Alþýðublaðið - 10.05.1921, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 10.05.1921, Blaðsíða 1
Alþýdublaðið O-esfið <it af JLlþýðuflotetcniuxiL. 1921 Þriðjudaginn 10. mat 104 tölubl. tas&ðsverzlunin. Jón Baldvinsson flytur í nd. syo felda tillögu til þingsályktunar um að auka og efla landsverzlu&ina: Neðri deiid Alþingis áiykíar að skora á ríkisstjórnina að auka og sfla landsverzlunina sem mest, svo að hún verzli framvegis ekki esn- ungis með steinotíu, kol, kornvor tir og sykur, heldur einnig með salfc, veiðar/æri, byggingarefni og aðrar nauðsynjavörur. Þessi greinorgetð fylgir tillög ¦anai: Eg tel þá reynslu hafa erðið af jandsvetzluninni, að sjálfsagt sé að auka hana og efia. Eias og reikningar heanar sýna, sem nú era birtir í framkomnum þingskjölum, hefir stöðugt verið sæmiiegur hagnaður af rekstri heaaar, og varasjóður hennar auk ist jafnt og þétt. Á árunum 1914 til 30. apríl 1917 hefir hagaaðurian af verzl* aninni verið . . . 'kr. 313505,37 1. maí til 31. des. 1917 . . . . . . . — 590000.00 31. des. 1918'¦• . — 41853440 31. 'des. 1919 . . — S60932 79 31. des. 1920¦'. . —gg;610649 02 , Samtals kr. 2793621,58 En á reikningi landsverzlunar 1920 hefir verið dregið frá vara- sjóði ntðurfærzk á verði á kolum og koksi um áramótin. En fyrst- og' fremst voru hin miklu kóla- kaap landsins á siðastliðnu sumri tryggingarráðstöfun, vegna yfirvof- andi kolaveikfaHí, í Bretlandi, er aíiir bjuggust við, að lengi mundi standa, og landið mundi hafa orð- ið' að greiðs tap vegna þessara öryggisráðstafana beint úr ríkis- sjóði, ef engin laadsvetzluá hefði verið til. Ea þessi niðurfærzla var talia 5,5 vera um árarrtót krónur 818594,56. Áufc þessa hefir varasjóður lands- verzlunar verið látiha greiða kostn- að við skömtunarráðstáfanir 1918 -7-1919, og eaa fremur háífan fcostnað erisdreka landsins í Vest- urheimi, en þetta hvorttveggja er fært til útgjalda á árinu 1920, og hefir það numið kr. 13962090. Þetta verður samfc. kr. 95821546. En samt verður eftir af varasjóði landsvetzlunar um .síðusív. áramót kr. 1835406 12. Innie<gn iandssjóðs hjá lands- verzluniaai hefir verið sem hér segir: 30. apr. 1917 31. des. 1917 31. des. 1918 31. des. 1919 kr. 62 £037,06 — 566065903 — 9010401,18 — 6179904.67 3.1. des. 1920 er innieign landsins aðeins. .... . . — 294175401 Auðvitað hefir nkissjóður ávalt fengið fulla yexti af íéau. Verður ekki annáð sagt en að efnahagur landsverdunar standi með miklurn blóma, þar sem skuldlaus eign hennar «rr». siðustu áramót er hartnær 2 oiiíj. króna, þegar dregið hefir verið frá tap landsins á koíum. Að vfsh hefir verð á kolum verið fært aiður frá þvf um áramót. Ea jafnvel þótt ákveðið yrði að lixz varasjóo landsverzlunar greiða þa.3 tap, er óhætt að íullyrða, að eftir yrði í varasjóði nokkuð á 2. mi\l, kr. Það þarf því eng&n að fæla frá að efia þetta fyrirtæki, að það sé fjárhagsiegur baggi á rikiásjóði. Það hefir einmitt sýnt sig, að landsverzlunin ¦ hefir borið uppi stórmiki! útgjöld, sem aaaars hefðu orðið að . greiðast beint úr rikis- sjóði. Þá er hin hlið máísms, og hún skiftir ef til vill mestu, hvort verzl- unin hafi verið mönaum hagstæð í verðlagi á vörum éða eigi. Verð ur þvf ekki neitað, að tveanum sögum fer' um þetta. En reynslan virðist samt vera á eisrn veg. Kaupmean hafa fullyrt og fullyrða ena, að þeir geti og hafi'ávalt getað útvegað landsmöanum éöýt- ari vörur en landsverziuam, en fá- ir hafa orðið varir við þetta iága verð"hjá þeim. Stundum hefir að vísu verið hsmpað tiiboðum, sem sögð hafs verið Jægri en vet'ð landsverzlunar, en þegar til hefir átt að taka, hefir feyndin ofíás'í orðið sáj að þess! lágu tilboð vcni ekki aaaað m tylliboð, og msstls færa til ým& dæmi, d þörf gerisi, Landsver^Iunin hefir aðallega ðutt inn kornvörur, sykur og koit auk þess htiisháttar steinolíu, meP- aí annars eian farm'á þessu ári, og er þaS kuanugra en frá þurfi að segja, að landsmehn hafs á þeim eiaa farmi græit marga tagi þúsunda króas.,. bæði beint <&r. óbeint. Sykiir heflr ávalt verið ódyrarl h|á landsverælun en ö5;- «m innfiytjeriömn, ea hún mun' f þeim katpnœ hala notið sérstakrs kjara, sem landsmenm . hefðu þé ekki aotið, ef engin laadsverxkn hefði verið tih ^ Korovörtif, sérstak'Iega hveiti og- riágmjöl, haSii jafaan verið með lægsta vcrði i laadsverzluaianl. Er það' alkantaugt, 'að aær því í hvert skifli sem þessar vörcr hafa þrotið h|á landsverziun, b»J& þær hækkað að mun í verði fejá heildsölurn, og sá vérðtnunur hefir t. d. stunöttts orðið ,um 18 kr. á rúgmjölstuaaiiafii. Og þegar heíkl- salar hafa fíutí inn 'kora'vðrur sam- tímis iandsveízíuaiani, hafa heyrst frá þeim kvartaaír- yfir því, 'hvað verðíð hafi verið sett lágt hjá landsvetslua, og að þeir hafi ekkí þann hagaað af yötjum síaum, seta þeir þyrfíu að hafa.,Ea þetta þýfi- ir, að ef iandsverzlunia^ hefði ekkt \ ,¦ .-¦ verið, muaiQÍí beildsölaverð á \m- flutíu vömnai hafa verið múa hætra, og^ íaaúsmenn þar af leið- andi þurft';að greiða'meira fyrír aauðsynjar sfnar. Er það vafalaust, að almenntagur fcefir beialíais spai- að við 'lægra' verð veitsiuaarinnar svo skiftir búœdraðum þásumda ár- lega, Og . hagœsiðurion' af henni þannig orðið basðt beint og óbeint: auknar eigöir rfMssjóðs og íands' mönnum- spfcruð útgjöid. Vörur landlsverzlunar hafa að jafnaði þótt b£trM>g vandaðri e&

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.