Dagsbrún


Dagsbrún - 26.03.1916, Blaðsíða 2

Dagsbrún - 26.03.1916, Blaðsíða 2
44 DAGSBRÚN Dagsbrún heldur fund í Goodtemplarahúsinu á Mánudaginn 27. þ. m. kl. 7*/í s. d. Hækkun á kaupi (á dag- og eftirvinnu) fyrir félagsmenn, verður til umræðu. Nauðsynlegt er að hver einasti félagsmaður komi á fundinn. Getið þess á Mánudagsmorguninn við vinnuveitendur, að þið hættið vinnu kl. 7 þetta kvöld. Reykjavík, 24. Marz 1916. Verkamenn! Biðjið kaupmann. yðar um Sanitas alkunnu sætsaít. Vitleysur Jóns Þorlákssonar. Nokkrar af þeim. Því miður er altof lítið rúm í Dagsbrún til þess að hún geti taiið upp allar þær fjarstæður og vitleysur, sem hr. landsverk- fræðingur Jón Þorláksson hefir látið sér um munn fara í raf- magnsmálinu. Það verður þvi að nægja hér að taka aðeins fáar þeirra. Á síðasta bæjarstjórnarfundi fór hr. Jón mörgum og fögrum orðum um húsnæðisekluna.hér hér í bænum, og komst svo að þeirri niðurstöðu að fátæklingr arnir, sem búa í einu herbergi eða tveimur, hefðu einna hvað mest gagn af því að komið yrði á raflýsingu, af þvi að þeir þyrftu altaf að láta loga ljós! Nú vita allir heilvita tnenn (og þar á meðal Jón Þorláksson, þó hann láti svona) að bærinn getur ekki í einu ráðist í að reisa rafmagnsstöð, sem kostar 400 þús. kr., og að byggja ibúðarhús handa verkamönn- um. Hvert skyldi þá nú vera betra, fyrir þá, sem neyðast til þess að búa í ónógum híbýlum, að bærinn færi að byggja, svo þeir gætu fengið viðunandi bú- staði fyrir hæfilegt verð, eða að bærinn reisti rafmagnsstöð, svo þeir gætu fengið rafljós, til þess að upplýsa með eymdina? Allir vita, að af öllu því marga, sem Iiggur á hér í bæ, liggur mest af öllu á því að bygt sé, svo fjöldi manns, þurfi ekki að búa í heilsuspillandi híbýlum. Jón Þorláksson veit þetta líka, þó hann geri sér það upp, að hann sé svo vitlaus að hann sjái það ekki. En ef nú væri reist hér raf- stöð, mundu fátækir verkamenn fá rafljós í bústaði sína? Eru líkindi til þess að þeir húseigendur, sem nú fást ekki til þess að gera nauðsynlegustu endurbætur á bústöðum, sem þó eru leigðir út með ránverði, mundu fara að veita rafmagni inn í þessi sömu híbýli, svo leigjendurnir gætu haft rafljós? Ónei, það er ekki hætta á því! Fátækir verkamenn mundu því engin rafljós fá, nema þeir kostuðu sjálfir rafveituna, (sem þeir svo ekki fengu endurgoldna ef þeir flyttu). Raflýsingin yrði því ekki fyrir verkamenn, og það eru öll likindi til þess að hr. Jón Þorláksson sé svo kunnugur hér í Rvík, að hann segi hitt móti betri vitand. Önnur vitleysa hr. Jóns er það, að rafmagnið bæti úr at- vinnuskortinum, sem hér er á vetrin. Rafmagnið hlýtur þvert á móti að verða til þess að auka atvinnulegsið, að minsta kosti fyrst í stað, þar er mörg vinna, sem nú er unnin með handafli, mun verða unnin með vélum. Það þarf ekki rafmagn, til þess að bæta úr vinnuleysinu, heldur það, að vinnukraftinum sem er ónotaður, sé fylkt (or- ganiseraður). Það þyrfti ekkert atvinnuleysi að vera hér á landi á vetrin, ef þingið, bæjar- og sveitastjórnirnar, hefðu vilja og vit, til þess að byrja á at- vinnurekstri til að bæta úr vetr- arvinnuleysinu. En hvað á að gera á vetrin? Ritstj. þessa blaðs skiifaði hér um árið ritgerð í .Eimreiðina' um ýmsan atvinnu- rekstur, er reka mætti til þess að bæta úr afvinnuleysinu, og í »Tímarit Kaupfélaga« og í fyrstu blöð »Dagsbrúnar« um prjónles, er framleiða mætti af feiknin öll á vetrin, og er hér vísað til þess. Hr. Jón talaði um móiðnað fyrir bæinn, sem hægt væri að stofna, til þegar rafmagn væri fengið. Þetta er ein af vitleys- um hr. Jóns, því það þarf ekki að reisa 400 þús. kr. rafmagns- stöð, til þess að hægt sé að koma á móiðnaði, því móiðnað má sem bezt reka með hestafli (sbr. ritgerð hr. Ásgeirs Torfa- sonar efnafræðings í »Iiimreið- inni«), og bærinn gæti, sem bezt komið sér upp móiðnaðarstöð fyrir nokkur þúsund kr. (og ætti að líkindum að gera það). Ein vitleysa skal nefnd enn. Hr. Jón talaði um að veita heitu vatni úr laugunum, hingað til borgarinnar, og hafa það til upphitunar. Þetta er engin vit- leysa, það má vel vera að þetta megi gera; en það er vitleysa að setja þetta í samband við rafmagnsstöð á 400 þús. kr., því slik vatnsleiðsla með heitu vatni í einangruðum pípum, yrði svo stórt og kostnaðar- samt fyrirtæki, að það, ef það á annað borð svaraði svo vel kostnaði, að það borgaði sig að leggja út í það, . gæti borið eigin aflstöð. Setjum að það hefði ekki verið byrjað á hafnarbyggingu hér í Rvík. Hver efast um að herra Jón mundi þá hafa talið rafmagnsstöð eitt af aðalskil- yrðunum fyrir því að höfn yrði bygð? Sjálfsagt enginn! Meira um vitleysur hr. Jóns Þorlákssonar seinna. Andrés Björnsson. Andrés Björnsson cand. phil. er látinn. Hann varð úti á veginum milli Hafnarfjarðar og Reykjavíkur, og fanst ör- endur í svonefndu Gálgahrauni all langt frá veginum, eftir nokkra daga leit. Hafði hann lagt ölvaður af stað úr Hafn- arfirði og því vilst af réttri leið, og varð það honum að bana. Veðrið var hið ákjósan- legasta. Andrés var gáfaður maðui\ og að mörgu leiti hinn mannvæn- legasti, og hefði vafalaust nú verið talinn meðal allra mann- vænlegustu yngri manna hér- lendra, hefði hann ekki verið drykkjumaður. Það eru sumir sem álita mönnum það í sjálfs- vald sett, hvort þeir eru drykkjumenn eða hófsemdar- menn. En slikt er hin mesta fjarstæða, slíku ræður misjafnt eðli manna, en ekki vilji. Andrés varð liðlega þrítugur. Hann var i alla staði hinn á- gætasti drengur, og er honum bezt líst rrieð þvi að segja, að hann mundi hafa fgrirlitið þá hræsni blaðanna hér í Rvík, sem sagt hafa frá láti hans, að geta ekki hver var orsök þess. Úr bréfi Frá Sigurði á Yztafelli. Mig minnir að »Dagsbrún« haldi því fram, að bærinn (R.vík) eigi að byggja handa fólkinu. Þar er eg nokkuð á "annari skoðun. Eg vil að fólk- ið byggi fyrir bæinn »coopera- tivt«, sem mest eftir hinum nýju °8 farsælu dæmum i Höfn, sem Timar. hefir víst tvisvar getið um. Bærinn á að leggja til landið, með sem vægaslri leigu i úthverfi eða nálægt bænurn, og sé svo til hagað að talsverðar lóðir geti fýlgt til garðyrkjunota. Bærinn sér um vegagerðir, vatn, lýs- ingu o. m. fl. á sama máta og i miðbænum væri, og veitir baktrygging fyrir lánum til húsagerðar mót aukaveðrétti í húsum og mannvirkjum hins nýja bæjahluta. íbúar auka verðmætið fljótlega með sinum handaverkum, sem framkvæmd eru í frítímum, og vextir og afborgun koma af sjálfu sér, í mismun húsaleigu og auka- tekjum af jarðrækt einnig fyr- ir betri meðferð á sameign erc leiguábúð. Fólkið verður frjáls- ara, hugrakkara, ástundunar- samara, mentaðra o. m. íl.^ sem er ávöxtur sjálfshjálpar og samstarfs. Nýlendubúar þjóta á bjólum eða i sporvagni til og frá starfasvæðinu í bænum sjálf- um, en búa svo að öðru leyti eins og í sveit. Auðvitað væri nauðsynlegt að vera vandur i vali manna þeirra, sem byrja. Þeir þurfa að geta lagt eitthvað fram sjálfir, hafa líkur fyrir stöðugri atvinnu, vera ráðsettir og með> sjálfstæðislöngun o. m. fl. Þér sjáið að eg hefi hér fyr- ir augum samvinnubyggingar- félag eftir »Andelsprincipinu«,. sem ekki er óprófuð hugmynd,. og eins hitt að færa út byggð- ina svo borgin þoki fyrir landsbyggð, eða lagi sig eftir þesskonar nýbreytnisfyrir- komulögum, sem nú er óðum verið að framkvæma erlendis og eigi þykir nógsamlega lofuð~ Hr. ritstj. Sig. Jónsson. Yztafelli. Það er rétt skilið, Dagsbrún heldur því fram að bærinn eigi að byggja, og það af því, að það er eina ráðið til þess að bæta á þolanlegan hátt ur húsnæðiseklunni. Þvi það eri» fleiri, sem þurfa að hafa við- unandi þak yfir höfuðið, en þeir, sem »hafá líkur fyrir stöðugri atvinnu«, og eru »ráð- settir, og með sjálfstæðislöngun; o. m. fl.« Samvinnubyggingar- félög geta gert gagn, þar, sem ómögulegt er að aka bæjar- félaginu til þess að byggja, en þar, sem það er hægt, er betra að bærinn byggi. í fyrsta lagi af því, að það er ekki nema lítill hluti af verkamönnum, sem yfir höfuð að tala getur komið til mála að geti bygt- I öðru lagi: Verkakaupið er ekki hærra en það, að mönn- um veitir ekki af því öllu fyr- ir sig og sína fjölskyldu til þess að lifa af því. Og séð frá sjónarmiði þjóðfélagsins er ekki vafi á, að það borgar sig betur að verkamenn noti þann hluta? af kaupi sínu, sem þeir, ef þeir bygðu, yrðu að láta i af- borgun, til þess að gera betur við böm sín. Þetta á þó auð- vitað ekki við, ef verkamenrr eiga ekki kost á að búa * heilnæmum húsakynnum með*

x

Dagsbrún

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagsbrún
https://timarit.is/publication/173

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.