Lögberg-Heimskringla - 07.03.1980, Blaðsíða 6

Lögberg-Heimskringla, föstudagur 7. mars, 1980
£
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
X
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
HALLDÓR LAXNESS
BREKKUKOTS
ANNÁLL
HELGAFELL
I 957
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦
♦

Kanski giítum við okkum; og að ári ertu orðinn yfirkontór-
isti hjá honum. Arið þaráeftir kanski undirforstjóri. Seinast
eigum við bakaríið — ef það er bakarí; sláturhúsið ef það
er sláturhús — þú og ég. Og þú spilar á kontrabassa með
fléskdýrðarmönnum og stórkrínglubökurum á sunnudögum.
Þegar Garðar Hólm var búinn að segja mér þcnnan part
úr ævisögu minni lagði hann fyrir mig cina þá erfiðustu
spurhíngu sem spurð hefur verið á leiði Gabríels höfuðeing-
ils. Hanh sagði við mig: Hvað ætlarðu að gera.
> Mörgum manni hefur vafist túnga um tönn að svara þess-
ari spumíngu.
Amma mundi segja: það sem þú ert sjálfur það ertu og
annað ekki, sagði ég.
Þar skjöplast kellingunni, sagði Garðar Hólm. Það sern
maður er sjálfur, það er það eina sem maður er ekki. Það
sem aðrir halda að maður sé, það er maður. Dettur þér í hug
að keisarinn yfir Japan sé einhver keisari eða hvað? Nci hann
er einsog hvur annar dauðans aumíngi. Þessvegna segir þú
við stúlkuna: nei takk, ég ætla að verða veraldarsaungvari.
Ég veit þetta er erfið stund í lífi þínu, hélt Garðar Hólm
áfram. Þú virðir stúlkuna fyrir þér hátt og lágt, hvað hún
hefur heilbrigðan litarhátt, hvað hún lagar vel á sér hárið:
ellegar 'skaltu segja, þetta gaungulag með reistu spruði, eins-
og sagt er á íslandi, maður guðs. Dettur þér í hug að betri
kvenkostur verði fundinn í heiminum? Nú er þar komið æfin-
týrinu að sonur kalls og kellíngar hefur fundið kóngsdótt- "
urina: þú eignast bæði hana og kóngsríkið þann dag sem þú
hættir saung. Hvað gerirðu?
Þig setur hljóðan, sagði Garðar Hólm. Hún horfir á þi'; og
væntir svars. En þú heldur áfram að þegja, því sú kona er
■ékki fædd sem mundi skilja þig. Hafi þig ckki grunað það
áður, þá veistu á þessari stund að ekkert cr á jarðr'ki fu!l-
komnara en kona — fyrir sitt leyti; og cins lángl og hún
nær. Og þú kveður hana þegjandi og gcingur burt — ið
eilífu.
í nótt þegar þú ert kominn heim til þín larturðu niður hj.í
þér það litla sem þú átt: eina sokka og skyrtu; og gömlui
skóna sem þú hefur þegar blautt er um; og tvö hálsbindi
af þvf þú ert fínn maður; og sjö snýtuklúta af því Franz.
Schubert átti ekki nema sjö snýtuklúta þegar hann dó;
auk þess ertu dáldið kvefsækinn einsog allir saungvarar. Og;
mundu eftir bókinni þinni með raddmyndunaræfíngunum.
Og passíusálmunum frá henni móður þinni á íslandi, gleymdu.
þeim ekki kæri vin, því það á að leggja þá á brjóstið á þér
þegar þú ert dáinn. Þú tekur þér fari burt úr borginni með-
næturlest. Og þú kemur þángað aldrei aftur.
Nú var þar komið ævisögu minni að það mátti sosum einu.
gilda hvurju ég svaraði, enda sagði ég ekki neitt.
Heyrðu, vertu ekki svona dapur í bragði góði. Þessu lík
eru öll kvæði eftir Heine, það eru sveitamenn einir sem ekkL
hlæa að þeim; eða kanski öllu heldur kalvínistar. Það er
vani útí heimi ef einhver maður er verulega sorgmæddur á
jjkvipinn á almannafæri, þá koma feitir menn hlaupandi með<
lékkhefti á lofti og ráða hann á f jölleikahús; þeir kenna.
soleiðis mönnum að ríða á hjólhesti sem fer í sundur þegar
reynt er að stíga á bak, ellegar láta þá draga streingjalausa.
fiðlu með sópskafti.
Heyrðu, viltu ekki annars fara { saungkór til Vesturheims.
vinur: hundrað dollarar á mánuði og ak frítt. Þarna er lukk-
an komin innúr dyrunum hjá þér, slembilukkan, stráka-
lukkan, sú ein lukka sem góður islendíngur viðurkennir,-
happið.
Og bráðum er enn komið til Vesturheims eitt af þessum.
hátíðlegu þýskskandínavisku uppþembufélögum sem eiga að
bera boð evrópumenníngarinnar og auka skilníng einnar
heimsálfu á annarri. Slíkur viðhafnarfélagsskapur er auðvit-
að allur uppáfærður í þann hábíðlega fatnað sem danir nefna
kjól og hvítt, en amrikanar nota aðallega sem líkklæði. í
Vesturheimi eru samsaungvar hinsvegar ekki tíðkaðir nema
sem þáttur í skrípalátum, svo það vekur tvíefldan hlátur þeg-
ar trúðarnir eru komnir í líkklæði. Þeir fáu skógarhöggsmcnn
sem kaupá sig inn af frændrækni við saungmennina eru fljól-
lega sofnaðir eða flúnir, og ekki eftir nema orðhvatir blaða-
menn og kvensniftir sem eru að reyna að verða sér útum-trú-
lofunarmann; eða f jölleikastjórar í leit að númeri. Nú vill svo
til að þú ert beðinn að taka að þér einsaung í einu kórverki,
við skulum hugsa okkur að það sé eftir Hándel. Þú stígur
fram þegar þinn tími er kominn. Og ljósinu er beint nð þvi
andliti sem er sýnu alvörugefnara en nokkur annar gadd-
kaungull í hópi hinna líkklæddu berserkja. Þú upphcfur augu
þín; og það er einsog fólkið vakni. Og þcgar þú lýkur sund-
ur munni og fyrstu tónarnir eru að myndast í hálsi þér. knúð-
ir af dýpstu æð hjartans, hm, nei við sleppum því: cinginn
skilur hjartað. En það er samt lángt síðan sést hefur svona
álvörugefið andlit í landi þar sem vikuritsbrosið er lýðskylda.
.í saung ríkir auk þess lögmálið: „aldrei óbrosandi“, sempre
sorridente. Tónn þifin upphefst með raddmyndun sem villist
á hjarðljóði og herhvöt. Hjarðljóðið súngið af hetjutenór,
það er sjálfut hjákátlegleikinn uppmálaður. Og hláturbrim-
ið dynur yfir.
Það var ekki undur þó nú byrjaði að fara um mig Alf-
grím, og ég spurði snögt: Sýng ég þá sisona.
Já sona sýngurðu, sagði hann. Þarna haíði bölvaður ís-
lendíngurinn af að eyðileggja þessa þýskskandínavisku rig-
urför um leið og. hún var hafin, og nú er það saungstjórinn
sjálfur sem talar: það er viðbúið ef þú sýnir aftui á þér
smettið í þessum kór, að við verðum allir kæfðir í hlátri hcr
{ Vesturheimi.
Þú lökar þig inni í gistiherbergi um kvöldið og ferð citt-
hvað að reyna að hugsa, þó slíkt sé tilgángslítið úr því sem
komið er. Kanski segirðu lika við sjálfan þig: þettá er hon-
’um Garðari Hólm að kenna, honum sem sat á leiðinu hans
Gabríels sáluga höfuðeingils og hlustaði á mig sýngja Alt
einsog blómstrið eina yfir manni sem vantaði á andlitið, —
það var hann sem kom því inn hjá mér að ég réði fyrir streing
náðargáfunnar, þeim tóni sem næði til hjartans, og gæti kall-
að fram þetta ónýta saltvatn sem við nefníun tár.
Einmjtt þetta sama kvöld sem búið er að vísa þér af saung-
brautinni þá veistu ekki fyren dyrum þínum er hrundið á
gátt og nafnkunnur hljómleikahaldari stendur á gólfinu hjá
þér og er tekinn til að faðma þig og kyssa. Kæra elskulega
númer, segir hann og veifar tékkheftinu, þú geingur næst
manninum sem sprlar með sópskafti á streinglausa fiðlu. Þú
liefur í höfðinu þessi þreyttu vonlausu blóðhundsaugu sem
slaga uppí sjálfan Grock. Ég færi þig í sjóstakk og sendi
þig um þver og endilaung Bandaríkin með ærslabelgjum. Ég
krefst einskis af þér nema þú sýngir þessa hlægilegu sóló
eftir Handel, og sýngir hana fyrir sjálfan þig einsog þú gerð-
ir í kvöld án þess að skifta þér nokkuð af þeim sem komnir
eru að hlusta, —bara ef þú lofar að gjóta upp þessum maka-
lausú íslensku augum nokkrum sinnum á meðan.
Þegar hér er komið ævisögu minni hættir Garðar Hólm
■aftur að segja frá og spyr: hvað gerirðu nú?
Mig lángar ekki til að verða frægur hálfbjáni, sagði ég.
Hann svarar: Frægðin er jafngóð hvernig sem hún er
feingin, góði. Frægðin er einsog gimsteinninn Koh-i-noor sem
illvirkjar úr Púndjab stálu og gáfu einglakonúngi að hafa
{ kórónu sinni. Þetta þýskskandínavíska evrópumenníngar-
félag sem þú varst bundinn hefur sagt þér að fara guði á
vald í grátt brókarhald. A samri stund kemur anirískt skrípa-
félag og býður þér alt það fé og alla þá frægð sem skrípa-
Irúður getur eignast hér í heimi. Hvað cerirðu? Um það
er að velja að verða hlægilegur harmsaungvari sem alstað-
lar er vísað á dyr eða sorglegur skrípatrúður sem allar dvr
standa opnar. Nú er að setja sér fyrir sjónir hvers maður
f ÞÁ GÖMLU
GÓÐU PAGA
Þetta gerðist í fyrstu
viku mars
Arið 1977
Lögberg-Heimskringla segir
frá því að kvæðið Dæmið
ekki eftir dr. Richard Beck
í norskri þýðingu dr. Ivars
Orgland háskólakennara í
Oslo hafi birst skrautritað í
hinu víðlesna ársriti Norsk
Jul, sem gefið er út í Oslo.
Kvæðið orti Richard Beck
á fyrstu árum sínum hér
vestan hafs og var það upp-
runalega prentað í Lögbergi
en kom síðan út í fyrstu
kvæðabók hans Ljóðamálum
(Winnipeg 1929).
O O
Árið 1967
Sagt er frá því að áfengisfé-
lagið House of Seagram hafi
fengið leyfi hjá Manitóba-
stjórn til þess að koma upp
„meiri háttar brennivíns-
bruggun”, á Gimli og verði
fyrirtækið staðsett á 154 ekr
um hálfa mílu fyrir norðan
bæinn.
O O
Árið 1969
Hugleiðing um að miklar
breytingar hafi orðið í upp-
eldisfræðinni á síðustu árum.
Ritstjóri er þá Ingibjörg
Jónsson og segir hún eftir-
farandi vísu hafa verið þulda
yfir óþekktarormum i henn-
ar ungdæmi ef mikið lá við-
Það á að strýkja strákaling,
stinga honum ofan í kolabing
loka hann úti í landsynning
og láta hann hlaupa allt í
kring.
Það á að strýkja stelpuna
stinga henni ofan í mykjuna,
loka hana úti og lemja’hana
og láta hann bola kremja’
hana
O O
Árið 1961
Sagt er frá þvi að frú Kristín
Thorsteinsson frá Gimli hefði
á síðasta kvöldi nýafstaðins
ársþings Þjóðræknisfélagsins
verið kjörin heiðursfélagi fé-
lagsins.
oo
Arið 1958
í fréttabréfi frá Los Angeles
segir frá því að í janúar hafi
heimsótt borgina Friðjón
Þórðarson sýslumaður Dala-
manna og alþingismaður. —
Var Friðjón í boði Banda-
ríkjastjórnar og á nokkurri
hraðferð en hafði þó tima til
að hitta marga Islendinga í
Los Angeles