Austurland - 23.01.1908, Qupperneq 3

að stofnun sambandsins voru formenn
nokkurra félaga hér í bæ (Dagsbrún, Báran
og Prentarafélagið), og var fyrsti undir-
búningsfundur, þar seni rætt var um mál
þetta, haldinn 17. marz þ. á. og voru þar
mættir 25 menn, er allir voru stjórnendur
ýmsra félaga hér í bæ; þar var kosin nefnd
til að semja lög o. s. frv., og síðan hefur
málið verið í undirbúningi hjá félögunum,
og loks komst það svo langt, að sani-
bandið var stofnað og fulltrúar mættu á
hinu fyrsta þingi verkmannasambands Is-
lands.
Eins og eðlilegt er, þá var mikið af
starfinu á þessu þingi falið í lagasmíði
fyrir sambandið, en þó voru mörg fleiri
mál afgreidd þar.
í 2. gr. laganna er stefnuskrá Verkmanna-
sambandsins, og sýnir hún ljósast stefnu
þess. Hún hljóðar svo:
1. Að vinnan sé móðir allrar velmeg-
unar, og að arðurinn af vinnunni gangi til
þeirra, er taka þátt í henni.
2. Að allir menn, karlar og konur, bæði
giftar og ógiftar, sem eru 21 árs, hafi
óbundinn kosningarétt.
3. Að kvenmenn hafi jafnrétti á við
karlmenn í stjórnmálum, atvinnumáluni og
mentamálum.
4. Að ríki og kirkja sé aðskilið, endasé
og hverjum frjálst að hafa þá trú, er hon-
um sýnist og sannfæring hans býður.
5. Að uppfræðsla og mentun sé sam-
eiginleg fyrir allar stéttir fram að vissu
aldurstakmarki, og kostuð af almanna fé.
6. Að gjafsóknarréttur sé öllum frjáls.
7. Að öll gjöld til þess almenna hvíli að
öllu leyti á fasteignum, arði af atvinnu og
peningaforða einstakra manna.
8. Að erfðagjald til landsjóðs fari hækk-
andi, og hækki því nieir, sem arfurinn er
stærri.
Q. Að arðvænleg fyrirtæki, er miða ti)
almenningsheilla, svo sem samgöngur á
sjó og landi, námugröftur o. s. frv., séu
rekin með fé hins almenna og undir um-
sjón þess.
10. Að öryrkjastyrkur sé veittur öllum,
er ekki geta séð fyrir sér sjálfir, og án
þess þeir missi nokkurs í af réttindum
sínum.
11. Að séð verði um, að þeir, er þess
óska, geta fengið land til ræktunar með
sem bestum kjörum, og ódýr lán til að
rækta með landið.
12. Að aðflutningurogtilbúninguráfengra
drykkja sé bannaður.
13. Að sjúkrasjóðir verði stofnaðir og
styrktir af almanna fé.
14. Að engir aðrir en búsettir menn í
landinu eigi fasteignir, fossatök, námu, eða
reki aðra atvinnu í því eða landhelgi þess.
15. Að fullt sjálfstæði íslands sé viður-
kent .
En auk þeirra mála, er hér eru talin, þá
hefur sambandið mörg fleiri mál til með-
ferðar (5. gr. laganna), og eru þau aðallega
þessi.
1. Sanitök vinnukaupenda gegn verka-
mönnum til að þröngva kosti þeirra.
2. Atvinnuleysi innan sambandsins.
3. Kaupfélagsskapur eða samtök til vöru-
kaupa.
4. Fræðsla og menntun barna og ung-
linga verkamanna.
5. Sjóðstofnanir til þarflegra fyrirtækja
og fyrir félögin.
6. Nægilegar húslóðir handa verkamönn-
um í kaupstöðum.
7. Kosningar í bæjarstjórnir.
8. Kosningar til alþingis.
9. Útgáfa blaða eða blaðs, er ræði mál-
efni og hugsjónir félagsmanna.
Eins og sjá má, eru hugsjónir Sam-
bandsins talsvert miklar, og eigi að búast
við, að þær komist allar til framkvæmda
þegar í stað.
Þau mál, er þingið nú aðallega hafði
með höndum, voru kaupfélagsmál, bæjar-
stjórnarkosningar og blaðamálið. Öllum
þessum niáium var vísað til Sambands-
ráðsins til framkvæmda og úrslita. Kaup-
félagsmálið er komið svo langt á veg. að
öll ástæða er til að álíta. að það komist í
framkvæmd áður en langt líður, og er
enginn efi á því, að það verður mikill
hagnaður að þvi fyrir marga. Slíkur fé-
lagsskapur er einkar þarfur, einkum eins
og nú stendur á. Lög fyrir væntanlegt
félag eru fullsamin — voru útbúin á þing-
inu — og er meginregla þeirra: engin
lán, engar skuldir, hvorki innlendar eða
útlendar. Annars er fyrirkoniulag þess að
nokkru svipað t. d. Verslunarfélagi Stein-
grímsfjarðar og fél. Ingólfur á Stokkseyri.
Um bæjarstjórnarkosningu hér í Reykjavík
er það að segja, að Sambandsráðinu var
falið, í samvinnu við stjórnir félaganna í
sambandinu, að semja lista fyrir það.
Blaðamálið er máske stærsta og þýðing-
armesta málið út á við. Það var að öllu
falið Sambandsráðinu, og er vonandi, að
því takist að hrinda því í framkvæmd,
því undir því er þróun og velgengni þess
mikið komin.
Annars er verkefni sanibandsráðsins all-
mikið, þannig á það t. d. að leitast við að
koma í veg fyrir verkföll og koma á sætt-
um, ef unt er, ef verkfall verður o. fl.
í sambandsráðinu eru 7 menn, og er
herra Þorvarður Þorvarðsson prentari for-
maður þess.
f Fyrir skömmu andaðist á Breiðu-
víkurstekk í Reyðarfirði, ung kona
Guðrún Halldórsdóttir nýlega gift
Lars Jónssyni.
Nýjustu auglýsingaaðferðir
Ameríkumarma.
Ameríkumenn eru á undan öðrum
í auglýsingalistinni.
Evrópubúar geta enn lært niargt af
hugvitsmönnunum vestanhafs.
Þeir bera gott skin á það, hversu
bezt má æsa kaup-fýsi fjöldans.
franska tímaritinu »Leeture pour
tous« er sagt frá nokkrum nýjum
auglýsingabrellum í Ameríku.
Það er alveg spáný auglýsinga að-
ferð, sem Mussel leikhússtjóri keisara-
lega leikhússins St. Louis, fann upp til
þess að gefa byr nýju leikriti, sem
hann ætlaði að sýna.
Einn morgun voru upp festará hverju
götuhorni auglýsingar um það, að
Mussel leikhússtjóri þyrfti á 500 lifandi
köttum að halda, og gæfi fyrir hvern
kött, sem honum yrði færður, einn að-
göngumiða að leikhúsinu. Allir sem
vetlingi gátu valdið, vinnufólk, öku-
menn og götulýður, hlupu af stað og
eltu hvern kött sem sást í borginni.
Aumingja kettirnir, sem áttu sér eink-
is ills von, vissu ekki fyrri til, en
múgur og margmenni lagði þá í ein-
elti.
Allir kettir, hvort sem þeir voru grá-
ir, hvítir, flekkóttir eða bröndóttir, fengu
sömu útreiðina, Um hádegi var Muss-
el búinn að fá 500 ketti.
Hann lét vefja skrautlegum borða utn
skottin á þeim öllum, og var þar letr-
að með fallegum stöfum: »Næstamánu-
dagskvöld verður byrjað að leika nýtt
og mjög áhrifamikið leikrit, sem heitir
»Kattarkló«, Svo var þeim öllum slept.
Þessar lifandi leikhúsauglýsingar flugu
nú út um' allan bæinn, og sökum þess
nýstárlega skrauts á köttunum, varð alt
í uppnámi, þar sem þeir fóru.
Upp frá því hefur verið afarmikil
aðsókn að leikhúsi þessu.
Auglýsendur spreyta sig líka á þvi
að nota búðargluggana til auglýsinga.
Það er nú ekki lengur nóg að sína
vörurnar eingöngu; það þarf líka að
íullvissa kaupandann um gæði þeirra og
gildi.
Regnklæðasali nokkur lét útbúa í
búðarglugga sínum steypi baðhús.
Þar inn stendur ung stúlka í fögrum
veizlubúningi. Hún klæðir sig í regn-
kápu, og síðan eru opnaðar vafnspíp-
urnar, og vatnið streymir yfir hana í
samfleyttar 10 mínútur, þá vindur liún
sér úr kápunni, og er alþur innanund-
ir.
Svo þurfa allir að fá sér þessar á-
gætu regnkápur.
í sölubúðarglugga í Boston liggur
ung stúlka í legubekk afarmakindaleg
og er að lesa í sögubók, og virðist
hafa við það allan hugann. Hún hefir
ljómandi fallegt dökkt hár, sem fellur
niður ófléttað.
Þettað á að auglýsa hin óviðjafnan-
legu gæði Smithsans háríburðarins, sem
allir geta fengið á einar 4 krónur glas-
ið.
Fyrir nokkrum vikum sást ung stúlka
vera að klifra niður frá 17. lofti á stór-
hýsi nokkru í New York á björgun-
arkaðli.
Hún gerði það ekki af því að henni
þætti gaman að því, eða væri að æfa
sig í leikfimi.
Kaðlari nokkur hafði fengið hana
til þess fyrir borgun.
Hann var að auglýsa ágætan kaðal,
sem hann hafði á boðstólum.
Það var í Montreal í Canada. Þar
lét kaupmaður einn útbúa í búðarglugga
sínum veglegt bænhús, og á þeim helga
stað voru brúðhjón ein vígð. Margar
þúsundir manna söfnuðust kringum
gluggann til þass að sjá brúðhjónin,
sem tókst svo vel að láta þessa hátfð-
legu athöfn verða kaupmanninum arð-
sama.
Sýning þessi var hin veglegasta. Alt
var klætt dýrindisvefnaði,flaueli, Cheviot
o. s. frv., og hvervetna mátti sjá verð
efnisins standa á því með skrautlegum
stöfum.
Daginn eftir var þar etinn miðdags-
verður, og fólkið skemti sér ið bezta
við að dáðst að góðri matarlyst borð-
gestanna.
Blað eitt í New York fann nýlega
upp smellna auglýsingaaðferð.
Einn dag var hurðin á afgreiðslu-
stofu blaðsins hrundið upp, og maur-
isk stúlka og tveir arabar þustu út.
Annar arabanna dróg með sér stúlk-
una, og hraðaði ferðinniseni mest hann
mátti, en hún streyttist á móti.
Hinn sem var yngri stóð kyr um
stund, og hvesti augun heiptarlega á
þann sem stúlkuna dró.
Þegar þrenningin var komin út á
miðja götu, dró gamli maðurinn alt í
einu upp ríting, og réðist á stúlkuna
eins og tigrisdýr, en hinn þrífur skamm-
bissu af belti sér.
Fólkið, sem á horfði, varð óttaslegið
og æpti hástöfum, og sumir sem kjark-
minni voru, lögðu á flótta, því þeir
áttu von á blóðugum bardaga. Varð af
þessu hinn mesti gauragangur á göt-
unni. En það datt ofan yfir fólkið,
þegar arabarnir og stúlkan stóðu alt í
einu grafkyr og róleg, eins og ekkert
hefði í skorist. Svika morðinginn sneri
sér að lýðnum og mælti á góðri ensku.
»Þetta er einn atburður í langri og
merkilegri sögu, sem heitir Rauði túlk-
urinn, og byrjar að koma út í dagblað-
inu í dag
Þessi sami leikur var leikinn á ýms-
um stöðum í borginni. og um kvöld-
ið voru allir borgarbúar önnum kafnir
að lesa nýju söguna.
E i n m i 11 j ó n k r ó n u r í t o 11
borgaði stórkaupmaður Konrad Lan-
gaard í Kristjaníu í haust, fyrir einn
skipsfarm af tóbaki, sem hann fékk frá
Virginíu.
í fyrrahaust hafði hann í einu fengið
álíka mikið tóbak. Fleiri þurfa á tóbaks-
mola að lialda en íslendingar.
Árangurinn af friðarþinginu í Haga
(Haag) í sumar þótti fremur nýr.
Engin skildi þó halda að þingmenn
hafi verið aðgerðalausir segir blað eitt,
317 miðdagsátveizlur voru þar haldnar
og kostuðu um 2 milljónir króna, og
því má geta nærri að vel hafi verið
étið og drukkið. Full milljón orða
var þaðan látin á prent út ganga.
Langar ræður voru þar og fluttar. Sú
lengsta af Ameríkumanninum Chocte
hún var um 12 Þús. orð. Allur kostn-
aður við þingið var talin um 10 milljónir
Hann kostaði töluvert skraffinnafrið-
urinn, eins og sá vopnaði
Auglýsing.
I dag hefir stjórnarráð íslands sent
mér svo hljóðandi símskeyti:
»Samkvæmt símskeyti frá utanríkis-
»málastjórninni í Kaupmannahöfn, gerir
»bólusótt vart við sig til muna í Brest
á Frakklandi og Leith á Skotlandi
um þessar mundir; því auglýsist hér
»með að báða þessa bæji ber að
»skoða sem sýkta af nefndum sjúkdómi.
»Ákvæðum laga nr. 34, 6. nóvbr. 1902
»um varnir gegn því að næmir sjúk-
»dómar berist til Islands verður því
»nú beitt að því er snertir þessa bæji.
»Samkvæmt 22. gr. nefndra laga er
»hér með bannað að flytja frá Brest
»og Leith, brúkað lín, föt og sængur-
»fatnað, dulur, brúkað vatt, hnökraull,
»pappírsafklippur, hár, húðir og ávexti.
»Þetta birtist öllunt þeim til leiðbein-
»ingar, sem hlut eiga að máli».
Skrifstofu Suðurmúlasýslu 21.jan. 1908.
Axel V. Tulinius.
Sama daginn og sýslumaðurinn hér
á Eskifirði fékk símaskeyti þetta, sím-
aði hann efni þess til Reyðarfjarðar,
Norðfjarðar og Mjóafjarðar.
Innilegt þakklæti vottum við öll-
um þeim, sem sýndu okkur hlut-
tekningu við fráfall og jarðarför
okkar elskaða eiginmanns, sonar og
bróðir Halldórs Sveinssonar. Sér-
staklega viljum við tilgreina sýslu-
mann A. V. Tulinius og frú hans
ásamt fleirum, er reyndust okkur
mjög vel í raunum okkar.
Eskifirði 15. janúar 1908.
Guðrún Sigurðardóttir.
Sveinn Þorsteinsson. Guðrún Gissursdóttir.
Þorsteinn Sveinsson. Guðni Sveinsson.
Guðrún Sveinsdóttir. Þuriður Sveinsdóttir.
Jón Sveinsson. Ingibjörg Sveinsdóttir.
Sveinn Sveinsson.
T-r-o-s,
harðfiskur
og
verkaður saltfiskur
fæst í Framkaupstaðarverzlun hér á
• Eskifirði.
Takið eftir.
Jarðarparturinn Sandvíkurstekkur í
Norðfjarðarhreppi fæst til ábúðar í
næstkomandi fardögum. Menn snúi
sér til Stefáns Magnússonar á Berunesi.