Vísir - 11.03.1964, Síða 1

VISIR
*
t
DRA GIÐ FÁNA AÐ HÚN
Á SIGURDECIÍSLANDS
1 dag er mikill sigurdagur
fyrir fslenzku þjóöina. Endan-
legur sigur hefur unnizt i bar-
áttunni fyrir 12 milna landhelgi
Henni höldum viö nú óskertri
og óumdeildri. Þannig er mikil-
vægum áfanga i lífsbaráttu
okkar náð, þó enn verði haldið
áfram og unnið að þvf að
tryggja þjóðinni yfirráð yfir
öllu landgrunnin.
Hér er um svo þýðingarmik-
inn áfanga að ræða, að Vísir
viil benda lesendum sínum á
það, að í dag er tilefni til að
draga fslenzka fánann að hún og
fagna sigrinum. Það var rétt
fyrir hádegi í dag, sem sigur ís-
lands gekk i gildi. Á tiu árum
hefur víðátta íslenzkrar land-
heigi verið tífölduð.
MESTISI6URINN VANNST1952
Hann vnr upphnfið og
Visir sneri sér í morgun til
ólafs Thors, fyrrverándi forsæt-
isráðherra, i tilefni af þeim
merkisatburði að allar veiðiund-
anþágur i 12 milna landhelginni
eru nú runnar út, og bað hann
að segja nokkur orð um málið.
Ólafur Thors spurði, hvort það
væri ekki að bera í bakkafuilan
lækinn eftir það sem blöðin
hefðu sagt í morgun, en Vísir
Iagði áherzlu á að fá stutt viðtal
við þann manninn, sem frá önd-
verðu hefir, ásamt Bjarna Bene
diktssyni, alira íslendinga mest
fjallað um landhelgismálið.
SAMKOMULAGIÐ.
Ólafur Thors sagði:
„Þegar viðreisnarstjómin tók
við völdum logaði allt í ófriði
milli vinveittra ríkja út af út-
gáfu reglugerðarinnar frá 1958,
og mátti heita að hemaðar-
ástand ríkti þá á miðunum úti
fyrir ströndum Islands. Nokkrar
breytingar urðu á þessu meðan
stóð á seinni Genfarráðstefnunni
1960, en þá kölluðu Bretar heim
herskip sín. Nokkru sfðar ákvað
þáverandi dómsmálaráðherra,
Bjami Benediktsson, uppgjöf
saka brezkum skipum til handa.
Allt hafði þetta áhrif í friðarátt.
Um mitt sumar 1960 hófust
samningaumleitanir, samkv. ósk
Breta, um málið. Þær fóru fram
ýmist f Reykjavík eða London
og lauk með þvf samkomulagi,
sem gert var með samþykkt Al-
þingis 9. marz 1961, og sem
rennur út í dag. Skal sú saga
ekki rakin hér frekar.
STÆRSTI SIGURINN.
Ég mun ekki rekja þátt ein-
stakra manna í þessum mikla
sigri, og ég vil heldur ekki í dag
láta mistök stjómarandstæðinga
skyggja á þá sigurgleði, sem nú
hlýtur að ríkja f hugum allra
sannra Islendinga þegar þessum
stóra áfanga er náð. En mér
þykir heldur ekki rétt að íáta
þennan mikla sigur skyggja á
stærsta sigur islendinga f land-
helgismálinu. Á ég þar að sjálf-
sögðu við reglugerðina frá 19.
marz 1952, en þá lokuðu Islend-
ingar fjörðum og flóum og
færðu fiskveiðitakmörkin úr 3 f
4 mílur. Með þessu nær tvö-
földuðu islendingar friðunar-
svæðin, og var þó hitt enn
stærri sigur að þá tókst okkur
að brjóta á bak aftur þá skoðun
undirstaðan
umheimsins að þriggja mílna
landhelginni væri helzt að
jafna við eitthvert náttúmlög-
mál. Og það sem kannske má
telja allra merkast er það, að
þetta tókst okkur, einni smæstu
þjóð heimsins, allt að gera án
þess að til nokkurra stórátaka
kæmi við þann aðilann, sem þó
átti mestra hagsmuna að gæta
gegn okkur f málinu.
Þessi mikli sigur 1952 ger-
breytti hugsunarhætti allra fisk
veiðiþjóða í málinu og er upp-
haf og undirstaða allra sfðari á-
fanga i landhelgisbaráttunni.
LANDHELGI EÐA
LANDAUÐN.
1 mfnum huga skyggir það 6-
samkomulag, sem rfkti í tið
vinstri stjómárinnar, á það sem
gerðist í málinu á stjóraartima
hennar og allt fram tU þess að
okkur tókst að ná samkomulag-
inu við Breta um viðurkenn-
ingu hinna nýju fiskveiðitak-
marka. Hins vegar hvílir heið-
ríkja yfir minningunum frá út-
gáfu reglugerðanna um lokun
fjarða og flóá. Þá var kjörorð
okkar Sjálfstæðismanna: Land-
helgi eða landauðn. Og um þá
Ólafur Thors
grundvallarhugsun að Islending
ar yrðu að falla eða standa með
stækkaðri landhelgi tókst að
sameina alla þjóðina.
Varðandi framtíðina vil ég að-
eins segja það, að það er auð-
vitað hreinn barnaskapur að
vera að streitast við að telja
sjálfum sér og öðrum þjóðurn
trú um að íslendingar hafi afsal-
að sér einhverjum rétti til áfram
haldandi sóknar í málinu með
samningum, sem nú eru að
renna út. Þvert á móti. Um leið
og Islendingar öðluðust viður-
kenningu á 12 mílunum tryggðu
þeir sér, að helztu gagnaðilar
muni lúta alþjóðalögum en ekki
grípa til herhlaups, ef Islending-
ar hefja nýja sókn í málinu og
fá alþjóðadómstólinn til að fall-
ast á Iögmæti aðgerða sinna.
Ég vil að lokum segja þetta:
Ég dreg fullkomiega i efa, svo
ekki sé meira sagt ,að íslending-
ar hefðu komið fram með sann-
girni og siðsemi Breta ef þeir
hefðu staðið í þeirra sporum og
Bretar í okkar. Undir lok land-
helgisdeilunnar höfðu stjóraar-
andstæðingar þetta aðalkjörorð:
Samningar eru svik. Slfkt kjör-
orð á vörum þjóðar, sem á öll-
um öðrum þjóðum meira undir
að deilur séu útkljáðar með
samningum, en ekki ofbeldi, hlýt
ur að vekja þessa spuraingu:
Hveraig færi fyrir smáþjóð í ná-
býli íslands ef Island væri stór-
veldi?
Bjarni Benediktsson forsætisróðherrn:
Akvæðið um Alþjóðadómstólinn
er mikilvægt íslendingum
Visir átti f gær viðtai við for-
sætisráðherra Bjaraa Benedikts
Blaðíð
Bls. 3 Floti Landhelgis-
gæzlunnar,
— 4 AUir vilja eignast
bfl.
— 7 Viðtal við Pétur Sig-
urðsson, forstjóra
Landhelgisgæzlunn-
ar.
— 9 Grein Gunnars Thor-
oddsen fjármálaráð-
herra. Viðtal við
Davfð Ólafsson.
son í tilefni þess að í dag cr
sigurdagur i landhelgísmálinu,
og íslcndingar eiga nú fulla og
óskerta 12 milna landhelgi
sína eftir áralanga baráttu. For-
sætisráðherra sagði:
MIKILL GLEÐIDAGUR
— Dagurinn í dag hlýtur að
vera talinn mikill gleðidagur. Að
visu er fullnaðarmarki okkar
ekki enn náð, en samningurinn
frá 1961 tryggir okkur einu færu
leiðina að markinu. Stundum er
því haldið fram að þar með höf-
um við afsalað einhverjum ein-
hliða rétti, en ákvæði samnings
ins eru í fullu samræmi við ein
róma ályktun Alþingis 5. maí
1959. Við getum að sjálfsögðu
ckki tekið okkur lögsögu yfir
öUu landgrunninu nema alþjóða
lög heimili. 1 samningnum frá
1961 tókum við berum orðum
fram að við myndum vinna að
því að slík ákvæði yrðu viður-
kennd í alþjóðalögum en að lok
um hlýtur bað að vera Alþjóða-
dómstóllinn er úr bví sker hvort
sá réttur sé fyrir hendi eða
ekki. Samningurinn um úrskurð
arvald hans er trygging fyrlr
þann máttarminni sem ekki get
ur farið lcngra en rétt lög heim
ila, og hindrar að hann verði
beittur ofbeldi.
Þetta ákvæði er nú orðið það
eina sem um er deilt I samningn
um frá 1961. Allar hinar hrak-
spáraar hafa þegar afsannazt og
fáir munu nú deila um að jafn
vel hin takmörkuðu timabundnu
veiðiréttindi Breta voru mun
minni en þau réttindi sem við
öðluðumst þegar í stað við út-
færslu grunnlínunnar. Allt þetta
hefur reynslan nú þegar sannað
og hún mun á sínum tíma einn
ig skera úr um hve mikils virði
fyrir Islendinga var að fá trygg
ingu fyrir þvi að Alþjóðadóm-
stóllinn skyldi skera úr hugsan-
legum síðari ágreiningi varðandi
friðun landgrunns'ns.
ENDANLEGA UR
SÖGUNNI.
Við íslendingar höfum þvi
vissulega ríka ástæðu til þess
að gleðjast á þessum degi, bæði
vegna þeirra miklu hlunninda
Framhald á bls. 5.
Dr. Bjarni Benediktsson