Dagur - 17.08.2000, Síða 6

6 - FI M M TUDAGU R 17. ÁGÚST 2000
ÞJÓDMÁL
Útgáfufélag: dagsprent
Útgáfustjóri: eyjólfur sveinsson
Ritstjórí: ELÍAS SNÆLAND JÓNSSON
Adstodarrítstjórí: birgir guðmundsson
Framkvæmdastjóri: marteinn jónasson
Skrifstofur: strandgútu 3i, akureyri,
GARÐARSBRAUT 7, HÚSAVlK
OG ÞVERHOLTI 14, REYKJAVÍK
Simar: 460 6ioo OG soo 7080
Netfang ritstjórnar: ritstjori@dagur.is
Áskríftargjald m. vsk.: 1.900 kr. Á mánuði
Lausasöluverð: 150 KR. OG 200 kr. helgarblað
Grænt númer: 800 7080
Netföng auglýsingadeildar: karen@dagur.is-augl@dagur.is-gestur@ff.is
Símar auglýsingadeildar: (REYKJAVÍK)563-1615 Ámundi Amundason
(REYKJAVÍK)563-1642 Gestur Páll Reyniss.
(AKUREYRD460-6192 Karen Grétarsdóttir
Simbréf auglýsingadeildar: 460 6161
Simbréf rítstjórnar: 460 6i7i(AKUREYRI) 551 6270 (REYKJAVlK)
Þeim er ekld treystandi
I fyrsta lagi
Á sama tíma og borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins fara ham-
förum gegn Reykjavíkurlistanum fyrir að hafa ekki efnt til út-
boðs vegna svokallaðs skólanets, hafnar samgönguráðherra
sama Sjálfstæðisflokks alfarið að gangast fyrir útboðum í síma-
og gagnaflutninga á vegum ríkisins. Fátt undirstrikar betur
pólitíska tækifærismennsku Sjálfstæðisflokksins en sú stað-
reynd að hann hefur eina stefnu í málinu í borgarstjórn en allt
aðra í stjórnarráðinu. Slíkum mönnum er ekki treystandi.
í öðru lagi
Heiftarlegar árásir forystumanna Landsímans og sumra leið-
toga Sjálfstæðisflokksins í höfuðborginni á gjörðir meirihluta
borgarstjórnar hafa ekki aðeins afhjúpað pólitíska tækifæris-
mennsku sjálfstæðismanna, heldur einnig beint kastljósi að
því hvernig Sjálfstæðisflokkurinn hefur innlimað þetta stóra
ríkisfyrirtæki í flokksáróður sinn og í reynd sett Landsímann í
fremstu víglínu í pólitískri sókn sinni gegn Reykjavíkurlistan-
um. Fullyrða má að ekkert þeirra stóru einkafyrirtækja þar
sem sjálfstæðismenn hafa þó töglin og haldirnar, dytti í hug að
láta nota sig með þessum hætti í pólitískum hráskinnaleik.
Það gefur til kynna hvílík heljartök sjálfstæðismenn hafa náð
á Landssímanum sem er þó enn í eigu íslensku þjóðarinnar
allrar.
t þriðja lagi
Borgarstjórn hefur nú ákveðið að flýta því að bjóða út alla
síma-, fjarskipta- og gagnaflutningaþjónustu á vegum borgar-
innar og fyrirtækja hennar. Þetta er vissulega tímabær ákvörð-
un vegna aukinnar samkeppni á þessu sviði og hlýtur um leið
að ýta á að ríkisvaldið beiti sér líka fyrir útboðum til að lækka
kostnað skattborgaranna. Formaður Samlylkingarinnar hefur
þegar boðað að eitt fyrsta þingmál flokksins í október verði til-
laga um að ríkið láti undirbúa slíkt útboð. Væntanlega getur
Samfylkingin vænst þess að fá ötulan stuðning borgarfulltrúa
sjálfstæðisflokksins við þá tillögu.
Elías Snæland Jónsson
Popp-politíkus
Sundum gerist það að ummæli
sem stjórnmálamenn láta út
úr sér hitta svo vel í mark að
þau öðlast nánast sitt eigið líf.
Misjafnt er líka eftir stjórn-
málamönnum hvort og þá
hversu oft þeim tekst að koma
slíkum ummælum út úr sér.
Sumir eiga mörg slík gullkorn
en aðrir tala allan sinn stjórn-
málaferil án þess að skilja eftir
ein slík ummæli. Halldór
Blöndal er einn þeirra manna
sem á mörg ummæli af þessu
tagi, enda er Hall-
dór algjör uppáhalds
stjórnmálamaður
Garra . Meðal fleyg-
ari ummæla Hall-
dórs sem alþýðan
varðveitir £ minni
sfnu féllu á kosn-
ingavöku á Akureyri
árið 1994 þegar
Halldór var að lýsa
kostum Sjálfstæðis-
flokksins sem og
eigin mannkostum. Þá sagði
hann m.a. um sjálfan sig: „Eg
er enginn popp-póIitíkus“.
HaHdór bregst ekki
Það var því gleðiefni fyrir
Garra þegar hann frétti að það
myndi koma í hlut Halldórs
Blöndal að halda uppi hefð-
inni á Hólahátíð og flytja þar
ræðu sem vekti þjóðarathygli.
Áður höfðu þeir Olafur Ragn-
ar Grímsson og Davíð Odds-
son látið að sér kveða á þess-
um vettvangi. Og Halldór
brást ekki frekar en vanalega.
Samkvæmt fréttum var ræða
Halldórs öflug málsvörn fyrir
Sigurbjörn Einarsson biskup,
kristnihátíð á Þingvöllum og
kirkjuna sem stofnun. Síðast
en ekki síst var ræða Halldórs
mikilvæg ábending til okkar
allra um að alþýða manna og
sjónarinið hennar væru mótuð
af stundargleði og sldlnings-
V
leysi á því sem er æðra og
meira. Það mætti því ekki gera
mikið úr því sem fólki finnst -
það hefur ekkert vit á hlutun-
um, það er upptekið af hverf-
ulleikanum. Þar talaði jú
maðurinn, sem ekki er popp-
pólitíkus.
Kirkjau eins og HaUdór
Og Halldór Blöndal Iét mörg
gullkornin falla á Hólum til
varnar kirkjunni. Hann benti á
að kirkjan eða kristnihátíð
væri ekki „eitthvað
pollamót í Vest-
mannaeyjum“ ekki
einhver tilbúin
gervispenna sem
kemur og fer. Kirkj-
an leggst ekki svo
lágt að vera að taka
þátt í jafn lágkúru-
Iegum og forgengi-
legum hlutum og
því þegar mörg
hundruð börn koma
saman í Eyjum til að spila fót-
bolta ásamt fjölmörgum for-
eldrum sínum og þjálfurum.
Enda sýnir ný Gallupkönnun
að þetta fólk varðar ekkert um
hluti eins og kristnihátíð.
Kirkjunnar hátíðir og kirkj-
unnar spenna er raunveruleg
og hana skilja einkum stór-
menni eins og Halldór Blöndal
og kirkjufeðurnir. En sú líkn er
þó lögð með þraut að alþýðan
getur öðlast hlutdeild í binni
sönnu stórmennaspennu með
því að borga með skattfé sínu
fyrir hana. Því nicira sem
gjaldið er því meiri líkn fyrir
almúgann. Og samkvæmt
Hólaræðunni er kirkjan því
eins og Halldór Blöndal sjálfur
- hana varðar ekki um hvað
fólki finnst, hún er ekki í
popppólitík.
GARRl
JÓHANNES
SIGURJÓNS
SON
SKRIFAR
Umræðan í Degi í gær var dulítið
undir formerkjunum: Hvenær
skráir maður mann og hvenær
skráir maður ekki mann? Þar var í
fýrsta lagi verið að ræða um hvort
rétt væri að gera skrá yfír kynferð-
isafbrotamenn sem gerst hafa
brotlegir við böm. Og í annan stað
hvort bæri að birta á netinu svart-
an Iista með nöfnum slúbberta
sem hafa ítrekað haft rangt við í
viðskiptum við almenning.
Skráningarmál af þcssu tagi
hafa raunar oft skotið upp kollin-
um í umræðunni á undanförnum
árum. Meðal annars hefur verið
deilt um hvort birta eigi í fjölmiðl-
um nöfn og myndir afbrota-
manna, ekki síst kynferðisafbrota-
manna. Og einnig var á sínum
tíma mjög umdeildur svartur listi
falboðinn hveijum sem hafa vildi,
með nöfnum skuldseigustu ls-
lendinga og var nokkuð stór hóp-
ur.
Hvenær skráir maður mann?
Brýn nauðsyn
Flestir hljóta að geta verið sam-
mála um að lögreglu og barna-
vemdaryfirvöldum er brýn nauð-
syn að hafa undir höndum tæm-
andi lista um dæmda barnaníð-
inga, og raunar skyldi
maður ætla að það væru
hæg heimatökin hjá lög-
reglunni að setja saman
slíkan lista. En svo virðist
ekki vera því forstöðumað-
ur Bamaverndarstofu seg-
ir í Degi að enginn viti hve
stór hópur bamaníðinga
sé, því raunveruleg skrán-
ing sé ekki fyrir hendi.
Ekki virðist jafn brýnt
að taka saman og birta
svartan lista yfir við-
skiptaskúrka, því svindl og svfnarí
í fjármálum hefur að sjálfsögðu
ekki jafn afdrifadríkar afleiðingar
og kynferðisleg misnotkun á börn-
um.
Meiri hagsmunir
I þessum málum eru margvfslegir
hagsmunir í húfi sem skarast og
stangast á. Öryggishagsmunir
samfélagsins, hagsmunir fómar-
lamba og hagsmunir hinna brot-
legu. Friðhelgi einkalílsins
kemur inn í umræðuna,
persónuvernd og fleiri fyr-
irbæri.
Hér þarf auðvitað að
vega og meta og taka meiri
hagsmuni fram yftr minni.
Hvort skiptir meira máli
líf og heilsa barna sem
hafa orðið fórnarlömb
kynferðisafbrotamanna,
eða réttur brotamann-
anna? Og hvort er mikil-
vægara að koma 1' veg fyrir
að fleiri börn lendi í klóm níðinga,
eða friðhelgi einkalífs þeirra bro-
tamana sem hafa afþlánað sinn
dóm og þar með „greitt skuld
sína við samfélagið?" Því miður
hefur reynslan sýnt að það er frá-
Ieitt tryggt að dæmdir bamaníð-
ingar læri sfna lexíu og syndgi
aldrei framar að lokinni afplánun.
Þess vegna verða lögreglu- og
barnaverndaryfirvöld á hverjum
stað ávallt að vita hvar slíkir eru
niðurkomnir og það verður ein-
ungis tryggt með því að á hveijum
tíma sé til uppfærður og tæmandi
listi yfir þennan hóp.
Allt of oft virðast manni hags-
munir fórnarlamba ofbeldisverka
og annarra glæpa hafa verið fyrir
borð bornir, en meira Iagt upp úr
að tryggja rétt ofbeldis- og (jár-
glæframanna. Hér eru stærri og
alvarlegri mál á ferðinni en birting
álagningarskrár. Og vonandi
munu þeir sem vernda vilja hags-
muni hálaunamanna sem greiða
Iágskatta, ekki fara að berjast fyrir
„friðhelgi einkalífs11 barnaníðinga
og síbrotasvindlara.
Bragi Guð-
brandsson hjá
Barnaverndar-
stofu.

Á að setja nöfti skúrkan-
na á Netíð?
(Dönsku Neytendasamtökin vilja að al-
menningur verði varaðnrmeð nafiibirt-
ingu á Netinu við vafasömum tann-
læknum, endurskoðendum, fasteigna-
sölum og lögmönttum ogfleiri slíkum
efþeirokra á almenningi.)
Bolli Valgaiösson,
framkvæmdastjóri
Tattttlæknafélags íslands.
„Slíkt held ég að
væri mjög vafa-
samt og vandmeð-
farið í okkar litla
samfélagi. Tillaga
eins og þessi vekur
miklu fleiri spurn-
ingar en svör, svo sem um það
hveijir okra og hveijir ekki og ein-
nig hveijir ættu að Ieggja mat á
slíkt. Væri til dæmis tryggt að ver-
ið væri að bera saman sambæri-
lega hluti þegar lagt væri mat á
verðlagningu? Mér finnst þessi til-
Iaga dönsku Neytendasamtak-
anna ekki fagmannleg, tillagan er
sett fram án þess að dæmið sé
hugsað til enda. Afleiðingarnar
gætu orðið alvarlegar, eins og til
dæmis skaðabótamál fyrir at-
vinnuróg á hendur einstaka
mönnum."
Stefán Ásgrimsson,
blaðamaður.
„Mér Iíst nú ekki
vel á það. Þótt
maður sé óá-
nægður með ein-
hver lög eða
hvernig fram-
kvæmdavaldið
framfylgir þeim, þá er ekki þar
með sagt að ástandið verði skár-
ra ef fólk fer almennt að taka
þau og framkvæmdavaldið í eigin
hendur. Dæmin sýna að slíkt
kann ekki góðri lukku að stýra og
hætta á því að blásaklaust fólk
verði tekið af Iffi í óeiginlegri og
eiginlegri merkingu án dóms og
laga vex og á því að samfélagið
breytist í ógeðfellt siðlaust villi-
mannasamfélag. Eigum við ekki
að draga djúpt andann áður en
við förum að dæmi Dana?“
Lúðvik Bergvinsson,
þingmaður Samfylkingarinnar.
„Ef skýrt lægi fyrir
að þjónusta ein-
staka manna í
þessum starfs-
greinum væri léleg
og ennfremur að
þeir „okruðu“ á al-
menningi væri gott að geta birt
nöfn þessara manna. Vandamálið
er hins vegar hver eigi og geti
dæmt um það með óyggjandi
hætti að þjónustan sé léleg og dýr.
Hér eiga því við þau gömlu sann-
indi að betra sé að sekur maður
sleppi en að saklaus sé dæmdur.“
Vilhjálniiir Ingi Ámason,
neytendafrömuðuráAkureyri.
„Eg hef alltaf ver-
ið fylgjandi því að
Neytendasamtök-
in séu harðari í
sinni baráttu, en
þau verða þó að
gæta þess að ekki
sé farið með mál þannig að sá
sem saklaus er lendi í gapa-
stokknum. Það er alltof mikið
um að lokaðar kollegaklíkur
hylmi yfir það sem miður hefur
farið.“