna manm en þeim fræga biskupi,
lærisveini og háþroskaveru dr. Leadbeater í Eyálfunni. Hon-
um þótti letrið svo merkilegt að hann leitaði funda af ein-
um þeirra hálfgert yfirskilvitlegu meistara Leynilegrar Kenn-
íngar sem fá að glugga í Akasakróníkuna; en á þeirri bók er
meiri fróðleikur samankominn en á öðrum bókum, meðþví
þar finst uppteiknað hvaðeina sem gerst hefur í alheimin-
um, bæði smátt og stórt, frá því hann var skaptur; og þurfa
menn að hafa ógnarlegar gráður til að fá að hnýsast í þessa
bók. Mér hefur verið fortalið að djúpsæ indversk háþroska-
vera hafi loks komist fyrir hið sanna um letrið. Þetta er let-
ur þjóðtúngunnar lepskí sem tíðkaðist við rætur Himalæa-
fjalla, í ríki sem þar stóð með blóma fyrir fjörutíuþúsund
árum. Þeir þóttust geta ráðið af skriftinni að kona mín Chloé
mundi hafa verið konúngsdóttir í þessu ríki.
E. Draummánn taldi sig ekki hafa annað hlutverk í hér-
vist sinni en lækna þessa yfirnáttúrlegu konu af hinum yfir-
náttúrlegu sjúkdómum sem þjáðu hana, og hafði ekki að-
eins sjálfur gerst læknir af því að reyna við hana einsog fyr
segir, heldur lét hann ekki steini óvelt til þess að ná full-
tíngi annarra heilsufræðínga í þessu máli, ef vera mætti að
einhver lumaði á aðferð sem kæmi að haldi. Hann var ekki
fyr kominn suður en hann tók að leita uppi alskonar heilsu-
bótarmenn. Hann var slíkur snillíngur í að tala um konu
sína, svo fyrir lærðum sem ólærðum, að menn komust ekki
hjá því að fara að hafa hana í þaunkunum; hann talaði um
hana með stórum káum og péum sem höfð eru á Norður-
landi og jafnan verða linmæltum sunnlendíngum mikið aðdá-
unarefni. Hann byrjaði á þvi að teyma uppá loftið hjá okkur
þá lækna höfuðstaðarins sem taldir voru einna auðkeyptastir,
en það voru hánkarar blóðtökumenn og stólpíparar. Honum
tókst einnig að teygja uppá loftið skjalfesta doktora sem
lángaði að sjá hvernig sú kona væri í hátt sem verið hefði
hjarðmær á Grikklandi, kóngsdóttir í Himalæafjöllum og
ástmey skáldsins Hóratíusar, auk þess sem hún var komin af
launguhlíðarfólki; þeir gáfu henni sterklega þefjaðar mixt-
úrur svo Kafteinn Hogensen fékk hnerra og jafnvel Run-
ólfur Jónsson; einusinni kom sjálfur landlæknirinn með staf,
lonnéttur og háan flibba. Það kom líka grasakona sem gekk
við broddstaf og hafði skuplu og reykti úr pípu. Loks hafði
Ebeneser Draummann uppá hinu úrelta slekti torflækna, að
■ógleymdum mykjulæknum sem því miður voru þó farnir að
týna tölunni, en mundu verðskulda að um þá yrðu skrifaðar
bækur. Sumir höfundar halda því fram að lækníngar séu
einkum í því fólgnar að hughreysta lækninn sjálfan, og eitt
er víst að læknéfr eru jafnan mjög óðfúsir að lækna hver
annan. Enda hafði E. Draummann ekki aðrar útvegur með
umbun fyrir Iæknisdóma en bjóðast til að lækna Iæknana
eða fjölskyldur þeirra á móti, bæði með handauppleggíngum
og fjarhrifum, svo og stofnun andlegra teingsla milli skjól-
stæðínga sinna og meistara sem verða fundnir í Himalæa
eftir Leynilegri Kenníngu. Konan var ævinlega reiðubúin til
að undirgángast hvaða lækníngatilraun sem vera skyldi í
von um að kvalirnar, einkum höfuðkvalirnar, mættu svía.
Sjaldan hefur kona verið sannfærðari um afl og vit bónda
síns svo náttúrlegt sem yfirnáttúrlegt en þessi var. Það var
óhugsandi að hún vefeingdi ráðstafanir hans í nokkrum hlut.
Ekkert fanst konu þessari augljósara en bundnir væru torfu-
sneplar um lærin á henni til þess að auka henni jarðarmeg-
in, ellegar reynt að byrgja á henni vitin með volgri kúa-
mykju samkvæmt- fyrirsögn holgóma taðlæknis sunnanmeð
sjó, ef vera mætti að slíkt feingi linað höfuðkvalirnar. £g
hygg að ekki hafi mörg hjónabönd verið jafngóð á íslandi
í þann tíð, og þaðanafsíður betri. En því miður voru lækn-
arnir varla fyr komnir ofan stigann en þessi yfirnáttúrlega
hjarðmey og prinsessa var tekin til aftur að emja af sáru
volæði inní kómentunni.
Miðloftið hjá okkur var aldrei verulega bjart, því litli
glugginn fyrir ofan rúmið okkar Hogensens var of lítill handa
öðrum en blindum mönnum, heimspekíngum og mönnum
með saltbruna í augum, já varla hægt að lesa við hann
latínu; og þó var enn dimmra í litlu kómentunni innaraf,
þar hafði mönnum til þessa ekki notast birta til annarra
starfa en fæðast og gefa upp öndina; sú litla skíma sem
þar varð sitraði inn til konunnár frá okkur Hogensen gegn-
um opið yfir dyradróttinni. Samt notfærði konan sér eftir
megni þessa velktu birtu sem aldrei hafði verið til tvískift-
anna; hvenær sem af henni bráði tók hún til að duðra við
ísaum sinn. Eg heyrði hana einusinni segja ömmu minni frá
því einsog ekkert væri, að þær myndir sem hún saumaði
væru minníngar hennar úr Himalæafjöllum; hún bætti því
við að minníngar þessar stríddu svo á sig að hún gæti ekki
á sér setið að klippa sundur hverja spjör sem hún eignaðist
og sauma þær út; ennfremur að manni hennar hefði aldrei
haldist á sokkum síðan þau giftust, því hún rekti þá upp til
að hafa ísaumsgarn.
Framhald í naesta blaði
IN MEMORIAM
Svafa Ogmundson, aged 99,
of Stafholt in Blaine, Wash-
ington, passed away there on
June'8, 1979.
Her death followed that of
her husband, William, in
November, 1978. Mr. and
Mrs. Ogmundson had been
married for 67 years. She is
survived by two sons, Harold
of Blaine, and Frederick of
Ferndale, Washington; six
grandchildren and three
great-grand-children.
Mrs. Ogmundson was born
February 2, 1880 in Reykja-
vik, the daughter of Jón
Thorláksson and Guðný
Thorleiísdóttir. In 1883, aft-
er her íather’s death, she
came with her mother to the
United States. She grew up
in Milton, North Dakota, in
the home oí Haraldur Peter-
son whom she regarded as a
second father. She rememb-
ered being in the same con-
firmation class as Vilhjálm-
ur Steíánsson, afterward to
become the noted explorer
and author.
Svafa came west tö Bal-
lard, Washington in 1901.
While working there, she
made several liíelong íriends
She married William Og-
mundson there on December
26, 1910. Six years later,
they moved to the iamily
homestead in Whitehorn,
near Blaine, Washington.
They lived for fifty years on
the farm, and remained
healthy and active through
their eighties. They were
particularly respected and
treasured by their families.
Mr. and Mrs. Ogmundson
moved into Staíholt in 1966.
Life began to slow down aft-
er age 90, but it was a
gradual and graceful decline
Mrs. Ogmundson possessed a
spirited and inquiring pers-
onality, and she maintained
a lasting interest in reading
and poetry. She was one to
enjoy a dramatic recitation.
She was firm-willed and
owned a spry sense of hum-
or. She was long active in
her Ladies Aid Circle. Mrs.
Ogmundson’s grandchildren
testify that her vinarterta
was legendary and that their
childhood memories of her
are unforgetable.
She was a member of
Blaine Lutheran Church.
Services were held on
June 12, conducted by the
Reverend Paul Hoch of
Blaine Lutheran Church. Mr
Charles Ogmundson ofíered
a spoken tribute to the mem-
ory of his grandmother. Bur-
ial followed in Greenacres
Memorial Park.
+
IN MEMORIAM