Suðurland


Suðurland - 26.07.1913, Blaðsíða 1

Suðurland - 26.07.1913, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbakka 26. júlí 1913. : i S u ð u r 1 a n d kcmur út cinu sinni í viku, á laugardögum. Árgangurinn kost- ar 3 krónur, crlendis 4 kr. Ritstj. Jón Jónatansson á Ásgautsstöðum. Innheimtumetm Suðurlands eru hér á Eyrarbakka: skósmiður Guðm. Ebenczerson og verzlm. J ó nÁsbjörnsson (við verzl. Einarshöi'n). I Reykjavík Olafur Qíslason verslm. í Liverpool. Auglýsingar scndist í prent- smiðju Suðurlands, og kosta: kr. 1.50 fyrir þuml. á fyrstu síðu, en 1,25 á hinum. Járnbrautarmálið. Niðurl. Helstu brautarstöðvarnar verða endastöðin i Reykjavík og við Þjórs- árbrú, og svo stöðin á Þingvöllum ; ennfremur ef álma verður lögð ofan að sjó, þá verður að vera aðalstöð þar sem hún liggur út frá sjálfri brautinni. Á tveimur aðal endastöðvunum verða að vera skálar fyrir eimreið- arnar, og auk þess í Reykjavik verk- Rtæöl tll aö gera við vagnaria. A milli aðalstöðvanna þurfa að vera nægilega 'margar smástöðvar með geymsluhúsum. Skýrslan gerir ráð fyrir að nota gufuafl en ekki rafmagn til að knýja vélarnar og telur margt til þess, m. a. að ef brautin er nægilega sterk, Þá má auka flutninginn nokkuð án Þess að auka kostnaðinn að mun, hitt annað, að gufuvagn má senda með snjóplóg til að hreinsa brautina, og getui- hann varið öllu dráttarafli SÍnu til að knýja plóginn. Kolaeyðsl- an er áætluð 21 þús. kr. á ári ef farnar eru tvær ferðir í hvora áttina á dag að sumrinu, en ein í hvora átt daglega að vetrinum. Aðalkostirnir við rafmagnsbraut eru þeir, að brautin má vera bratt ari (og þá beinni) og teinarnir veik- ari, þvi á rafmagnsbrautum eru lest 'rnar hafðar smærri og tíðari. Braut- in sjálf ætti þá að verða ódýrari. Þá Þarf heldur ekki kolin, en í staðinn fyrir þau kemur allur útbúnaður við rafmagnið, bæði aflstöðin og umbún- aður á vögnunum m. m. Ennfremur gerir skýrslan ráð fyr- ir að duglega eimreið þuifi til að knýja snjópióginn svo að brautiu þyrfti af þeirri ástæðu að vera traust. Mest hafa menn óttast að járn- brautarferðir myndu stranda á snjóa- lögum á járnbrautarsvæðinu. Siðast liðinn vetur var því snjórinn mældur a Mosfellsheiði, og reyndist þa svo að a einutn tveimur stöðum myndi snjór ínn taka upp yfir brautarteina. Eftir því hefðu lestir- átt að geta gengið allan veturinn, of duglegir snjóplógar væru notaðir. Aætlun um stofnkostnað: 1 Landnám og jarðrask telst ekki hér. 2. Undirbygging : a. Jarðvinna 827000 ? mct. á0,60 . ....... kr. 496200 b. Þak áfláa m. m. . . . — 93800 3. Girðingar 40000 m. a 0,60 — 24000 4. Vegir yfir brautina ... — 25000 5. Brýr og þvcrrimar ... — 310000 6. Yfrrbyggingll2km. 412500 — 1400000 7. Talsími, um 400 kr. km. — 45000 8. Stöðvar: a. Reykjavík ..... — 50000 b. Þingvellir..... — 20000 c. Ölfusá....... — 20000 d. Þjórsá....... — 25000 e. 9 svoitastöðvará 10000 kr, — 90000 f. 7 stóttir á 1000 kr. . . — 7000 9. Verkstæði og cimr.skáli . — 50000 10. Vagnar: a. 4 eimreiðir á 27000 kr. , — 108000 b. 8 fólksvagnar .... — 64000 e. Vöruvagnar m. m. . . . — 80000 11. Undirbún. stjórn, óviss gj. — 277000 12. Rentur meðan á bygging- stendur....... — 315000 Samtals kr. 3500000 eða 31250 kr. á hvern kílómctra. Hliðarlina til Eyrarbakka kr. 300000. Tekjur af brautinni verður fyrst í stað að áætla eftir umferðinni sem nú er. Landsverkfi æðingurinn hefir því látið telja umferðina, bæði um Þingvallaveginn yfir Mosíellsheiðí og HeHisheiðarveginn. Slík talning getur ekki verið mjög nákvæm þegar mest er umferðin, en þó svo nærri lagi, að vel má miða við hana, enda ekki annað ábyggilegra til. Talið var á Kárastöðum og Kol- viðarhóli. Sami maður, sem oft fer um veginn, er talinn í hvert skifti. Sama er að segja um vagna og klyfja- hesta. Umferðin var a. Um Þingvallaveginn: Menn 5582 Fólksvagnar 339 Vöruvagnar 2 hjóla 442 — „— 4 hjóla 36 Klyfjahestar heilklyfja 935 — „— hálfklyfja 870 Sauðkindur 4458 b. Um Hellisheiðarveginn: Menn 16169 Fólksvagnar 420 Vöruvagnar 2 hjóla 5797 —„ — 4 hjóla 302 Klyfjahestar heilklyfja 2497 — „— hálfklyfja 602 Sauðkindur 17983 Eftir þetta ætti þá umferðin að hafa verið þetta: menn vörur sauðfé tals smál tals Um Þingvallav. 5582 291 4458 — Hellish.v. 16169 1600 17983 21751 189Í 22441 Brautin ætti að koma að fullum notum fyrir 25000 manns, en það er meir en fjórðungur allra landsmanna. Ætlast er til að hlutaðeigandi hér- Nr. 7. uð og sveitir styrki fyiirtækið, hver sem brautina leggur, og eins hitt, að landssjóður leggi til ókeypis það land sem frá honum yrði tekið undir braut- ina og stöðvarnar. Leggja þarf talsíma með brautinni alla leið, yrði hann þá jafnframt til afnota fyrir almenn- ing. Ætlast er til að fá 4 stóra vagna til mannflutninga, eiga þeir að rúma 6.0 manns hver og 4 smærri sem rúma 30—40 manns hver. Búist er við að verkið standi yfir í 4 ár, þó mundi mega vinna það á 3 árum með innlendum vinnuafla. Ekki mundi tekinn vörutollur af efni brautarinnar. Reksturskostnaður (þar með talið viðhald á brautinni, vögnum og stöðv- um) miðaður nokkuð við það sem gerist í Noregi þar sem líkt stendur á. Reksturskostnaður er reiknaður úr út við hvern lestar kílómetra. Fer kostnaður auðvitað mjög eftir því hvort mikið eða lítið er að flytja. Talið er líklegt að kostnaður mundi verða tæp 1 kr. fyrir hvern lestar kílómetra fyrst í stað meðan litið er að ílytja, en hækka smám saman upp í kr. 1,16. Eitthvað nálægt 1200 lestir mundu árlega fara milli Reykjavíkur og Þjórs- ár, og ef brautin er ntf 112 km. að lengd, þá verða það 134400 lestar km. yfir árið, og ef kostnaður er gerður 1 kr., þá verður reksturs- kostnaðurinn 134,400 kr. á ári. Fargjöld fyrir manukm. etu áælt- uð 4 aurar, en 20 aur. fyrir tonnkm. Það verður nokkru hærra en í Noregi. Gert er ráð fyrir að fólksferðir með brautinni mundu verða likar því sem nú eru þær á vegunum, allra fyrstu árin. Margir mundu ferðast eins og nú tíðkast fyrst í stað, en aftur mundu mannflutningar aukast, fólk mundi ferðast meiia en nú, þegar brautin er komin. Mundi t. d. fyrsta árið margt ferðast af nýungagirni. Ferðafólk af skemtiskipunum sem standa við stuttan tíma, mundi bregða sér til Þingvalla með lestinni og væri á við nokkuð af því sem ferðastmeð gamla laginu. Búist er við að vöruflutningar milli Reykjavíkur og Árnessýslu mundu allir lenda á brautinni og aukast mjög þegar í stað. Tekjurnar fyrstu árin eru áætlaðar: Fólksílutningur kr. 83500 Vöruflutningur — 65500 Flutn. á lifandi peningi — 5000 Póstflutn. og símatekjur — 5000 Samt. kr. 159000 Reksturskostnaður — 134400 Afgangs kr. 25600 Eftir þessu ætti þá brautin að gefa af sér 25 þús. 600 kr. á ári umfram reksturskostnað. „Um væntanlega vöruflutninga er mest miðað við iárnbrautina <á Jaðti i Noregi (Jædeibauen). Hún liggur milli Stavanger og Egersund, sem hvorttveggja eru hafnarbæir, nálægt sjó alla leiðina og er að lengd 76 km. Flutningur eftir brautinni gengur til beggja enda og frá báðum endum, af því að við báða enda eru hafnir, en þó meira til Stavanger og frá, því sá bærinn er miklu stærri. Brautin liggur um svo hrjóstugt land, að annað eins hefi eg ekki séð hór á landi í bygð; þó eru til í nánd við brautina svæði, sem sagt er að séu kostabetri en það land sem brautin liggur um, en hvorki eru þar skógar né námur. íbúatala kaupstaðanna við báða enda var tæp 25000 þegar brautin var lögð (1878), og íbtiatala sveit- anna, sem til brautarinnar ná, var ámóta mikil. Á fyrstu 25 árunum, eba til 1903, óx íbúatala kaupstað- anna um rúm 12000 og sveitanna um 2000, og eignir sveitanna er álit- ið að hafi ferfaldast á þeim tíma. Þar sem svona stendur á, er eðli- legt að miða vöruflutninga aðains við íbúatölu sveitanna við brautina. Kaup- staðarbúarnir ferðast sjálfir með braut- inni en flytja tkki beinlínis til muna af vörum með henni. Gerum ráð fyrir að íbúatala sveitanna á Jaðri sé nú rúm 30000, eða nálega þrisvar sinnum meiri en íbúatala sveitanna við þessa braut hér. Þá ætti að flytja með brautinni hér um bil ^ af 52178 tonnum, eða rúm 17000 tonn. Vegna hærri taxta og meiri fjarlægð- ar og til þess að áætla varlega, vil eg fæta niður um ^/3, gera ráð fyrir 11000 tonnum sem fari milli Reykja- víkur og Árnessýslu (Þingvalla og Suðurlands) auk þess sem fer aðeins styttri leiðir, milli Reykjavíkur og Mosfellssveitar og milli stöðva aust- anfjalls. Meðal flutningslengdin fyrir vörur milli Árnessýslu og Reykjavík- ur verður a. m. k. 90 km. og nem- ur þessi áætlaði flutningur því 11000.X 90 = 990000 tonnkm. Geri maður svo skemri flutninga aðeins 10000 tonnkm. fást vöruflutn. alls 1,000,000 tonnkm. Með þeim flutningum sem hér hafa verið áætlaðir, mun þurfa 1500 lest- ir á áti, og vil eg gera ráð fyrir að kostnaður á hvern lestarkm. verði þá kominn upp í kr. 1,16. Þá verður áætlunin um rekstur brautarinnar þannig: T e k j u r: 25000 X 200 = 5000000 kr. 200000 1,000,000 tonnkm °/ao — 200000 Tekjur af póstflutn. og 10000 410000 Samtals kr. Gjöld: Rekstur og viðhaldl!2 x 1500 x 1,16 = . . . . kr. 194880 — 215120 Samfals kr. 4i0000

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.