Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 08.02.1911, Blaðsíða 2

Lögrétta - 08.02.1911, Blaðsíða 2
! 22 L0GRJETTA. Lögrjetta kemur út á hverjum miO" vlkudegi og auk þess aukablöð við og við, minst 60 blöð als á ári. Verð: 4 kr. árg. á fslandi, erlendis 5 kr. Gjalddagi 1. júll. „Hver var hann?" Danska blaðið „Pólitiken" flytur 2. jan. grein með þessari fyrirsögn, er það segir, að sjer sje send af kunn- um, dönskum stjórnmálamanni sunn- an frá Miðjarðarhafsströnd. Þarsegir: „Sex tíma ferð í vestur frá Nissa er Hyéres, er stendur í fjallshlíð, og eru krókóttar miðaldagötur upp eftir henni, en uppi á fjallinu eru rústir af kastalaborg. Neðan við fjallið eru íbúðarhús í nútíðarstíl. Bærinn er á stærð við Helsingjaeyri og Hilleröd til samans og hefur víst aldrei stærri verið. En á miðoldunum voru ríkin smá, og Hyéres með umhverfi sínu var þá sjálfstætt furstadæmi. 1254 var það sameinað greifadæminu Provence, er þá var sjálfstætt, og er Provence 1481 sameinaðist konungs- ríkinu Frakkland, rann Hyéres sam- an við Frakkland. í byrjun 18. aldar átti Frakkakonungur í ófriði við her- togann af Savoyen, og 1707 tóku herflokkar hertogans Hyéres. í þeim herflokkum voru mestmegnis Þjóð- verjar, Savoyenmenn og Genúamenn, en eftir því, sem Louis Bronard segir í bók einni, er hann hefur ritað og kallar: „Eitt horn af Provence", var foringi þeirra íslend- ingur, og um hann er sagt — öfugt við herflokkana, sem hann stýrði — að hann hafi verið „rjettlátur maður og mannúðlegur". Þetta, að íslend- ingur hefði haft herstjórn í þjónustu hertogans af Savoyen, vakti eftirtekt mfna, og af því honum var hrósað, fór mjer að þykja vænt um hann. Jeg hafði aldrei fyr heyrt um hann getið. En þar sem jeg (og án efa fleiri af lesendum »Pólitiken«s) hefði gaman af að fá eitthvað meira um hann að vita, þá leyfi jeg mjer að spyrja íslenska sagnfræðinga: Hver var þessi íslendingur? Veit nokkur maður nokkuð um hann? xxx«. Nýlt kosningalagafrumvarp á Italíu. ítalska stjórnin lagði í vetur fyrir þingið nýtt kosningalagafrumvarp, sem hefur það nýmæli inni að halda, að eftir því er kjósendunum gert að skyldu, að neyta kosningarrjettar síns. Þeir kjósendur, sem ekki greiða at- kvæði án þess að hafa gild forföll fyrir sig að bera, svo sem sjúkdóm, fjarveru o. s. frv., eiga að verða fyrir sektum, og þar að auki á að vera hægt að svifta þá um tíma rjetti til þess að gegna opinberum störfum. Jafnaðarmönnum er mjög illa við þetta ákvæði, því þeir neyta kosn- ingarrjettar síns allra stjórnmalaflokka best. En það eru hægriflokkarnir, sem verst sækja kosningar, og Luzz- atti yfirráðherra vill með þessu ákvæói reka þá til kosninganna. Það er tal- ið víst, að ef lögin nái fram að ganga, þá styrki þau mjög hægri- flokkana. Kosningarjetturinn á að vera bund- inn við það, fyrir utan aldurstak- mark og óspilt mannorð, að kjós- andi kunnr að lesa og skrifa. Til þess að prófa þetta, skal nefnd skip- uð í hverju kjördæmi, er gefi hverj- um kjósanda vottorð áður en hann kýs. Frá Hai'ti. Þar er ókyrt enn, segja útlend blöð, og ef til vill borgara- styrjöld í aðsigi. Núverandi forseti heitir Símon, og hefur stjórnin verið að taka lán í Bandaríkjunum til vopnakaupa. Nýr þjóðbanki tekur þar til starfa í vetur, stofnaður með fje frá Þýskalandi, Bandaríkjunum og Frakklandi. Forsetaval i Chili er nýlega farið fram og kosinn Ramson Barros Luco. Ákœrur gegn ráðherrum í Búlgariu. Þar var skipuð 12 manna nefnd í vetur í þinginu til þess að rann- saka ákærur, er bornar voru fram gegn ýmsum af þeim mönnum, sem gegnt hafa þar ráðherraembættum. Þegar nefndin kemur fram með skýrslu sína, verður svo ákveðið, hvort kæra eigi þá fyrir ríkisdómi. Einn, Gudev að nafni, sem tvíveg- is um tíma hefur verið yfirráðhera, er sakaður um, að hafa dregið sjer mörg hundruð þúsund franka af almanna fje. Annar, Genadiev að nafni, sem var verslunarmálaráðherra, er sakað- ur um að hafa misbrúkað stöðu sína til þess að gefa burt dýrmæt einka- leyfi. Hinn þriðji, Pajakov, var sak- aður um, að hafa falsað gerðabók stjórnarráðsins og dregið sjer óleyfi- lega fje af rfkisins eignum o. s. frv. Akærugreinarnar eru alls 67. Paja- kóv dó af slagi í þingsalsdyrunum meðan umræðurnar um ákærugrein- arnar fóru fram. StórhneyKslanleg- mein- loka er það hjá „Fjallkonunni" um daginn og „ísafold" í fyrra, að vera að skamma sína pólitisku mótstöðu- menn fyrir trúrækni þeirra. Eftir Lækjartorgsfundinn í fyrra reyndi ísaf. hvað eftir annað að gera Knud Zimsen verkfræðing hlægilegan fyrir það, að hann skyldi starfa að barna- guðsþjónustum hjer í bænum.—Því- lfkt ódæði, að innræta börnum bæj- arins guðsótta og góða siðu! — Það sómdi vel blaðinu, sem margoft hafði talið sig hlynt kirkju og kristindómi, að sparka í eina mentamann bæjar- ins, úr leikmanna hóp, sem starfar opin- berlega að kristindómsmálum, af því að hann hafði aðra skoðun en blaðið á stjórnmálum. Sömu meinlokuna flytur Fjk. fyrir nokkrum dögum í illa saminni háð- grein um safnaðarfund dómkirkju- safnaðarins 28. f. m. Þótt æsinga- fullur stjórnmálamaður talaði svo af sjer á þeim fundi, bæði gagnvart sóknarpresti og sóknarnefndaroddvita, að hann yrði seinna að biðja fyrir- gefningar, var hreinn óþarfi að hlaupa með það í blöðin; og sjá mætti Fjk. það, að það er stórbagaleg meinloka fyrir hennar eigið lið, að vera að blanda saman trúmálum og stjórn- málum á þennan hátt. Veit hún ekki að sumir æstir trúleysingjar eru henn- ar menn? Hafa andstæðingablöðin skammað þá fyrir það ? Eða veit hún ekki t. d. að sr. Ólafur fríkirkju- prestur er ákafur flokksmaður stjórn- arinnar, og hafa þó stjórnmálaand- stæðingar hans í fríkirkjunni aldrei ráðist á hann fyrir það á safnaðar- fundum, nje andstæðingablöðin hnýtt að honum fyrir trúrækni hans. Eða skyldi Fjk. halda, að enginn megi vera trúrækinn nema prestar?—Það eru væntanlega fáir svo »steihblindir á báðum«, að þeir ætli að trúræknin sje uppgerð ein, ef menn fylla ekki einhvern sjerstakan stjórnmálaflokk, — fyr mætti nú vera meinloka. Yfir höfuð held jeg að blöðin ættu að vera svo hyggin, að þau sæju, að það borgar sig best, þegar til lengdar lætur, að vega heiðarlega að mót- stöðumönnum sínum, hrekja andmæli þeirra, en vera ekki að bíta f hæl- ana á þeim. Áhorfandi. Skammbyssuskot á Hagemanns Kollegium í Khöfn. Það gerðistí síðastl. mánuði á Hagemanns Kolle- gium — sem er stúdentaheimili í Khöfn, er styrkir bæði karlstúdenta og kvenstúdenta, — að einn af stú- dentunum, James Thomsen að nafni, bað eitt kvöld kvenstúdentinn Ellen Nielsen að koma upp í herbergi sitt, kvaðst þurfa að tala við hana um alvarlegt mál. Þegar þangað kom, kl. 11 um kvöldið, bar hann upp bónorð, og hafði víst einnig gert það fyr, en fjekk nei. Hann dró þá, eftir nokkra stund, skammbyssu upp úr vasa sínum og skaut nokkrum skot- um á frk. Nielsen. Ein kúlan fór í gegnum kinnina á henni, önnur særði hana bakvið eyrað, hin þriðja fór gegnum kjól hennar, en særði hana ekki. Stúlkan kallaði auðvitað á hjálp og hljóp til dyra. En þegar námsfjelagar þeirra komu til, lá J. Thomsen í andarslitrunum á gólfinu, hafði síðast snúið skammbyssunni að sjálfum sjer og skotið sig. Stúlkan var flutt á sjúkrahús og verður jafn- góð aftur. J. Thomsen stúdent var frá Randers, 28 ára gamall, og las mannvirkjafræði. Frk. Nielsen var frá Ödense og stundaði söngfræði. Á stúdentaheimilinu voru alls 44 karlstú- dentar og 5 kvenstúdentar. Þar kvað jafnan hafa verið besta regla. Stjórnmála-hugvekja, eftir H ö g n a. Herra ritstjóri! Jeg heiti á frjálslyndi yðar, að birta fyrir mig þessa stjórnmála-hugvekju, þótt hún sje sjálfsagt andstæð skoðunum yðar. Jeg vil nefnilega hafa konungssam- band og ekkert annað, svo sem vjer eig- um rjett á samkvæmt gamla sáttmála og fleiri fornum brjefum. Og 1 þvl bandi skal ekki vera neitt „skítti", heldur Islensk vorull ellegar hrosshár, eftir þvf, hvort álítst sterkara, og má altaf kveða nánar á um það. Syðri enda bandsins vil jeg vetja um ráðhússturninn í Kaupmannahöfn, en festa nyrðri endann í Eiríksjökul. Önnur tillaga hefur mjer borist til eyrna, svofeld: Syðri enda bandsins skal festa í efsta vestishnappagat forsæt- isráðherra Dana, en nyrðri endanum skal vefja um háls Björns Kristjánssonar.sem væntanlega verður orðinn ráðherra ís- lands, þegar sambandið kemst á. Þessari tillögu er jeg algerlega mót- fallinn. Jeg sje nefnilega fram á það, að hversu mjúkt og ljett, sem bandið verð- ur, hlýtur hálsinn á Birni að særast und- an því, og yrði þá sffeld óánægja frá vorri hálfu, íslendinga, með þess konar fyrirkomulag. En á ráðhússturns- og Eiríksjökuls- sambandinu get jeg ekki sjeð neina veru- fega galla. Að vísu er það fyrirsjáan- legt, að ekki verður hægt að strengja svo bandið, sem liggur yfir þrjú hundr- uð mílna svæði, að það liggi ekki í sjó; ekki síst þegar þess er gætt, að sjórinn kvað vera eigi alllítið bunguvaxinn, þótt undarlegt megi virðast. Svona samband verður því þeirri einu hættu undirorpið, að hákarlar bíti það sundur, og má það ekki viðgangast. En jeg þykist nú sjá ráð til að afstýra þeirri hættu: Vjer skulum veida alla hdkarla — hvern og einn einasta. Jeg hef nýlega átt tal við viðskifta- ráðunaut vorn um þetta mál, og telst honum svo til, að vjer íslendingar mund- um hafa mjög mikinn hagnað af slfkri veiði, með því að spurn eftir hákarla- lýsi sje geisimikil á heimsmarkaðinum um þessar mundir, segir hann.— Og er þá sá agnúi úr sögunni. Hjer er snúið inn á nýja braut í stjórn- málum vorum og má búast við alls kon- ar mótbárum og grýlum á henni. En það hlægir mig, að jeg hygg, að örðugt verði að hagga röksemdafærslu minni hjer að framan. Jeg mun og verða reiðu- búinn að halda uppi svörum fyrir þessa stefnu í ræðu og riti, meðan andstæð- ingar mínir halda sig við málefnið; hins vegar mun jeg leiða hjá mjer allar ill- deilur, áflog og ryskingar og — umfram alt ólukku málaferlin. Aðal-málgagn þessarar stefhu verður hið nýupprisna, góðkunna sjálfstæðis- blað »Fjallkonan«, og geta menn snúið sjer þangað með hógværlega ritaðar greinar um málið. Mjer er víst óhætt að fullyrða, að vjer sjálfstæðismenn munum fylgjast fast og standa sem einn maður í pessu sambands- máli. Hefur þetta verið rætt á flokks- fundum vorum — pukursfundum þó — og fengið einróma ágætis undirtektir. Fram, fram, sjálfstæðismenn! Áfram til framtíðarlandsins! Þess hins sólglæsta lands, — þar sem vjer getum haft hermál og utanríkismál fyrir leik- knetti og keypt oss gráfíkjur fyrir vara- sjóð Landsbankans, ef hann \ verður þá ekki týndur aftur — að segja. Rússneskir ræningjar í Austur- ríki. Nýlega voru handteknir 40 Rússar f Krakau, er grunaðir voru um að hafa átt þátt í ránum, er þar höfðu verið framin, og þóttist lög- regluliðið hafa komist að því, að hjer væri um að ræða leynilegt ræningja- fjelag. Reykjavík. »Lord Nelsoncr, nýi botnvörpung- urinn þeirra Jes Zimsens konsúls og fjelaga hans, „Mars"-fjelagsmanna, kom hingað á mánudagsmorgun frá Englandi. Hjalti Jónsson er þar skipstjóri. Skipið er fallegt, stórt og sterkt, 154,71 tonn nettó. Það fór út aftur til veiða í gær. Jón Magnusson bæjarfógeti fór til Vestmannaeyja með „Ceres" um daginn, hjelt þar þingmálafund og kom aftur heim með „Lord Nelson" á mánudagsmorgun. Verslunarstjóraskifti eru orðin hjá Sameignarkaupfjelagi Reykjavík- ur, Sveinn Sigfússon hættur, enda hefur hann verið veikur síðan um áramót, legið rúmfastur, en við hef- ur tekið í hans stað Karl Nikulás- son áður verslunarstjóri H. Th. A. Thomsens verslunar. Skjaldargliman síðastl. miðviku- dagskvöld fór svo, að Sigurjón Pjet- ursson hjelt Armannsskildinum. Hann feldi alla, en enginn hann, hafði 10 vinninga, en 11 tóku þátt í glím- unni. Næstur var Hallgr. Benedikts- son með 9 vinninga, þá Guðm. Sig- urjónsson með 7, Bjarni Bjarnason með 6 o. s. frv. Guðmundur Ste- fánsson glímdi ekki í þetta sinn, hefur ekki iðkað glímur í vetur og ekki verið hjer heima um hríð; kom vestan af fjörðum kvöldið áður en glíman fór fram og var nú aðeins áhorfandi. Húsfyllir var við glím- una, eins og venja er til. Bæjarstjórnin. Fundur 19. jan. Borgarstjóri tilkynti, að hann hefði ráðið verkfr. Sig. Thoroddsen fyrir 150 kr. á mán. 3 fyrstu mán. ársins til þess að gegna byggingarfulltrúa- störfum og nauðsynlegum verkfr.- störfum, er fyrir koma. Kosinn til að stýra fundum í for- föllum borgarstjóra Kl. Jónsson land- ritari. 5 börnum veitt ókeypis kensla. Fundur 2. febr. Hafnarfrv. samþ. með lítils háttar breytingum. Samþ. að kæra forstöðumann Hjálp- ræðishersins til sekta fyrir brot á byggingarsamþ og svo timbursmið þann, sem hefur unnið að breyting skúrs fyrir hann. Afsalað forkaupsrjetti að Bráðræðis- bletti, er selja á fyrir 950 kr. Jóni Hannessyni í Austurkoti leigð- ur Móabæjarkálgarður í ár fyrir 8 kr. afgjald. Veðrið hefur síðustu vikuna verið mjög hlýtt og stilt, eins um alt land. Veðurskeytin sögðu einn morguninn 9V2 st. hita á Akureyri og 9 st. hita á Seyðisfirði. »Fóstbræður«. Svo nefnir sig nú fjögra manna söngflokkurinn: þeir bræður Pjetur og Jón Halldórssynir, Einar Indriðason og Viggó Björns- son. Þetta eru alt valdir söngmenn og vel æfðir saman, eins og bæjar- menn hafa við ýms tækifæri átt kost á að heyra. Á öðrum stað í blað- inu auglýsa þeir söngskemtun í kvöld. Rausnartiltektir ráðherra hinar síðustu eru þær, að hann hefur rekið Árna Árnason kirkjuþjón frá starfi sínu við dómkirkjuna. Hverjar ástæðurnar hafa verið, veit Lögr. ekki, en hetur heyrt, að mörgum þykir þetta undarlegt. En matarhola er þarna, þó lítil sje, og þetta sýnir, að ráðherra á fylgis- menn enn, eða hyggur sig eiga. Fróðlegt erindi verður það án efa, sem Jón alþm. Ólafsson flytur í „Fram" næstk. laugardagskvöld, sbr. auglýsingu á öðrum stað í blaðinu. Menn ættu að mæta stundvíslega. Komnir alþingismenn. Með Flóabátnum í gær komu frá Borgar- nesi Stefán Stelánsson Eyfirðinga- þingmaður og báðir þingmenn Skag- firðinga. Þorleifur í Hólum, þingm. A.-Skaftfellinga hafði komið með austanpósti í fyrra dag. íbúatal Kristjanín reyndist við manntal í vetur: 243,801; hafði fjölg- að um rúm 16 þús. frá aldamótum, en síðasta áratug sfðastl. aldar um 74V2 þús. Ouðmundur Hjaltason hefur í vetur haldið 25 fyrirlestra hjá ýms- um Ungmennafjelögum í Árness- og Rangárvallasýslum og í Kjósarsýslu. Hann lætur vel af þessum fjelögum. Stærst segir hann að tvö sjeu: ann- að á Eyrarbakka, hitt undir Eyja- fjöllum. Einnig hefur hann farið fyrirlestraferð um Borgarfjarðarhjer- aðið. Mokafli í Vestmannaeyjum er sagður af þeim, er komu þaðan með »Lord Nelson« í fyrradag. Bylta af hesti. Úr Húnavatns- sýslu er sögð sú fregn, að Sigurður Sigurðsson bóndi á Húnstöðum hafi nýlega dottið af hesti á leið frá Blönduósi og meiðst svo, að hann beið bana af. Hafði slysið viljað til fyrri hluta nætur, en hann fundist daginn eftir, og þá með lífsmarki, verið fluttur til næsta bæjar, en lát- ist litlu síðar. Sigurður var í merkustu bænda röð og eigi meira en miðaldra maður. Dáinn er 4. f. m. Konráð Magn- ússon bóndi á Syðravatni í Skaga- firði. Næsta stórstúkuþing verður hald- ið á Seyðisfirði 27. maí í vor, sam- kvæmt ákvæði framkvæmdarnefndar stórstúkunnar. Snæbjörn í Hergilsey. Lögr. gat gat þess í sfðasta tbl., að Snæbjörn hreppstjóri Kristjánsson í Hergilsey hefði fengið heiðursmerki dannebrogs- manna. Nú er henni sagt af manni, sem nýkominn er að vestan, að hann hafi neitað að taka við því, ef þeir, hann og Guðmundur sýslumaður, fengju ekki aðra rjetting mála sinna, eða bætur fyrir ofbeldisverkið, sem enski botnvörpungskapteinninn framdi á þeim síðastl. haust. Vjelarbátur fórst frá ísafirði rjett fyrir áramótin með fimm mönnum. Formaður var Hrólfur Jakobsson, er áður var hjer í Reykjavík, dugnaðar maður og góður sjómaður. En hinir voru: Sveinn Halldórsson húsm. af ísafirði, dó frá konu og 6 börnum; Jón Arnason, unglingsmaður, Jón Jónsson og Guðm. Guðmundson. Þessir þrír sfðastnefndu, og svo Hrólf- ur, voru ókvæntir menn; allir af ísa- firði. — Eigandi bátsins var Árni Gíslason bæjarfulltrúi, en báturinn var eigi vátrygður. Bátskemdir urðu töluverðar á ísa- firði í ofsaroki 22. f. m. og sukku þá tveir vjelarbátar þar inni á Poll- inum. Þingmannaskipið „Vesta" er mjög á eftir áætlun, fór frá Akur- eyri fyrst í gær og kvað vart geta komið hingað fyr en 13. þ. m. »La Rcvue Scandinave«. Svo heitir nýja Norðurianda-tímaritið, sem farið er að koma út á frönsku. Lögr. hefur áður getið um undirbúninginn að stofnun þess. Fyrsta heftið kom út rjett fyrir síðastl. áramót. Fremsta greinin er eftir próf. G. Brandes, og mest er heftið bókmentalegs efnis. Þó er þar grein eftir franska prófess- orinn Paul Verrier um þúsund ára hátíð Normandís, sem nú er bráðum fyrir höndum, eins og áður heiur verið skýrt frá hjer í blaðinu. Ludvig Holberg. Carlsbergs- sjóðurinn ætlar að kosta vandaða útgáfu af öllum ritverkum hans, er byrja á að koma út nú bráð- \ um, en síðan á að koma eitt bindi á ári i næstu 25 ár. Hvert bindi verður um 800 bls. Leikritin koma í 3. og 4. bindinu. Um út- gáfuna sjer Carl S. Petersen bóka- vörður. Snjór í ítalíu. í síðasta tbl. var getið um, að veturinn hefði verið harður í Suðurevrópu. 7. jan. tept- ust járnbrautarferðir á ítalíu af snjó- um. Lestin frá Róm stansaði skamt frá Piaczensa og varð að bfða þar 20 klst. áður hún fengi haldið ferð- inni áfram.

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.