Norðri - 09.11.1906, Blaðsíða 2

184
NORÐRI.
NR. 46
NORÐRI
Gefinn út af hlutafélagi.
Ritstjóri: Jón Stefánsson.
Skrifstofa Haýnarstrœti 3.
Prentsmiðja B. Jónssonar.
því, að fullnægja þeim kröfum, til feg-
urðar og þæginda, sem -menn gera-tW
annara húsa og hýbýla sinna. Og þetta
kemur engan veginn af því, að söfnuð-
uuum séfullnægtmeð þessumkirkjumeins
og þær eru, heldur af því, að sókn-
irnar að kirkjunum eru svo smáar og
fámennar, að fólkinu er í raun og veru
ofvaxið að hafa kirkjurnar í lagi. Eða
hvernig ætla Eyfirðingar sér að hafa það
framvegis? Treysta þeir sér til að byggja og
halda við þó ekki sé nema þrem öðrum
kirkjum en Grundarkirkju, er séuálíkaveg-
legar og vandaðar og hún?— Eða dett-
ur þeim í hug að þverskailast viðkröf-
um komandi tíma og vaxandi menning-
ar og hafa kirkjurnar framvegis álíka
auðvirðilegar og þærerunú? Eg treysti
þvf fyllilega, að það vilji raunar enginn,
og þótt einhverjir hefðu þá skoðun, að
hún þá verði að falla, eins og alt sem
er ofgamalt verður að falla og hverfa
fyrir hinu nýja, unga, því sem d að
lifa. —
Væri nú allur Inn-Eyjafjörður einn
söfnuður, ein sókn, er sækti sömu kirkju
þá trúi eg tæplega að nokkur þyrði að
neita því, að það, einmitt það, gæti
orðið orsök og undirrót margskonar kraft-
mikils og verulegs félagsskapar og fram-
fara. 6ar mundu koma saman mjög
margir mætir menn. Kirkjusöngur og
önnur athöfn í kirkjunni mundi geta
orðið í bezta lagi, einmitt með þessum
sameinuðu kröftum. Menn mundu efl-
ast að víðsýni og stórhug við þær
samkomur. Mætti þá svo fara innan
skams, að á slíkum fundi kæmi beztu
menn sér saman um að vinna eitthvað
stórt og þýðingarmikið fyrir héraðið
alt, svo sem að koma upp, á Grund,
miðpunkti héraðsins, alþýðuskóla eða
lýðháskóla, eða hvað menn vilja kalla
það, þar sem unglingarnir, framtíð Eyja-
fjarðar, gætu fengið þá fræðslu og djörf-
ung er, nægja mundi til þess að bera
merki þessa fagra, frjósama héraðs svo
hátt, sem það á skilið. —
Landshættir og kostir héraðsins benda
á þetta. Magnús á Grund hefir stigið
stórt spor í áttina.
Nú er það góðra manna og viturra
að skilja rétt tákn tímanna. —
J J
fíSd*
Erlend tfðindi.
Höfn 17. okt.
Danmörk.
Ping var sett 29. sept. Konungur
hélt ræðu og boðaði ýms frumvörp,
sem á að leggja fyrir þingið. Gat hann
þingmannaboðsins og bætti því við, að
hann vildi láta að óskum Islendinga um
endurskoðun á stöðulögunum. Á fjár-
lögunuiu sézt, að alþingismanna boðið
hefir kostað 85.000 kr.
10 þ. m. heiðruðu Kaupmannahafn-
arbúar skáldið Holger Drachmann með
blysför og veizlu á ráðhúsi bæjarins í
minningu þess. að hann er 60 ára.
Noregur.
Þingið er nýlega komið saman, eu
eigi er auðið enn þá að segja, hvernig
flokkaskiftingin verður, ef til vill getur
farið svo, að stjórnin fari frá. — í
Stavanger gjörðu bæjarbúar árás á hús
ofursta nokkurs; köstuðu þeir grjóti inn
um gluggana. Lögreglan gat ekki við
neitt ráðið og fékk slökkviliðið til þess
að sprauta á mannfjöldann en það gagn-
aði eigi heldur, svo fá varð herlið frá
Björgvin til þess að koma reglu á.
Rússland.
2. okt var sænskur konsúll myrtur
í Bolum. í*. 5. okt. réðust 40 vopn-
aðir ræningjar á járnbrautarlest, drápu
1 hermann og særðu 3 og höfðu svo
á burt með sé 25.000 túblur. Um sama
'1eiti var rænt í Ufimsk 1.200.000 rúbl-
um og V2 millijón í Djiemiesk. Annars
hefur þó verið heldur minna um hryðju-
verk nokkra daga, en svo virðist sem
önnur hríð sé að byrja. Virðast bylt-
ingamenn í Warschau suúa mest að lög-
reglunni og hafa drepið 3 og sært 4
mikið.
Um 200 þingmenn hafa haldið fund
með sér í Helsingfors, vegna þess að
þeim var bannað að halda hann á Rúss-
landi, komu þeir sér saman um, hvern-
ig þeir skyldu haga sér við næstu kosn-
ingar. — Mikið er talað um að stjórn-
in muni innan skamms komastí fjárkrögg-
ur og verði erfitt fyrir hana að fá lán.
Rýzkaland.
Þar eru tvenn tíðindi, sem blöðun-
um er tíðrætt um. Fyrir nokkru síð-
an dó hertoginn í Brúnsvík. Eftir erfða-
Iögum átti hertoginn á Cumberlandi
að taka við völdum, en hertoginn
á líka erfðatilkall til Hannóver, sem
Prússar tókn 1866. Nú vill Vilhjálmur
keisari fá hann til að sleppa þessu til-
kalli og setur það sem skilyrði þess
að hann fái Brúnsvík. En hertoginn
vill fyrir engan mun sleppa erfðatil-
kallinu og verður því að öllum líkind-
um af hertogadæminu og fær ekki Hann-
over að heldur.
Hitt málið hefir vakið enn þá meiri
eftirtekt, því er svo varið, að fyrir nokkr-
um dögum var gefin út dagbók Hohen-
lohe fyrverandi forsætisráðherra. Er þar
sagt frá ýmsu, sem lýtur að viðskiftum
Vilhjálms keisara og Bicmarks gamla,
um þær mundir sem hann varð að
segja af sér ríkiskanslarastörfunum. Er
þar sagt frá mörgu, sem mönnum var
ókunnugt um áður og aðrir gátu eigi
fengið að vita en þeir, sem daglega
voru við hirðina. Keisarinn hefir jafn-
an forðast að minnast á þetta mál og
varð hann því æfareiður þegar dagbók-
in var birt og þykir sér stórum mis-
boðið, að hans samþykkis skyldi ekki
vera leitað.
*
England.
í byrjun mánaðarins gjörðu 40.000
verkmenn verkfall. 16. þ. m. varð óg-
urleg ’sprenging í námu í Wingate í
Durham; um 200 verkamenn voru kró-
aðir af niðri í námunum. Tekist hefir
að ná 80 lifandi upp aptur og um 30
lík eru fundin. Vona menn, að meiri
hlutinn af þeim, sem vantar sé lifandi.
Ameríka. Kúba.
Nú er uppreisninni lokið. Palma for-
seti var settur af og gjörðist Taft her-
málaráðherra Bandaríkjanna forseti. Ros-
evelt segir þó, að Bandamenn sleppi
eyjunni aftur, þegar kosningunum sé
lokið og þingið hafi kosið nýjan forseta,
þeir hefðu aðeins skorist í leikinu til
þess að koma friði á meðal eyjarbúa
og þeim hafi aldrei komið til hugar að
innlima Kúbu eins og margir héldu.
28. sept gekk voðalegt rok yfir stórt
svæði af Suður-Ameríku og suður hluta
Bandaríkjanna. Fórst margt manna og
mörg þúsund hús eyðilögðust.
29. sept. varð járnbrautarslys við Fila-
delfiu, 5 létust og 20 særðust.
Jósef Smith
yfirmaður Mormóna, var nýlega tekinn
fastur fyrir fjölkvæni. Hafði hann 5
konur og var nýlega búinn að eignast
43. krakkann.
Afríka.
Oeirðir eru talsverðar enn þá í ný-
lendum Rjóðverja. Fyrir skömmu réð-
ust landsbúar á þá og drápu 18 en
særðu 11.
Einkennilegur eltingaleikur
er háður þessa dagana um Norður-
álfuna þvera og endilanga. Svo er mál
með vexti, að rússneskur hershöfðingi
Essipof að nafni, hljóp á brott með
konu yfirhershöfðingja nokkurs. Yfir-
hershöfðinginn heitir Utechakof, varð sem
von er á, afarreiður og sór þess dýran
eið að drepa þau bæði, konu sína og
Essipof. Hafa þau svo flúið fram og
aftur og jafnvel yfir til New York, en
urðu að fara þaðan sama dag til Ev-
rópu, því yfirvöldin vildu ekki hafa þau.
Héldu þau þá til London og eftir þ.
9. þ. m. veit enginn hvar þau eru.
Utchakof hefir jafnan verið á hælunum
á þeim, en þó aldrei orðið uógu fljót-
ur til þess að ná þeím. Bíða menn
með óþreyju etfir úrslitunum.
Pingmannaförin.
Eftir
Árna prófast Jónsson.
X.
Framh.
Loks var vindlum útbytt í pálmablaða-
skeiðum. Síðan staðið upp frá borðum.
Kaffi drukkið standandi í næstu sölum,
síðan skundað á stað til strandar og
stigið á gufuskip er «Gefion» heitir. Þá
átti kl. að vera hálf átta og skildi hald-
haldið til »Skodsborg« sem er bað-
vistar- og skemtistaður utarl. við Eyrar-
sund tæpar 2 mílur frá Khöfn. Veður
var gott og gekk ferðin vel, en hver-
vetna að sjá flögg og fagnað á leiðinni,
bæði á skipum og bæjum upp á strönd-
inni, Par var og fagurlega fyrirbúið, er
til Skodsborg kom. Fjöldi fólks er fagn-
aði gestunum, en alt uppljómað í skog-
inum og við veginn sem um var farið
með 7000 rauðum og hvítum ljóskúlum
er köstuðu einkennilegri birtu út íkvöld-
dimmuna. Við gengum um skóginn að
og «hótelinu«. Var þar matur á borð-
um. Er það ekki makalaust? Eg sagði
við förunaut minn hvort við ættum að
fara að eta aftur. Hann sagði það gerði
ekkert til þó maður tæki sér bita, svo
við tókum eitthvað á diskana og fórum
með þá út fyrir að öðru borði. Par kom
svoD aniel Bruun og Holgeir Drachmann
og heimtuðu mat: «Maður er altaf svang-
ur eftir þessar veizlur« sagði hann «því
að tíminn gengur allur f það að heils-
ast og tala saman». — Síðan kom Stef-
án kennari og Ole Hansen landbúnað-
arráðgjafi. Fórum við nú að tala um
ísland,fegurðina upp til fjallanna þar og
ferðalögin. Var Drachmann hrifin af
því og sagði meðal annars: »Eg verð
að koma þangað« (»Jeg maa der op»)
En það verður því miður ekki því að
hann er nú sextugur 9. okt. þ. á. Rar
niður frá veggsvölunum hélt síðan Dr.
Vilh. Andersen — er Björnson kvað
hafa kallað mælskastan mann í
Danmörku — dynjandi ræðu. Þaut hún
með hnittilegum orðum og hrynjandi
mælsku eins og flugeldur út yfir mann-
þyrpinguna er lofaði haria með lófaklappi.
Síðan streymdu menn aftur inn í salinn,
og voru þá borðin á brottu, en samt
vildi hver komast sem inst og inunu þó
eigi allir hafa vitað hvað um var að
vera fyr en þeir sáu að þar sat prof.
Otto Malling við hljóðfærið, (Flygelet)
en Herold stóð hjá og horfði rólegur
yfir mannfjöldann. — Og — svo byrj-
aði söngurinn. Herold söng að þessu
sinni ekki svo hátt, en svo titrandi, töfr-
andi eins og þegar vorblærinn leikur
um laufblöðin og kvíslar að þeim un-
aðsfögrum söngvum. Hann söng að eins
3 Iög: «Vær hilset« — «Vogn af din
Slummer« og »Flyv Fugl flyv« (»Svíf
þú fugl«), — Ogegséhann enn þarna
í Ijósbirtunni, finn það enn, þegarsein-
ustu tónarnir Hðu brott eins og fuglinn
með Iéttu vængjablaki. Svo kom þögn-
in, eins og allir stæðu á öndinni, þar
til storminum laust upp — þakklætinu,
fögnuðinum, Iófaklappinu svo undir kvað
í öllum salnum,—
Pá gat ekkert betra verið eftir. Við
gengum um skógargöngin fremur fálát-
ir aftur ofan til skipsins. Var þá klukk-
an orðin hálf tólf er lagt var á stað.
En fólkið stóð hundruðum saman á
ströndinni.og kvaddimeð háum oghvell-
um húrraópum. Ljósin tindruðu til og
frá í dimmunni, Flugeldarnir þutu upp
hér og hvar meðbrestum ogbraki, glitr-
uðu og glömpuðu eins og stjörnuhrap
eða vígahnettir.
Skipið hélt hægt og rólega burt frá
allri þessari dýrð út í næturdimmuna.—
Við fundum að dagurinn var á enda.
En við fundum einnig, að hann hafði
veitt fágætan fögnuð og margt til menja
og minningar.
Forseti Thomsen sagði við mig á
heimleiðinni: „Rað gleður mig að alt
hefir gengið svona vel og ánægjulega.
Eg fann það með honum, að hann
hafði fundið til ábyrgðarinnar á þessu
mikla hátíðahaldi. Rað var forsetunum
og ríkisþinginu öllu til hins mesta sóma,
Verður slíkri hátíðaskemtun eigi lýst til
nokkurrar hlýtar í stuttu máli. Er hér
fljótt yfir sögu farið og skal þó eigi
lengra farið,—
Þrifabað á sauðfé.
Notkunarleiðbeining.
í fyrra haust reit eg grein í Norðurl,
um þrifaböðun á sauðfé; mælti eg þar
sérstaklega fram með tveimur brezkum
baðefnum, er eg vissi að gáfu góða
raun í Skotlandi: Robertsons Higland
baðefni og Mc. Dougalls baðefni.
Nú veit eg til þess, að hið síðar-
nefnda baðefni hefir fluzt til Húsavíkur
í sumar, og að bændur þar í grend
hafa keypt það. En með því notkun-
arleiðbeiningin er á ensku máli og menn
skilja það ekki alment, vil eg biðja
Norðra að flytja mönnum þeim er þetta
baðefni nota, stuttan útdrátt úr notkun-
arreglum á Mc. Dougalls baðefni fyrir
sauðfé:
1. Baðefnið, sem er fljótandi, á að
leysast upp í köldu vatni tjarnar eða
lækjar, ekki uppsprettuvatni né brunn-
vatni. Hella skal vatninu í baðefnið, en
ekki baðefninu í vatnið; fyrst c. 1 fötu
f 1 gallon (0: 5 potta) og hræra vel
saman síðan skal hella þeirri blöndu
saman við það vatnsmagn er baða skal úr.
2. Blanda skal 1: 80. 1 pott af bað-
efni móti 80 pottum af vatni. Aldrei
má blanda sterkara en 1: 70.
3. Vilji menn hafa baðlögin volgan,
skal fyrst bæta heitu vatni í, þá blönd-
unin er nær fullgerð, því baðefnið má
hvorki sjóða né leysa upp í heitu vatni.
4. Kindina skal hafa niðri í baðleg-
inum þar tii hún er bjórvot og alt að
*/2 mínútu; dýfa skal höfðinu snöggv-
ast í löginn. en lakara er að hann fari
í eyru, augu og nasir.
Baðefnið, sem kom til Húsavíkur, er
í 1 gallons dunkum ca. 5 pottar og er
það í 400 potta af vatni, og ætti að
vera nóg í 130—160 fjár eftir stærð og
ullarvexti og hve vel er kreist eða lát-
ið síga úr ullinni. H. P.