Alþýðublaðið - 16.09.1967, Qupperneq 6

SSS'
SENDIBRÉF
TIL SÉRA JÓNS
15. september.
MORGUNBLAÐIÐ ræddi á dögunum í athygl-
isverðri ritstjórnargrein framtíð háskólans. Víst
ber að fagna slíkum umræðum. Háskólinn skipt-
ir þjóðina harla miklu, nemendur sína og sam-
félagið allt. Þess vegna er kannski ekki fjarri
lagl, að leikmaður leggi orð í belg ,um þetta
efni.
Ármann Snævarr nýtur ríkulega velþóknunar
Morgunblaðsins, enda mun hann ails góðs mak-
legur. Þó efa ég, að hann hafi vakið almenning
til umhugsunar um málefni háskólans eins og
Morgunblaðið telur. Mér virðist mjög - á skorta,
að hér ríki sá áhugi, er skyldi, um þróun háskól-
ans. Þess ■ végna eru málefni hans sjaldan rædd
á þann hátt, sem Morgunblaðið gerir í nefndri
ritstjórnargrein. Því finnst mér viðburður að
henni, þó að ég sé ekki sammála öllu, sem þar
greinir.
Gerbreytt viðhorf
Háskóíanum er mikill vandi á höndum vegna
þeirrar gagngerðu breytinga, sem orðið hafa í
íslenzku þjóðfélagi undanfarið. Þetta er Morgun-
blaðinu ljóst. Það kemst svo að orði:
„Háskóli íslands verður að fylgjast með breytt
um timum eins og aðrar menntastofnanir og sam
ræma þá menntun, sem hann veitir stúdentum,
kröfum þjóðfálags, sem er gjörbreytt frá því,
sem það var fyrir nokkrum áratugum, þegar
grundvöllur var lagður að starfi háskólans, en
á þeim grunni, sem þá var lagður, starfar hann
enn í megindráttum". Að svo mæltu bendir Morg
unb1":' á, að íslendingar verði að sækja ýmsa
mönn un erlendis. Það telur slíkt hæfW, en
gerir þó að tillögu sinni, að efnt verði til fiski-
fræðideildar við háskólann. Um þetta segir svo
í ritstiómargreininni: „Augljóst er, að íslending-
ar g-’ta ekki haldið uppi háskóla með jafn marg
þættri kennslu á- tæknisviðum og erlendir há-
skóJ::r, en hins vegar ætti að vera grundvöllur
fyrir því að koma á fót við háskólann fiskifræði-
deild, sem starfaði í nánum tengslum við höfuð-
atvinnuveg okkar og leitaðist við að sinna sí-
vaxandi þörfum hans fyrir sérmenntað fólk á
þessu sviði.“
Gömul viðhorf
Teljast verður mikilvægt áður en háskólinn fær-
ir út kvíarnar, að deildir hans, sem nú eru, séu
hlutverki sínu vaxnar. Svo er ekki enn, að margra
dómi. Kennsla í sumum greinum háskólanámsins
telst úrelt, og vanrækt hefur verið að efna til
nauðsynlegra nýjunga. Ég mrnntist á tvö atriði,
sem mér eru hugleikin: Kennsla í sögu og bók-
menntum nær ekki til samtíðarinnar eins og
tíðkast með öðrum menninganþjóðum. Hún ein-
skorðast að kalla við gömul sjónarmið. íslend-
ingar verð'a i þessum fræðum að öðlast heirns-
borgaralegt viðhorf, enda er menning okkar eng-
an veginn einangrað fyrirbæri. Á þetta verður há-
skólinn að leggja áherzlu um leið og hann hefur
forustu um íslenzk og frumnorræn fræði.. Það
á að vera grundvöllur hans. Og mig grunar, að
svipuðu máli gegni um menntun lögfræðinga,
guðfræðinga. lækna og viðskiptafræðinga. Háskól-
inn verður að setja markið hærra en útskrifa
embæftismenn til sams konar starfa og tíðkuðust
á öldinni, sem ieið. Breytingarnar hafa orðið svo
mikiar hér og úti í heimi.
Vísindaleg sérfræðiþekking, sem fæst í há-
skólanum, sannast naumast á ótvíræðan hátt.
Segnir til dæmis fUrðu, að aðeins tveir íslend-
ingar skuli hafa orðið doktorar í lögfræði við
háskólann frá stofnun hans. Hvað kemur til, að
prófessorar og hæstaréttardómarar verða sér
ekki úti um þá staðfestingu menntunar og kunn-
áttu? Ráðamenn háskólans þurfa á hverjum tíma
að slíku að hyggja.
Hugmyndin um sérstaka fiskifræðideild við há-
skólann er góð, en varla tímabær, meðan þar
gefst ekki kenhsla í náttúrufræðum. Hér á landi
starfa ágætir menntamenn í þeim greinum eins
og Finnur Guðmundsson og Sigurður Þórarinsson,
svo að ég nefni aðeins tvo af mörgum. íslend-
ingum ber skylda til að miðla þeirri dýrmætu
þekkingu, sem flest í rannsóknum náttúrufræð-
inga okkar. Vitneskja um undur Heklu, Öskju,
Kötlu og Surtseyjar á að vera íslenzkt framlag á
öld vísindalegrar könnunar. Háskóla íslands er
því vansi að koma sér ekki upp náttúrufræðideild.
Því ekki náttúrufræSideiId
Hitt er rétt hjá Morgunblaðinu, að atvinnu-
vegirnir rflega ékki gleymast. Hér er gert allt of
lítið að því að breyta hráefnum í fullunnar iðn-
aðarvörur, en um það er ekki við háskólann að
sakast. í þeim efnum þarf önnur úrræði, sem
raunar þola enga bið.
Gleymd skylda
Menntun sú, sem Morgunblaðið hefur í huga,
þegar það gerir stofnun fiskideildarinnar að til-
lögu sinni, gefst víða erlendis, en þarf ekki nauð
synlega að kosta háskólanám. Tæknifræðilega
þekkingu hljóta íslendingar að leita uppi þar
sem hennar er be/tur kostur, og hlutast til um
margþætta iðnþróun í stað þess að einskorða
framleiðslu við frumstæða veiðimennsku. Þetta
gildir sér í lagi um sjávarútveginn. Nú er hann
eftirbátur landbúnaðarins, hvað varðar vísinda-
legt nám ungra manna, sem vilja gera nýjan iðnnð
að atvinnu sinni. íslendingar hafa tekið í notkun
stórvirk veiðarfæri með frægum árangri. Sama
þróun verður að gerast í vinnslu aflans eftir að
hann berst á land. Auk þess mun skipulag á sölu
islenzkra sjávarafurða of handahófskennt. Allt
þetta ætti Morgunblaöið að íhuga.
Stofnanir sjávarútvegsins þurfa að beita sér fyr
ir því, að efnilegt æskufólk nemi erlendis þau
störf, sem eru fiskiveiðum oltkar og fiskiðnaði
mikilvægust. Það gera ýmsir þeir aðilar, sem um
landbúnaðinn fjalla, en ráðamenn sjávarútvegs-
ins virðast ekki muna skyldu sína og þörf. Mig
undiar slíkt tómlæti, þar eð afkoma íslendinga
byggist á þessum atvinnuvégi, og heillavænleg
þróun hans er okkur lífsnauðsyn,
Þagnarmúrinn
Morgunblaðið álítur raunvísindastofnun háskól-
ans merki þess, að háskólinn vilji fylgja nýjum
tímum, eins og það kemst að orði í ritstjórnar-
greininni, sem hefur orðið mér umræðuefni þessu
sinni. Sízt neita ég því. Hitt undrast margur,
að hún skuli komin til sögunnar áður en náttúru
fræðistofnunin og þjóðminjasafnið tengjast há-
skólanum. Vil’ háskólinn ekki í kennaralið sitt
menn á borð við Finn Guðmundsson, Sigurð Þór
arinsson og Kristján Eldjárn?
Enginn misskilji orð mín svo, að ég meti ekki
og viðurkenni tiltæki Morgunblaðsins að ræða
málefni háskólans af einurð og hreinskilni. Sú
viðleitni er sannarlega gleðiefni. Hún er til
þess fallin, að þagnarmúrinn um þessa æðstu
menntastofnun þjóðarinnar hrynji og íslendingar
líti á hana sem dýrmæta sameign.
Helgi Sæmundsson.
JÚLÍETTA. Giulietta degli spir
iti. Laugarásbíó. ítöisk frá 1965,
Leikstjóri: Federico Fellini.
Handrit: Federico Fellini og
TuIIio Pinelli. Kvikmyndun: Gi-
anni Di Venanzo. Tónlist Nino
Rota.
Og enn er það Federico Fell-
ini. Það er vel til fundið að
sýna þessa kvikmynd, þegar svo
til nýlokið er sýningum á 8V2,
en þessar tvær myndir eiga mik
ið sammerkt og eru raunar nýr
áfangi í kvikmyndagerð Fellin-
is. Þessi nafnkunni leikstjóri leit
ast nú við að finna list sinni
nýtt form, nýjan stíl; hann bland
ar saman núlíð og fortíð, veru
leika og ímyndun, svo að varla
verður greint hvort er hvað.
í 8V2 lýsti Fellini vandamálum
kvikmyndahöfundarins — þetta
var nokkurs konar sjálfsævisaga,
þar sem fjallað var undanbragða
laust um listamanninn, sem sí-
fellt leitar að hinu hreina og
sanna í lífinu, langar að segja
svo margt, en hefur í rauninni
ekkert að segja, eða veit ekki,
hvernig hann á að tjá sig.
8 ’/z er eins konar kvikmynd
í kvikmyndinni; við höfum það
á tilfinningunni, að mynd Fell-
inis sé í raun réttri sú kvik-
mynd, sem Guido í myndinni
er að skapa — fálmkennd og
duttlungum háð.
Júlíetta er kannski ennþá
meiri tilraunamynd en 8V2. Hún
er fyrsta litkvikmynd Fellinis í
fullri lengd, en hér er það lita-
meðferðin, sem ræður ríkjum -
og árangurinn er hreint undra-
verður. Fellini er óspar á lita-
skrúðið og gengur nánast, ber-
serksgang í allri litasamsetningu
svo að jrínvel keyrir úr hófi
fram. Að vísu lofar fyrri hluti
myndarin ar ekki góðu, en hann
er allt að því væminn; tilgerðar-
legur og ruglingslegur. En Fell-
ini nær sér á strik í seinni hlut-
anum og er unun að liorfa á sum
a kafla myndarinnar.
í sjálfu sér væri fráleitt að
minnast iá efni þessarar kvik-
myndar því að hún er eingöngu
fyrir augað, ekki um neinn sam
hangandi söguþráð að ræða
Kvikmyndin er fyrst og fremst
fantasía: furðulegt sambland
veruleika, drauma og ímynd-
ana, þar sem fortíð og nútíð
togast á í hugarheimi aðalpersón
unnar.
Svo vitnað sé í 8V2, þá er
margt líkt með Júlícttu og Gu-
ido. Bæði eru þau á sífelldum
flótta frá veruleikanum og minn-
ast bernskudaganna með hálf-
gerðum trega. Fellini notar mik-
ið til sömu leiker.dur og í 8V2
t.d. Sandro Milo, sem leikur hér
sömu manngerðina. Að þessu
sinni fer eiginkona Fellinis, Giu-
letta Masína, með aðalhlutverk-
ið og gerir því bærileg skir, en
hún æt.Þ að vera ógleymanleg
öllum þeim, er sáu hana í La
Strada.
Kvikmyndataka Gianni Di Ven-
anzos er mjög góð, einkum í
seinni part myndarinnar. Einn*
egin er hin lýríska tónlist Nino
Rota mjög skemmtileg á aO
hlýða.
L’art pour l’art.
Sigurður Jón Ólafsson.
§ 16. september 1967 - ALÞÝÐUBLAÐiÐ