Óðinn - 01.09.1919, Blaðsíða 1

OÐINN

6. BLAi) SEPXEMBE R 1S*1S> XV. ÁR

Jón Ólafsson
framkvæmdarstjóri,
er Óðinn flytur hjer mynd af, er fæddur að Efra-
Sumarliðabæ í Holtum í Rangárvallasýslu 16. okt.
1869, sonur Ólafs bónda Þórðarsonar, er þar bjó
lengi (f 1898 í Rvík) og Guðlaugar Þórðardóttur
konu hans (enn á lífi í Rvík).
Jón var sjötta barnið af fjórtán,
er þau hjón eignuðust, en ellefu
komust upp. Ekki var Jón settur
til menta í æsku, og yfirleitt var
lítið um mentun í Holtunum um
þær mundir. Þó mun einn barna-
kennari hafa verið þar á rjátli á
vetrum, en aldrei kom hann
á heimili Efri-Sumarliðabæjar-
hjónanna í kensluerindum. Kendu
þau hjónin börnum sínum sjálf
það, sem títt var að börn næmi
undir fermingu.
Jón var fremur þroskalítill í
æsku, svo að ekki þótti tiltæki-
legt að láta hann fara að heiman
fyr en hann var kominn á 16.
ár. Var hann þá sendur til Stokks-
eyrar, og skyldi beita og fá hálfan
hlut. En þótt vann væri ekki stór
vexti, reyndist hann svo lagvirkur
og harðger, að þegar næsta vetur rjeðst hann upp
á fullan hlut, og reri síðar á Stokkseyri hverja
vetrarvertíð um langt skeið, en var heima aðra
tíma árs við búsýslu. Vorið 1892 átti hann enn að
koma heim að vanda, en fjekk því breytt og leit-
aði suður til Reykjavíkur, og rjeðst þar á þilskip
hjá Geir Zoéga kaupmanni, er um það skeið og
lengi síðan var konungur þilskipaútvegs sunnan-
lands. Kaup var eigi hátt um þessar mundir, og
mundi þykja smáræði nú; en Jón þótti afla í
besta lagi, er hann hafði eftir vorið 72 kr. í vör-
um og trosfisk á fimm hesta.
Eftir þetta var Jón jafnan á skútu á vorin,
stundum bæði vor og sumar, en reri á Stokkseyri
Jón OlafssonJframkvæmdarstjóri.
á vetrum, og 1896 gerðist hann þar formaður á
skipi, er átti ívar kaupmaður Sigurðsson. En á
skip ívars rjeðust alveg dæmalausir ónytjungar.
Er mjer þetta mjög minnisstætt fyrir þá sök, að
jeg reri á Stokkseyri um þessar mundir og sá skips-
höfn Jóns, enda heyrði jeg menn draga spott mikið
að formenskubraski hans, og töldu honum sæmra
að vera kyr í góðu skiprúmi.
Sumir rjeðu honum að fresta for-
menskunni, uns betra fólk fengist.
Jón Ijet hjer um tala hvern það,
er vildi, en fór sínu fram; taldi
sig og eigi eiga óvísari fisk í
sjónum en aðra formenn. Þetta
fór sem ólíklegt mundi þykja,
að Jón liskaði í góðu meðallagi,
enda sótti hann sjó sem væri
hann kappmentur; en hitt er satt,
að oft lenti hann seint á kvöld-
um, því ógreitt sóttist lyiddum
hans róðurinn. Aðra vertíð var
Jón enn formaður þar, hafði nú
dugandi fólk og fiskaði í besta
lagi; en 1897 Ijet hann af for-
mensku og fluttist alfarinn til
Reykjavíkur, því þangað höfðu
foreldrar hans flutst árið áður, og
hefur hann jafnan síðan átt heima
í Rvík. — Jón var nú á þilskip-
um öllum stundum, er þau gengu, og löngum með
Marteini Teitssyni, er vera þótti fyrir flestum for-
mönnum urn stjórnsemi alla og sjómensku. Var
það og mjög að áeggjan hans, að Jón gekk á sjó-
mannaskólann, en þar lauk hann prófi 1899 með
góðri fyrstu einkunn, og varð þá þegar formaður
á þilskipi, er áltu þeir Helgi og Geir Zoéga, og
stýrði því lengi síðan, uns hann og nokkrir menn
aðrir keyptu kútter, er þeir kölluðu Hafstein. Tók
Jón þá við þessu skipi og stýrði þvi, þar til hann
hætti sjómensku 1911.
Aflasæll var Jón mjög, svo eigi munu aðrir
hafa fiskað betur á útvegi Geirs, honuin samtíða;
bar það einkum til, að hann aflaði vænni fiskjar