Ingólfur


Ingólfur - 18.02.1910, Page 2

Ingólfur - 18.02.1910, Page 2
26 INGÖLFUR Frá litlöndum. ----- Kliöfn 6. febr. Björnstjerne Björnsson. Hann hefur legið hættulega veikur í Pai'ís alllengi og eru læknarnir vonlitlir eða vonlausir um bata. Hann er allt af öðru hvoru meðvitundarlaus og eru læknarnir.steinhissn á, hve lengi kraftar hans hrökkva til. Fjölskylda lians dvelur við sjúkrabeð hans. Ófriðarhorfur á B lkan. Allófriðlega lítur út rnilli Tyrkja og Grikkja. Eftir síðustu fréttum má bú- ast við að ófriðurinn gjósi upp þá og þegar. Fl*)ti -Grikkja liggur vígbúinn, hvenær sem á þarf að halda. ■ Flóðið á Frakklandi. Flóðið í Signu minnkar nú óðum. Er eigi lengur hægt að nota báta til um- ferðar um göturnar, sem næst liggja ánnj, eins og gjört var í fyrstu. Fjöldi húsa eyðilagðist gjörsamlega og tjónið er geysimikið. Verkamenn eru atvinnulausir svo þúsundum skiftir vegna þess, að margar verksmiðjur í þeim hluta bæjarinseru svo stórskemmdar, að þær þurfa mikilla aðgjörða við. Einungis . tveir menn hafa farist í flóði þessu, en fjártjónið áætla menn nálægt 1 miljarð franka. Cook. Ekkert vita menn enn með vissu, hvar Cook er niður kominn. Fer þar um ýmsum sögum og þykjasl menn sjá hann hingað og þangað. Þannig fullyrðir amerískur blaðamaður að hafa séð hann í smábæ einum á Þýzkalandi Öreigar og gjaldþrota menn. I Isafold síðastl. laugardag skrifar „Kunnugur" mótmæli gegn greininni um skýrslu Landsbankaransóknarnefnd- ai'innar í síðasta Ingólíi. „Kunnugur14 leggur Ingólfi þar þau orð í munn, sem aldx-ei hafa staðið í blaðinu og munurn vér eigi eltast við þad. Hann víkur við setningum til þess að finna höggstað á þeim, og er það óheiðarleg deiluaðferð, — ef hér getur annars verið að ræða urn deilu ; því Ingólfur hefur ekki haldið að mönnum neinurn sérstökum skoðun- um í grein þeirri, sem „Kunnugur“ talar um. Ingólfur hefur einungis hlut- drægnislaust bent lesendum sínum á, að varlegast sé að taka „skýrslu“ Lands- bankaransóknarnefndarinnar eins og hún er: frekar ákærurit en hlutlaus skýrsla. I sambandi við það var bent á, að ýmislegt, sem „skýrslan" nefnir og byggir á, er svo óljóst og tvírætt, að full ástæða er til að krefjast fi-ekari upplýsinga. „Skýrslan“ talar þannig um „menn sem ekki eiga fyrir skuldum“. Iugólfur benti á, að þetta mætti segja urn mai'ga dugnaðarmenn þessa lands, sem þó engi efaðist um að væru borgunarmenn fyrir skuldum sínum. Og Ingólfur gat þess líka, að eins mætti spyrja, hvei'ja nefndin teldi „öreiga" og „gjaldþrota menn“. „Kunnugur“ segist ekki skilja, að nokkur efi geti verið um það, hverjir þessir menn séu. Og vér efum ekki að „Kunnugur“ viti sjálfur, hverja hann telur öreiga og gjaldþrota. En nefndin? Er hún sömu skoðunar? Eðaþáaðrir? Sökin er, að bæði hugtökin geta náð yfir þrengri og víðari flokka niatina eftir því, hvað meint er í liverju ein- stöku tilfelli. Og það, sem mestu varðar hér, er það, að undir bæði orðin geta komist nienn, sem frá ahnennu sjónar- miði eru fyllilega borgunarmenn fyrir skuldum sínum. „Öreigar“ eru mállega. séð þeir menn, sem ekkert eiga, t. d. einhleypingar, sem ekki hafa safnað sér fé, þótt þeir hafi góðar tekjur, góða heilsu, séu reglu- og ráðdeildarmenn Telur nefndin þessa menn með „öreigum?“ Sé svo eru útreikningar hennar á tapi bankans sannarlega þess verðir að þeir séu at- hugaðir nánar. „Gjaldþrota menn“ má kalla alla þá menn, sem oi’ðið hafa gjaldþrota, Eu öllum er kunnugt, að margur maðurinn, sem orðið hefur gjaldþrota fyrir einhver óhöpp, hefur rétt við aftur og borgað skuldir sínar að fullu og öllu. Telur nefndin þessa menn með gjaldþrota mönnum ? Svo er mál með vexti, að almenningi nægja ekki þessi almennu orð nefndar- innar. Nefndarmennirnir eru ekki svo „þjóðkunnir ráðvendnismenn“, þótt oss sé persónulega kunnugt, að þeir eru ráðvendnismenn, að borgarar og bændur landsins geti alveg fyrirvaralaust tekið dóm þeirra trúanlegan. Þeir verða að benda á lánin, sýna skjallega hverjir lántakendtir nn eru gjaldþrota og eigi borgutiarmenn fyrir skuldum sínum. Og það ekki sízt þegar „skýrslan“ sjálf með orðalagi sínu og formi að öðru leyti gefur eins mikla ástæðu til varkárni og hún gjörir. Skógræktarmálið. Eftir Kofoed Hvnsen. II. Það er nú tilefni til að minnast nokkru frekar á starftáætlun skógræktarmáls- ins, þar aem það mál er nú farið að ná nokkurri festu og hefur komið því til leiðar, að nú hafa verið sett Iög um meðferð á skógum og kjarri og friðun á lyngi, sem varða alt landið. 1. grein laganna felur í sér ákvæði um það, hvernlg höggva skuli kjarr og kjarrskóga. En þö að húu staudi fyrst, þá er hún þó ekki fyrsta sporið til «ð bæta skógana á Islandi. En ef haldin væri ákvæðia í 7. grein, þá væri það fljólfarnasti vegurinn að takmarkinu. Lágvaxna kjarið myndi teyja úr sér, og koroa á það skógarbragur, þöekkert verði höggvið úr því-, heldur friðað algjör- lega fyrir ágangi búfjárins; en þar á móti gæti það aldrei hækkað, ef búfénu væri leyft að ganga í því tálmunar- laust árið um kring, hve vel og vand- lega sem höggvið væri. Það er hægð- arleikur að halda ákvæðin í 1. grein og verði það ekki gert, þá er ástæða til að láta hluíaðeigauda sæta þeim sektnm, sem ákveðnar eru í lögunum við brotnro, þvi þá mun það augljóst verða. að orsökin til brotanna er fólgin í kæruli-ysi hans Gishögg tekur lengri t’ma en berhögg, en hafl maður einu sinni séð það gjört, þá gleymist það aldrei. Og nú er það fyrst fyrirhendi að veita mönnum fulla þekkiugu á því. Það mætti gjöra að næsta ári. Því næst ríður á að færa sér 5. gr. laganna í nyt út í yztu æsar, en hún er svo bljóðandi: „Landsiítjórninni er heim- ilt með ráði skógrœktarstjóra, ef fé er veitttilþess úr landssjóði, að taka allt að 10 dagsl. stört skógar eða kjarrsvæði á jörðum eÍDstakra manna til friðunar, og sk&l svæðið girt. Á þessm svæðura skal ekkert höggva, nema eftir ráðstöfuu skógræktarstjóra eða skógarvarða. Krefj- i*t eigandi eða nothafi endurgjalds fyrir afnotamissi landsins má greiða honum það eftir mati óvilháldra manua“. Það hefur tvöfalda þýðingu a§ koma upp þess konar kjarrsvæðnm umgirturo, á víð og dreifum landið. í fyrsta lagi gefst mönnum mnð því færi á að hafa árangur friðunarinnar fyrir augum sér, og í öðru lagi roun fást mikils vert efni úr þeasum girtu svæðum sð nokkrura árum liðnum, sem nota mætti til plönt- unar kringum tún og bæi, nefnilega ungar birkiplöntur; en enn geta þær ekki þriflst fyrir ágangi búfjárins, og fáum við ekki nóg af íalenzku efni til plantanna, þá verðui aldrei nein veru- ieg dáð í þeón. * Úr landsajóði verður væntanlega veittur ekki svo lítill fjárstyrkur árlega til þessara skógarteiga, til þess að standast kostnaðinn við girðinguna, sem er að- alútgjaldaliðurinn. Yíðsst hvar myndi það sýnast ósanngjarnt, ef jarðeigandi krefðist endurgjalds eða uppbóta Tyrir það, þó að hann léti svo lítinn teig af hendi úr jörð ainni, einknm þsr sem hann á sjálfur að njóta arðsins af hin- um umgirta bletti, ef þar yrði cokkuð höggið í byrjuninni, og gefst þar að auki kostur á að prýða eign aína sér að kostuaðarlitlu, þó ekki sé nema lít- itm blett »f henni. Aðalatriðin í starfsáætluninni fyrir komindi ár, er það tvent, að kenna mönnum sem víðast að höggva skógog fá afgirta svo marga af þessum skógar- teigum, sem unnt er. Ákvæðin í 1. gr. sem lúta að því að rífa Jyng og mosa, munu einkum koma í veg fyrir það, að ný foksandssvæði myndist. Þeir staðir eru ekki fáir, þar sem lyngrif hefur haft upptökin að því, að moldarlagið hefur fokið burtu, svo að þau héruð, sem fyr voru gróðursæl, eru nú orðin auðn ein. Mér hefir verið bent á umhverfi Keflavíkur til dæmis um það. 7. gr. lagauna er svo hljóðaudi: „Eigendur og notendur jarða þar sem skógur er eða kjarr, skuiu kosta kapps om, að beita skóga og kjarrlendi sem minnst, einkum þðgar snjór liggur á jörðn og að vorinu. Varast skal á öll- um tíroum árs að heita geitfé á skóg og kjarrlendi. Skógrækfcurstjóri og skóg- arverðir skulu hafa sérstaklegar gætur, á því á eftirlitsferðum sinum, hvort skóg- ur eða kjarr er skemmdur með beit, og ef eiuhversstaðar horfir til stórskemmda eða auðnar fyrir þá sök, skal skóg ræktarstjóri gefa stjórnarráðinu skýrslu um ||það, svo farið verði fram á nauð- syalegar ráðstafanir af hálfu löggjafar- valdsins til varnar eyðileggingu.“ Stjóruiu hefur því ekki viijað taka skarið af og kveða blátt baun upp gogn allri vetrsrbeit á skóg og kjarr. Senni- lega hefur það vakað fyrir henni, að skjóta því máli til sómatilfinningar og dugnaðar landsmanna, og til skyldu- ræktar þairra við landið sjálft, og ályktar ef tíl vill svo, að fari skemmdirnar frain úr öllu hófi, þá gefist allt af færi á, áður en langfc um líður, að herða á hnútunum. í ^lögunum stendur það, að stjórnin taka þá í taumana, ef skemmdir eiga sér stað. Og ef einhver þeirra, sem ber skylda til að vaka yfirþví, að lögin séu haldin, verðnr var þessara ■kemmda, en gjörir það ekki heyrin- kunnugt, þá mætti með sönnu segja, að hann gjörði sig sekan í stóríeldri skylduvanrækslu og kæmi fram sem óvinnr síns eigin lands. Eigi að gjöra alvöru úr því að græða upp svo mikla skóga bér á landi, að þeir verði öllum almenningi til gagus þá niá engu færi sleppa, engar líkur láta ónotaðar, þegar um það er að gjöra, að koma því inn í meðvitund þjóðarinnar, að slíkt sé ekki mögnlegt, eí búfénu er ekki hamlað fxá því að ganga í skógunum að vetrarlaginn. í stnttu máli að tilvera skóganua stendur og fellur með því, hver úrslitin verða í því efni. AUir vilja íegnir Ijá því eyra hér á landi, að skógarnir séu bættir, bæði sveitamenn og kaupstaðabúar; það hygg ég mig hafa komist að raun um á ferð- um mínum. Ea þessir tveir flokkar landsmauna skiftait þó í tvo hópa greini- lega afmarkaða. Kaupstaðabúar þurfa ekki annað en láta löngunina og þörf- ina ráða, til þess að þeir helgi sig þessu verkefní; augu þeirra þurfa að eius að opnast. En hjá sveitafólkinu verður að uppræta rangar skoðanir margra alda gamlar og vondar venjur, til þess að fá þá til að sjá hagsmunina, sem leiða »f því, ef greitt er úr þessu verkefni, og fá þá til ?ið vinna að því. Það tækist þá íyrst, ef til viIJ, ef sannan- irnar fyrir því, að kjarrið geti vaxið npp við friðun væru orðnir svo margar með tilstyrk afgirtra kjarrteiga, og svo augljósar, að allir yrðu að beygja sig fyrir þeirri sfcaðreyud. Framh. Halastjarnan. Stjöniufræðislcgar rausökuir Iug'imuudar. Nú eru flest málsmetandi blöð nema Ingólfur búin að gæða lesendum sinum á löngum grein- um um halastjörnuna frægu, sem um þessar mundir sýnir osb þann sðma að koma som gestur til vors litilmótloga sólkerfls. Þar eð ég er ná einasti þeirra, er í Ingólf iita, semekki er stjörnublindur og nokkuð veit í stjörnufræði (þvi við Ólsen böfum báðir numið þá speki af Bjarna Sæmuudssyni) þykir mér skylt að láta almenning vita árangurinn af ransóknum mínum áðurnefndri halastjörnu við- víkjandi. Þriðjudaginn 15. þ. m. kl. 7B1 eftir hádegi lagði ég, cand. phil. Ingimundur, af stað út á Mela og voru með mér vinnukona mín, (sem kölluð er Gudda), kona mín og kærasta, mág- koua Guddu og tengdamóðir kærnstu minnar. Sem amanensis eður aðstoðarmaður var raeð í forinni Calurius myndasmiður. Var til þess ætlast, að haun tæki mynd af stjörnunni. Vinnukona mín bar lítinn vasakíkir, sem ég hafði fengið að láni hjá prófessornum og sem kostað hafði 4 kr. hjá Guðjðni úramið. Caiurius har pennaskaít og blekbyttu ritstjór- ans, sem á meðan varð að skrifa með blýanti. Kl. 7"8 vorum við öll komin á áætluuarstað- inn, en stuudvíslega kl. 8 byrjaði égathuganir minar, sem Cilurius óðar skrásetti. Halastjarnan har þó birtu líkt og götulukt í Rvík, eða, svo ég tali á vísindamáli, eins og stjarua í 33. flokki. Hún var ú leið Buður i Hafuarfjörð og um það leyti stödd í stjörnumerkinu Markús (rangt lijá Ólsen: Markab). Af því stjarnan er á leið frá sólu og þaraf- leiðandi á fullt í fangi með að komast undan aðdráttarafli sólarinnar, gizka ég á, að hún fari tæpiega meir en 5—6 mílur í vökunni og verður því varla von á henni til Vestmannaeyja fyr en í marz, af því hún fer ekki heina leið. Hún er ekki mjög langt frá jörðinni, en hvorki ég eða Calurius gátum samt heyrt neitt til hennar, og þó kvennþjóðin þættist heyra eitthvert þrnsk, þá get ég ekki tekið vísindalagt mark á því, þar sem slíkt oft og oinatt heyrist Miluaum á kvöldin og jafnvel mest þegar engar stjörnur sjást. Prófessor Óísen hefur liorfið frá fyrri skoðun sinni, að þatta væri halastjarna sú, sem keund er við fíalley og staðhæflr nú, er hann hefur gjört nýjar og ítarlegar ransðknir, að hér sé um stjörnu að ræða, sem aldrei bafi komið hingað fyr og er þatta að vísu rétt. Enn fremur lætur hann í ljósi, að svo mikil sé kol- sýran í hala stjörnunnar, að hverjum meðal- manni mundi vorða ilit, væri hann kominn þangað. Enda þótt ég beri hina mestu virðingu fyrir stjörnuspeki prófessorsins, get ég ekki verið hon- um samdóma í þessu. Því eins og hver maður veit logar afarilla eða alls ekki á ljósi í lofti, sem mikil kolsýra er í, og hveruig ætti þá að loga á halastjörnu, sem full væri af þeBsari lofttegund? Fjarstæða er að hugsa slíkt. Enn lætur Ólsen þess gotið í visindalegum greiuum sínum um halastjöruu þossa, að 19. jan. siðastl. hafi vorhnútsfjarlaegð hennar vorið 20 stundir, 42 minútur og 37 sekúudur.

x

Ingólfur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.