Dagsbrún


Dagsbrún - 26.03.1916, Blaðsíða 4

Dagsbrún - 26.03.1916, Blaðsíða 4
46 D A G S B RÚN raeira i rentu í sparisjóðnum, heldur en húseigandinn greiðir honum. En ef lóðio hækkar i verði eins og venjulega er, þá stafar sú hækkun alls ekki af tilverknaði þess einstaklings, sem bygði á lóðinni, heldur af almennum framförum i bæn- um. T. d. er ein lóð i miðri Reykjavík, sem nú er virt á 100,000 kr., en var fyrir fáum árum keypt og seld fyrir 14,000. Eigendur lóðarinnar hafa ekk- ert gert, fremur en aðrir raenn i bænum, til að hækka hana í verði. Þessvegna á ekki þessi gróði að lenda hjá þeim, held- ur hjá þjóðfélaginu í heild sinni. Segjum nú að hin áður- nefnda lóð, sem um 1920 væri virt á 2000 kr. og gæfi bænum i rentu 80 kr., yrði árið 2000 orðin 100,000 kr. virði. Þá fengi bærinn í tekjur af þess- ari eign sinni 4000 kr. Og ein- mitt svona er framþróunin í hverri einustu borg í heimin- um, sem er að vaxa. Lóðirnar hækka svo að segja árlega í verði, við vöxt og eflingu borgarinnar, og sá fær gróð- ann sem þær á, hvort heldur er bæjarfélagið eða einstak- lingar. Land utanbæjar, sem ein- staklingar fá til ræktunar (en raunar ætti bærinn að rækta það sjálfur), ætti aldrei að láta með öðrum skilyrðum, en þeim, að bærinn mætti taka það aítur hvenær sem hann vildi með þvi að borga rækt- unarkostnaðinn t. d. 300 kr. á dagssláttuna eða meira ef sannvirði væri hærra. Afgjald af erfðafestulandi skyldi háð mati á 10 ára fresti eins og Ióðirnar. Sú meginregla, sem hér er bygt á, er að láta rétt vera rétt og hvern halda sinu, þjóðfélagið og einstaklinginn, gagnstætt því, sem hefur áður viðgengist í þessu efni, að sumir borgarar græddu óhæfl- lega mikið á tjóni bæjarfé- lagsins. Til að koma þessu í kring þarf að breyta er/ðafestulögun- um, að þoí er rœktunarland snertir, og fá samin heppileg lög um erfðafestu á hússtœðum. Það ætti að geta orðið á næsta þingi. Engum haldgóðum mótbár- um er unt að hreyfa gegn þessari stefnu. Manninum, sem húsið á, er það aðalatriðið, að fá land undir húsið, land sem hann fær ótakmarkaðan og öruggan notarétt yfir. Og fyrir efnalitla menn, sem vilja byggja er það hinn mesti léttir að fá þannig með lægstu pen- ingavöxtum lán fyrir lóð, án nokkurrar persónuábyrgðar. Hinsvegar skapar bærinn sér með þessu móti stöðuga og sívaxandi tekjulind, og kemur það sér vel fyrir bæjarfélag, sem er á hausnum fyrir lang- varandi óstjórn forráðamanna sinna. Að búast við rangind- um af matsnefndum, er fjar- stæða, þar sem jafnan er unt að áfrýja ákvæðum þeirra, ef um sýnilega misbeitingu þeirra er að ræða. Hr. Jón Þorláksson hefir stungið upp á að bærinn tæki lán handa mönnum sem vilja byggja sér hús. Þetta er hin mesta firra, og að afleiðingum til helst sambærilegt við hús- stæðagjafirnar gömlu. Hin eina hjálp, sem bærinn getur og á að veita mönnum, er vilja byggja sér hús, er sú að leigja þeim lóðirnar með þeim skil- yrðum sem bent hefir verið á hér að framan. í síðari kafla þessarar greinar verður talað um verðhækkunarskatt á lóð- um, sem eru í eign einstakra manna. Dulinn. Úr herbúðum hinna. Talið er vízt að hr. Sig. Eggerz verði frambjóðandi í þingkosn. í Vestur-Skaftafellss. og Einar Arnórsson í Árnes- sýslu, þegar þeir eru fallnir við landskjörið — hver á sínum lista. Athugulir menn, sem vel þekkja til veðrabreytinga í ísafold, fullyrða að hr. Sveinn Björnsson muni bjóða sig fram í Barðastrandasýslu. Skemra þótti ekki tiltækilegt að fara með Svein, en (næstum) norð- ur á Hornstrendur! Mælt er að Heimastjórnar- menn ætli að gefa út stefnu- skrá fyrir flokkinn og að 1. grein sé: Að trúa á Hannes Hafstein. 2. gr.: Að trúa á Hannes Hafstein og 3. gr.: Að trúa á Hannes Hafstein. Það fylgir sögunni, að greinar stefnuskrárinnar séu aðeins þrjár. Hneyksli. (Laaslega eftir »Vísi« 2U/3-) Eg á ekki annað orð til yfir þá ráðstöfun bæjarstjórnarinnar á síðasta fundi, að banna raf- magnsnefndinni að fá ísl. mann (t. d. Norðmanninn Smith) til þess að rannsaka og gera áætlun um kostnað við bygg- ingu og rekstur rafmagnsstöðv- ar fyrir bæinn. I nefndinni eru tveir verkfræðingar og fiónslegt að álíta ekki hr. Jón Þorláks- son bæjaríulltrúa fyllilega hæfan til þess að dæma um það hvort það borgi sig ekki fyrir bæinn, að borga hr. Jóni Þorlákssyni verkfræðing (og tveim öðrum) níu þúsund krónur fyrir að rannsaka rafmagnsmálið. Hvað halda þessir sjö spekingar að sagt yrði í Noregi ef einhver bæjarstjórn þar færi að leita út úr landinu eftir hæfum manni, ef enginn væri til í landinu? Hér á landi hafa verið reistar margar rafmagnsstöðvar, og þó G-amlar og- nýjar sög*u- ogr fræðibækur, innlendar og erlendar, fást með 100/o—75% afslœttl í i á £augaveg 22. , Þeir sem þurfa að spara vegna dýrtíðarinnar, græða á því að verzla við Bókabúðina. CRía Sap/it/r éCdísíín ) margar teg nýkomnar sparar peninga — sparar J>vottI Ætið nýtl. Einnig mikið af Slauf txm og Hálsbindum hvít- um, svörtum og mislitum. Fjölbreytt úrval. Engin verðhækkun í Klæðavcrzl. sumar þeirra hafi mishepnast, þá eru þó margar þeirra sem eru ekki alveg óbrúklegar, og er það þá ekki að svívirða ís- Ienzku þjóðina? Eg veit að Jóni Þorlákssyni svíður sáran hvernig þetta mál fór, ekki vegna auranna sem hann missir við þetta, heldur af því að það er svívirða ís- lenzku þjóðina að álíta Jón Þorláksson ekki hafa vit á því sem hann ekkert vit hefir á. Borgari. Prentarar eru að leita samninga við vinnu- veitendur um hærra kaup. Hefir kaup þeirra ekki stigið neitt síðan dýrtíðin byrjaði. Mun seinna sagt hér í blaðinu frá afdrifum þessa máls. Úr eigin herbúðum. AlþýðusambanÖið. Forseti sambandsins hefir nú verið kosinn Ottö N. Porláks- son (úr Dagsbrún). í stjórn eru ennfremur: ól. Friðriksson (ur Hásetaf. Rvíkur) varafors. Helgi Björnsson (úr Dagsbrún) gjaldk. Jón Baldvinsson (úr Prentaraf.) ritari, Jónína Jóna- tansd. (úr verkakvenf.) Sveinn Auðunsson (úr verkamf. Hafn- arfj.) og Guðm. Davíðsson (úr Dagsbrún). Fulltrúafundur í dag kl. 2 i Bárubúð uppi. Dagsbrún. Fundur Mánudagskvöld. Er íslenzkan ófullkomin? Um íslenzkuna segir herra Bjarni Jónsson frá Vogi, að hún sé »eitt hið fegursta og fullkomnasta móðurmál, sem mannanna börn eiga kost á«. En hvað segir Bjarni þá um það, að nokkrir menn eru að svivirða íslenzkuna, með því að segja að hún (ein allra tungu- mála mentaþjóðanna) sé svo ófullkomin, að hun þoli ekki, að þeir, sem eiga hana fyrir móðurmál, auðkenni sig með ættarnöfnum? Ætlar Bjarni að líða það, að menn svívirði þannig »eina hina fullkomnustu« tungu heimsins, móðurmálið hans, sem »hefir vafið sig um hverja hugsun« hans »og hug- arhræring sem líknarhjúpur« (ekki líknarbelgur) og borið gleði hans »út í birtuna og daginn, sem rómþýtt og radd- mikið bergmál«. Nafnbreytingar. Engilbert Einarsson vcrzlunar- maður, og bræður hans tveir, hafa látið lögskrá sér ættarnai'nið Haf- berg. Porsteinn Gíslason skáld (ritstj. Lögréttu) hefur látið lögskrá sér og niðjum sínum ættarnafnið Gislason. Myndagátur. Myndagátuna í síðasta blaði réðu alls rétt um 20. Rétt ráðning er: leggur = bein h karl = beinhákarl. Þeir sem kæra sig um bcinhákarl að verðlaunum, geri svo vel og sæki hann í sumar, sjö mílur fram af Reykjanesi. Einn af vinum blaðsins hafði ráðið gátuna »Legghlífar«, annar »Skráphákarl«. Hér kemur gáta, sem líklegast enginn getur ráðið. Hún er samin af Páli Jónssyni kennara á Hvann- eyri, en útgefin á ný endurbætt af af Rikarði R. Jónssyni myndhöggv- ara. Hér er gátan. Spreytið ykkur nú! Himinn og jörð. Löng .grein næst. Prentsmiðjan Gutenberg.

x

Dagsbrún

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagsbrún
https://timarit.is/publication/173

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.