Vísir - 11.12.1964, Blaðsíða 7

Ví S I ^
iMtiKæssaaBmMBsœ&Æfmtsaavtafcik
ywwraBB^^wfla1I3Ðlg■gaM^^!»*,

*
gtórveldi eitt í heiminum er
nú að verða æ meira áber-
andi. Það ræður að vísu ekki
yfir neinum kjarnorkusprengj-
um og ekki einni einustu eld-
fiaug. Á landabréfum er ríki
þess að fiatarmáli hluti úr ein
um ferkílómetra. Þetta er elzta
stórveidið sem til er f heimin
um f dag. Það er Vatikanið, ka
þólska kirkjan.
Það er nú enginn vafi á því,
að kaþóiska kirkjan er að hefja
stórsókn um allan heim. Hún
hefur nú eignazt yfirmann, sem
virðist ætla að notfæra sér all
ar útbreiðsluaðferðir nútímans.
Með valdatöku Páls verður
sú breyting, að páfTnn varpar
frá sér nokkru af sinni guðdóm
legu tign, sem fól það m.a. í sér
að páfi yfirgaf aldrei Ítalíu-
skaga. Nú fer hinn nýji páfi
í hrein útbreiðsluferðalög með
voldugum þotum.
Það eitt vakti mikla furðu
þegar Páll páfi fór í byrjun
þessa árs fljúgandi austur til
Gyðingalands og heimsótti hina
helgu staði, sem tengdir eru
minningunni um starf Krists og
ævilok. Þar var yfirmaður
stærsta kirkjufélagsins á ferð
við uppsprettur kristindómsins.
Xj’n nú iætur páfinn ekki stað
ar numið við heimsókn
á helga staði kristninnar.
I síðustu viku brá hann sér
austur til Indlands með Boeing-
þotu. Ekki þarf að taka fram
liann i'er til Suður Ame-iku, j.
sem kaþólska kirkjan er einráó
í trúarmálefnum. Slík heimsókn
hins heiiaga páfa gæti væntan
lega styrkt aðstöðuna geg'
kommúnistum í þeim land-
hluta.
Hitt er vafamál, hvort ham
treystir sér fyrst um sinn til að
ráðast inn á landssvæði krist
inna mótmælendatrúarmanna
þar sem kaþólska kirkjan.
íhaldssemi hennar og hroka-
háttur er enn litinn sterkum
gagnrýnisaugum.
Jjjað má rétt minna á annan
óvenjulegan viðburð innan
kaþólsku kirkjunnar. Það var
ekki alls fyrir löngu, sem Pál!
páfi ákvað, að gefa hina frægu
gullnu kórónu páfans, eitt æðsta
virðingartákn hins guðiega
embættis í sjóð fyrir fátækt fólk
Þetta þóttu hin mestu fádæmi.
Hvílkt örlæti og miskunr*3mi.
Birtust stórar myndir af hin-
um örláta föður, þar sem hann
hélt á þessum mikla dýrgrip
eins og hann vildi segja að
með því yrði kraftaverk unnið
og neyð fátæka mannsins í
heiminum sigruð og bægt frá.
En hvað skyldi þessi eina
gullkóróna vega á móti öllum
eignum kaþólsku Hrkjunnar
víðs vegar í kaþólsku lóndunum.
Gat þessi merkiiega og furðu-
lega gjöf bætt úr ástandinu t.
d. á Suður-Ítalíu og Spáni, þar
sem kaþólska kirkjan hefur um
aldaraðir mergsogið almúgann
og gerir enn. En það er ein-
kenniiegt fyrirbæri nútfmans,
að einmitt þar sem kaþólska
að ferðin var ágæta vel heppn-
uð. Menn segja, að mannfjöld
inn, sem safnaðist saman til
þess að hylla hann hafi jafnvel
verið meiri en við útför Nehru.
Það eina sem menn hafa til
samanburðar þessum fagnaðar-
látum er aðdáunin á Gandhi
í gamla daga. Gandhi var álit
inn heilagur maður og dýrk
un hans fór fram með guðdóm
legri lotningu. Og einhvern veg
in virðist sú hugmynd hafa
verið komin inn í þær millj-
ónir almúgamanna sem hópuð-
ust út á strætin til að hyila
Pál páfa, að hann væri heilagur
maður. Það var nóg fyrir þenn
an lýð, sem er alinn upp í ein-
hverri samsuðu af hindúatrú og
búddhatrú. Menn virtust telja
sig alsæla af þeir fengju augum
litið hinn heilaga og guðdóm-
lega mann, hvað þá ef þeir yrðu
aðnjótandi þeirrar óumræðan-
legu sæiu að mega snerta eða
kyssa kjólfald hans.
TJáll páfi stóð sig prýðilega.
Framkoma hans minnti á
glæsilegan og aðlaðandi svip
stjórnmálamanns, seni heldur
fjöldafundi fyrir kosningar.
Hann er sýnilega mikill stjórn-
skörungur og lýðskrumari, sem
á eftir að auka stórlega fylgi
og hylli kaþólsku kirkjunnar, ef
hann heldur þessum upptekna
hætt’i og fer f fleiri slíka „kosn
ingaleiðangra" til fjarlægra
landa. Sennilegt má télja, að
ekki líði á löngu þangað til
Páll páfi leitar hylli lýðsins. Myndin tekin á ferðalagi hans, er
hann veifar til mannfjöldans.

kirkjan er enn voldugust, þar
sem.hún á mestar jarðeignir og
gull í fjársjóðum kirknanna, þar
er fátækt almúgans einmitt
mest.
Gjöf hinnar gullnu kórónu
var vafalaust vegleg, en gera
þeir sem myndina hafa séð í
blöðum og það hrós og vegleika
sem kirkjan hlaut, sér ljóst, að
móti þessum eina grip mun
kaþólsku kirkjunni gefast marg
falt verð hennar úr höndum
hins fátæka fólks. Þannig held-
ur auðsöfnunin áfram. Kaþólska
kirkjan er ekk’i aðeins stór-
veldi á sviði trúmála og stjórn
mála, hún er einnig voldugt
fjármálalegt afl. Stærstu al-
þjóðlegu bankar heims myndu
hverfa í skuggann af því valdi,
í kaþólsku löndunum á hún
jafnvel mik’inn hlut f ýmsum
helztu bankastofnunum.
JVú er enn e’inum þætti hins
heilaga kirkjuþings f Róm
lokið. Þar var til umræðu,
hvort kaþólska kirkjan ætti að
endurnýjast og taka upp bróð-
urlegt samstarf við aðrar k’irkju
deildir heimsins. í rauninni
fjallaði þetta fyrst og fremst
um það, hvort innle’iða skyldi
þá sömu siðbót í kaþólsku
drkjunni og mótmælendatrúar-
menn framkvæmdu fyrir
mörgum öldum. Þess var auð-
vitað ekki að vænta, að kaþóiska
kirkjan myndi opinberlega við-
urkenna að hún hefði orðið eft
ir f þróuninni eða að aðskiln-
aður mótmælendatrúarmanna
frá henni fyrr á öldum hefði
verið fyrir kröfur tímanna. I
stað þess að leita einlægs sam-
starfs við siðbótarmenn, hlaut
hún að fara sínar leiðir og
byrja nú að grúska á ný í sömu
ritningargreinunum, sem Kal-
vin og Lúther byggðu sína bylt-
ingu á.
Þrátt fyrir þetta hefur verið
talið að þróun sú sem nú var
að hefjast í kaþólsku kirkj-
unni væri m'ikið spor f fram-
faraátt og myndi verða til að
mjókka það ómælisbil, sem ver-
ið hefur milli hennar og mót
mælendakirknanna Að vísu
voru sumir forustumanna mót-
mælendak’irkna uggandi yfir
þessari þróun, óttuðust að þeir
kaþólsku myndu hljóta mikinn
ávinning með sterkri áróðurs-
vél sinni án þess að hugarfar,
þe’irra breyttist mikið. Þeir
settu það því, að algeru skilyrð’i
fyrir samstarfi yfir hið breiða
bil, að kaþólska kirkjan felldi
niður þá hrokafullu fyrirlitn-
ingu, sem hún hefur haft á öðr
um kirkjudeildum, þar sem hún
hefur lit’ið á mótmælendatrúar-
menn sem heiðingja.
Tþað kom í ljós á þessum síð-
asta þætti hins kaþólska
kirkjuþings, að þau öfl sem
vildu sættir v’ið mótmælenda-
trúarmenn voru miklu sterkari
en menn höfðu ætlað. Virtist
sem þar væri meirihluti fyrir
því að kaþólska kirkjan stigi
niður af stallinum og hætti að
líta á sig sem æðri öðrum
kirkjudeildum. Kristnir menn
væru ailir bræður f guði, hvort
sem þeir teldu sig kaþólska eða
mótmælendur.
En þá gerðust undarlegir at
burðir á síðasta degi kirkju-
þingsins. Páll páfi hafði verið
álitinn sjálfur helzti frumkvöð-
ull siðbótar ’innan kirkjúnnar.
En nú á síðasta degi, þegar
greiða skyldi atkvæði um þýð-
ingarmesta mál þingsins, aukið
frels’i kirkjunnar, og samstarf
við aðra kirkjudeild’ir, þá komu
allt í einu fyrirmæli frá páf-
anum sem sýndu bæði að hann
kærði sig ekkert um að nein
veruleg siðbót væri fram-
kvæmd. Fyrirmæli hans voru
að engin atkvæðagreiðsla skyldi
fara fram.
Þessi fyrirmæli vöktu mikla
óánægju meðal hinna frjáls-
lyndari preiáta innan kirkjunn
ar, sem höfðu þótzt sjá fram á
að róttæk siðbót mynái sigra í
atkvæðagreiðslu á þ’inginu. Voru
sumir þessara manna titrandi
af geðshræringu er þeir gengu
út af hinu árangurslausa þingi,
þótt þé’ir að sjálfsögðu þyrðu
ekki annað en beygja sig fyrir
ákvörðun einræðisherrans.
/i ð vísu lét páfi tilkynna
skömmu síðar, að fáein á-
kvæði í áttina til aukins frelsis
skyldu ganga í gildi. Hrokafull
afstaða kaþólsku kirkjpnnar til
annarra kirkjudeiída er að
mestu sú sama, en þó gerðar
smá breytingar. Fjalla þær
mest um leyfi fyrir kaþólska
menn að koma í kirkjur og
guðsþjónustur mótmælendatrú
armanna við sérstök tækifæri.
Kaþólskum mönnum hefur
Framhald á bls. 4.
J fyrradag kom til umræðu á
þingi tillaga til þingsálykt-
unar frá Jóni Skaptasyni, ein-
um þingmanna Framsóknar-
flokksins, um verðtryggingu
sparifjár. Benti þingmaðurinr.
á að slík verðtrygging væri
eitt ráðið í baráttunni við
verðbólguna í þjóðfélaginu.
Mundi slík verðtrygging draga
úr verðþenslu og þannig stuðla
að jafnvægi í þjóðfélaginu.
@ Merkt mál
Hér er merku máli hreyft,
sem mjög er þess vert að sé
athugað nánar. Ríkisstjómin
hefur reyndar þegar látið sér-
fræðinga sína athuga þetta
mál, og vitað er að nágranna-
þjóðirnar hafa sumar farið
þessa braut í baráttu sinni fyr
ir jafnvægi í þjóðfélaginu. Sú
barátta er einmitt eitt af höf-
uðverkefnum ríkisstjórnarinn-
ar og ugglaust mun svipuð
verðtrygging, sem hér er til
umræðu. stuðla að auknu jafn-
vægi Forsenda verðtrygging-
arinnar er auðvitað sú, að út-
lánin verði þá vísitölubundin.
Má segja, að það sé sanngirn-
ismál og myndu lántakendur
eflaust sætta sig við slík kjör,
enda þegar kominn vísir að
slíkum lánum hér á landi. Færi
því vel ef heildarrannsókn
væri framkvæmd á þvf, hvort
ekki bæri að ieggja út á þessa
braut hér á landi í stærra mæli
en verið hefur. Á það má drepa
í þessu sambandi, að spariskír-
teinalán ríkissjóðs, sem nú hef
ur verið selt upp, er raunveru-
lega þessi sama hugmynd í
verki. Þar er spárifé manna
verðtryggt og bundið húsa-
leiguvfsitölu. Sýna undirtektir
almennings að jarðvegur sýn-
ist mjög góður fyrir slíka
tryggingu þess fjár, sem al-
menningur hefur úr að spila
umfram daglegar þarfir.
0 Jafnvægið
Þessa dagana koma fjárlög
til síðari umræðu og verða þá
teknar fyrir viðaukatillögur
um aukin útgjöld. Flestar fjalla
þær um auknar fjárveitingar
til framkvæmda úti á landi.
Ekki er að efa, að þær eru
nauðsynlegar. En til hins verð
ur einnig að líta, að hóf verð-
ur að vera á útgjöldum ríkis-
ins ef forða á enn meiri þenslu
á peninga og vinnumarkaðin-
um en orðin er. Ríkið á að
ganga sem allra skemmst f
því að keppa við einkaaðila
um vinnuaflið og fjármagnið,
nú þegar svo miklar fram-
kvæmdir standa yfir á þeirra
vegum. Ella hlýtur illa að fara
og verðbólgan mjög að aukast
í þjóðfélaginu. Margir hafa
þungar áhyggjur af fólksflutn-
ingum úr dreifbýlinu í þétt-
býlið. En sá flutningur verður
ekki stöðvaður með fjáraustri
og sá tími mun koma, er þjóð
inni fjölgar, að sveitir, sem
nú eru fámennar byggjast aft-
ur, með hjálp stóraukinnar^
tækni á öllum sviðum. Þvf þarf
ekki að óttast þótt tfmabil
fólksflutninga standi enn um
hríð. Mikilvægara er að við
halda jafnvægi og festu í þjóð
félaginu og beina fjármagninu
þangað, sem hver króna gefur
mestan arð í þágu þjóðarinnar
allrar. i