Suðurland


Suðurland - 06.09.1913, Blaðsíða 1

Suðurland - 06.09.1913, Blaðsíða 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála IV. árg. Eyrarbakka 6. septembcr 1913. Nr. 13. : : i : i Suðurland kemur út einu sinni í viku, á laugardögum. Argangurinn kost- ar 3 krónur, ei'lendis 4 kr. Ritstj. Jón Jónatanssoná Ásgautsstöðum. Innheimtumenn Suðurlands eru hér á Eyrarbakka: skósmiður Guðm. Ebenezerson og verzlm. JónÁsbjörnsson (við verzl. Einarshöf'n). I Reykjavík Olafur Gríslason verslm. í Liverpool. Auglýsingar sondist í prent- smiðju Suðurlands, og kosta: kr. 1.50 fyrir þuml. á fyrstu síðu, en 1,25 á hinum. Samgöngumálinásjó. Sú var tíðin, að íslendinnar voru ekki í vandræðum með að flytja að sér nauðsynjar sínar frá útlöndum; þeir áttu og gerðu út skipin sjálflr, og fóru kaupferðir landa á milli þeg ar þeir þóttust þurfa. Þetta er fyr- ir löngu breytt. í fleiri aldir hafa útlendir menn haft á hendi sigling arnar milli íslands og útlanda, og meðfram ströndum landsins síðan Þeer ierön uorusb. f-oLba neni viD- gengist átölulítið fram á síðustu tíma. Eru fyrir því gildar ástæður. Nú er þetta aftur að breytast eftir því sem þjóðinni vex fiskur um hrygg og hún kennir máttinn hjá sór. Ánægj- an með frammistöðu útlendinganna í þessu efni er líka á þrotum, sem vonlegt er. Einna þyngst er þó þykkja landsmanna til „Sameinaða gufuskipa- félagsins", enda heflr það lengi verið oss þungt í skauti. Þingiðhefir oftsinnis reynt að mýkja málin við félagið, en það hefir geng- ið erfiðlega, nema hægt hafi verið að hafa í hótunum, en það hefir ekki æfinlega verið svo auðgert. Nú er sa dagur kominn, að lands- menn „ætla nú að eignast skip" og bjóða féiaginu byrginn. Þjóðin hefir öll tekið þátt í þessu, að vísu ekki hver einasti maður, heldur þjóðin í heild sinni. Hór er átt við „Eim- skipafélagið" fyrirhugaða. Hlutatjár- söfnunin heflr gengið fram yflr allar vonir; var hún 19. f. m. orðin nokk- uð yfir 300 þús. kr. í>að er meira íé en nokkurn tíma áður hefir veiið lagt fram sameiginlega af íslenskum almenningi; enn er ófrétt um hlut töku "Vesturíslendinga. Eftir þessu ætti þá ekki að vanta svö fjarska mikið til þess að félagið geti byrjað með tveimur skipum. Bráðabirgðastjórnin heflr beðið al þingi um styrk, 100 þús. kr., til fyr- irtækisins, og svo árlegan styrk til rekstursins. Alþingi hefir sett nefnd í báðum deildum til að athuga sam göngumálin á sjó, og þar með þessa öiálaleitun bráðabirgðastjórnarinnar. Nefndin hefir nú lagt fram álit sitt. Um hluttöku landssjóðs í Eimskipa- félaginu segir nefndin: „Að því er snertir hluttöku lands- sjóðs í „Eimskipafólagi íslands", þá urðu nefndirnar einhuga um að leggja til, að stjórninni væri heimilað að kaupa hluti í félaginu fyrir alt að 400,000 kr., gegn því, að félagið tæki að sér að halda uppi strandferð- um með tveimur eða fleiri nýjum eða nýlegum skipum, á svipaðan hátt og með líkum skipum að stærð og hraða eins og strandferðaskipin „Austri" og „Vestri", sem hér voru í fórum árin 1911 og 1912 (sbr. þing- skj. 367 og 368). En þó aÖ nefnd- irnar vildu binda hluttöku landssjóðs þessu skilyrði, þá var það þó ekki hugsun þeirra, að þessi ríflega hlut- taka ætti að skiljast svo, að hún væri vegna strandferðanna einna sam- an. Nefndirnar álitu sem sé, að strand- ferðanna vegna væri 300,000 kr. hlut- taka nægileg og jafnvel mjög rífleg, þar sem fá mætti tvö góð strand- ferðaskipfyrir 400,000 kr.,en 50— 60°/° af þeirri upphæð mætti fá með því að veðsetja skipin sjálf og fá lán út á þau. Mundi þannig mega fá að minsta kosti 200,000 kr. að láni út á. oliipin o5a joíavol alt að 240,000 kr., (sbr. þingskj. 368). Ef miðað hefði verið eingöngu við tvö strand- ferðaskip, hefði getað komið til mála að takmarka hlnttöku landssjóðs við 160—200,000 kr., (sbr. ummæli nefndarinnar um landssjóðsútgerðina, þingskj. 368). En með. því nefndirn- ar vildu hlynna sem best að „Eim- skipafélagi fslands", vildu þær ekki skera þetta við neglur sér, heldur áætla 300,000 kr. hluttöku í sam- bandi við strandferðirnar, jafnframt með það fyrir augum, að hentara gæti þótt að hafa strandferðaskipin fleiri en tvö (sbr. „með tveimur eða fleiri strandferðaskipum" í frumvarpi voru, þingskj. 367, 1. gr.). En þar sem nefndirnar þó ekki létu einu sinni við þetta sifja, heldur lögðu til, að hiuttaka landssjóðs yrði ákveðin, ekki 300,000 kr., heldur alt að 400,000 kr., þá var það hugsun nefndanna, að 100,000 kr. af þessari upphæð skyldi vera hluttaka landssjóðs í fólaginu alment tekið, til þess að styðja það til að kaupa millilandaskip og halda uppi millilandaferðum, eins og bniða birgðastjórn félagsins hafði farið fram á í erindi sínu til Alþingis. En hins vegar vildu nefndirnar þó einnig binda þessa hluttöku landssjóðs því skilyrði, að samningar næðust við félagið um strandferðirnar, ogjafnframt að milli- landaskipin yrðu fleiri en eitt, þótt gleymst hafi að taka það fram í hinu fyrra nefndaráliti voru. Hinu sama skilyrði vildi meiri hluti nefndanna binda beinan ársstyrk til félagsins til millilandaferða, sem þeim fanst hæfilega ákveðinn 40,000 kr., Fáheyrð ósvífni! Hið „Sameinaða Gufuskipafélag" hefir í hótunum við þingið. Brýtur gefið loforð. Vill hræða þingið frá stuðningi við Eimskipa- félag Islands. Ráðherra afhenti Samgöngumálanefnd í gær þetta simskeyti: „For at undgaa misforstaaclse, meddeles herred Deres Excllence at vort tflbud om Kystfart 1914—1915 trækkes tilbage, saafremt Altinget vedtager ved Aktietcgning eller Subvention at stötte „Eimskipafélag íslands" mellemlandsfart. Forenede". Þingið gefur vonandi viðeigandi svar í verki. — Um það verður enginn ágreiningur. — Þjóðin gerir væntanlega hið sama. Þingmaður Strandamanna fékk í dag skeyti frá Borðeyri um 100 kr. hluttöku í Eim- skipafélaginu, sem svar gegn fréttum. — „Fyririitlegt" skeyti Sameinaða. — Von um miklu meira þaðan næstu daga. Þetta er rétta svarið, svona eiga fleiri að svara. (Eftir símskeyti frá Rvík 2. sept). svo að félagið, ef það einnig tæki að sér strandferðirnar með 60,000 kr. ársstyrk, hefði alls 100,000 kr. árs styrk, einmitt sömu upphæð og „Hið sameinaða eimskipafélag" hefir nú fyrir bæði strandferðir og millilanda- ferðir (þó það hafl auk þess 25,000 kr. fyrir ferðir til Færeyja með sér- stökum skipum). En nefndirnar vildu, þó að félagið gæti fengið þennan 40,000 kr. árstyrk til millilandaferðanna und- ir eins fyrsta árið, sem það byrjaði ferðir sínar (1915), þó að það hefði þá ekki enn tekið að sér strandferðii', ef samningatilraunir um þær milli félagsins og stjórnarráðsins væru þá á svo góðum vegi, að hægt væri á því að byggja, að fólagið tæki að sér strandferðirnar 1916. Það sem eink- um vakti fyrir nefndunum í þessu efni, eða meiri hluta þeirra, var það, að stjórnin yrði tímanlega á árinu 1915 að fá að vita vissu sína um það, hvort von væri um að „Eim- > skipafélag íslands" tæki að sér strand- ferðirnar næsta ár, því væri vonlaust um það, yrði hún að gera ráðstafan- ir til að koma fót landssjóðsútgerð, og til þess mætti hún ekki hafa minna en eins árs frest, með því fyrir gæti komið, og enda líklegast, að hún yrði að láta smíða ný skip til strandferð - anna. Auk þess yrði stjórnin, til Þess að geta lagt tillögur um rekst urskostnað fyrir þingið 1915, að fá að vita um það með vissu, hvort landssjóðsútgerðin væri óumflýjanleg, áður en hún semdi fjáiiagafiumvarp sitt'fyrir 1916—1917." Það kom til tals í nefndinni að gera strandferðaskipin út á landsins kostnað. Það ætti að vera hreinn óþarfi, þar sem verið er að koma á fót alinnlendu félagi sem biður um ríflegan styrk úr landssjóði. Lang eðlilegast að það félag tæki líka að sór strandferðirnar svo fljótt sem mögulegt er. Bráðabirgðastjórnin færist raunar undan þessu og telur sig tæplega hafa heimild til þess sam- kvæmt útboðsskjalinu. En einmitt' útboðsskjalið gefur fylstu von um að félagið muni taka að sér þessar ferð- ir líka, þegar það sér það fært. Nú vill þingið gera það fært þegar í byrj- un, og eftir hverju er þá að bíða? Og lika má gæta að því, að það eru lítil líkindi fyrir því að landinu liggí nokkurntíma í náinni framtið eins mikið á aðstoð fólagsins eins og nú. Það væri hjákátlegt ef á sama árinu væri stofnað innlent eimskipafélag með almenmi hluttöku og ríflegu fjárframlagi úr landssjóði, og lands- sjóður yrði svo að fara að gera út skip á sinn kostnað til að vinna ekki óþarfari helminginn af ætlunarverki félagsins. Um ferðir á flóum og fjörðum seg- ir nefndin meðal annars: „Að því er snertir bátaferðir á flóum, fjörðum og vötnum, þá varð nefndunum Ijóst, að þar væri mik- illa umbóta vant, en upplýsingar um þessar ferðir hins vegar svo algerlega ófullnægjandi, að frágangssök væri fyrir þingnefnd að koma fram með ttllögui' um gagngerðar breytingar á þeim að svo stöddu. Nefndirnar hafa því í þetta sinn látið só: nægja að koma fram með ákveðnar tillögur um upphæð styrkvoitinganna til þessara báta, og hafa þær, að því er hina minni báta snertir (Rangársandsbát- inn, Hvítáibátinn, Hvalfjarðarbátinn, Lagarfljóts- og Austur Skaftafellssýslu- bátinn) ab mestu leyti lálið hinar núverandi upphæðir halda sér óbreytt- ar. Og sama er að segja um Fiixa- ílóabátinn. Hins vegar leggja nefnd-

x

Suðurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.