Dagur - 07.03.1946, Side 7

Fimmtudaginn 7. marz 1946
DAGUR
Sextugur: EgillÞórláksson,kennari Öldungurinn á Tjörn
Þeii' taka nú fast að
eldast og týna tölu
barnakennararnir ís-
lenzku, sem hófu starf
með tilkomu hinna
fyrtsu fræðslulaga frá
1907.
Þeii' hafa um rnargt
átt erfiða aðstöðu og
örðugan starfsdag,
verið eins konar land-
nemar og ruðnings-
menn í fræðslumál-
um þjóðarinnar. Þátt-
ur þeirra kann síðar
að þykja allmerkileg-
ur, og jaá máske ekki
sízt fyrir það hve
„aktaskriftin" var
fjárri þeim, hve starfs-
gleðin var djúp og
einlæg og áhuginn
sterkur, þrátt fyrir
ákaflega bágborna starfsaðstöðu
víða og sáralítil laun, já, svo lítil,
að yngri kynslóðin, jafnvel nú, á
bágt með að trúa því að vaskir
menn og dugandi hafi lagt sig
niður við slíkt. Enda mun það
sannast sagna um jrá flesta, að
hugssjón og áliugi hafi fremnr
dregið þá út í kennslustarfið en
vonin um fé og frægð. Og við
það livort. tveggja hafa þeir líka
l’lestir sloppið. En þeir geta þá
líka rólegir lagt upp laupana í
fullvissu jress, að ekki liafi jreir
komið fjárhag þjóðarinnar á
kné.
Einn þessara frumherja kenn-
arastéttarinnar, Egill Þórláksson
kennari á Akureyri, á í dag sex-
tugsafmæli. Hann er fæddur að
Þóroddsstað í Kinn 6. marz 1880,
missti ungur föður sinn, en ólst
að mestu upp hjá frænda sírium,
Páli H. Jónssyni frá Jarlsstöðum
í Bárðardal, dvaldi hér við nám
í gagnfræðaskólanum 1904—
1906, í kennaraskólanum 1909—
1910, og liefir síðan óslitið feng-
ist við kennslu: 5 ár farkennari í
Bárðardal (líkl. með 144 kr. í
árslaun!) Þá 3 ár heimiliskennari
á Akureyri, svo í 20 ár í Húsavík,
og loks hér á Akureyri síðan
1939. Þetta er því orðinn nokk-
uð langUr starfsferill. Og E. Þ.
er fæddur með því hugarfari að
láta sér ekki á sama standa
hvernig starf er unnið, eða
hvern árangur það kann að bera.
Því að allir, sem til hans Jrekkja,
vita hversu alúðin við hvert
starf, nákvæmnin og samvizku-
semin er ltonum í blóð borin.
Og ekki á þetta sízt við um
kennslustarfið, sem hefir jafnan
átt hug hans allan og verið hon-
um ástfólgið. Það mun Jdví ekki
ofmælt Jrótt sagt sé, að í þetta
kennslustarf, í hálfan fjórða tug
ára, muni E. Þ. hafa lagt geysi-
lega orku og fyrirhöfn til þess að
leysa það sem bezt af hendi. Og
honum hefir líka tekizt fyrir
löngu að fá á sig það kennaraorð,
sem hver meðal karl má öfunda
hann af.
Egill Þórláksson er um margt
óvenjulegur maður. Hann er
fyrst og fremst fæddur kennari,
skýr og skemmtilegur, skapgerð-
in mild og traust og hjartað
hlýtt, og svo heill og vandaður
til orðs og æðis að af ber. Því er
í dag verður mér hugsað út aðlmæli, enda reyndist hann piesti
Tjörn, því að þar á nú níræðis- j jafnan trúr og dyggur þjónn.
Það verður ekki ofsögum sagt
af því hvílíkt geysi Jrýðingu það
getur haft l'yrir unglinga að vera
afmæli hinn gamli ráðsmaður
staðariils, Jón Tryggvi Jóhanns-
son frá Ingvörum.
Jón er fæddur að Ingvörum 6.
marz 1856.
getað verið smali
Hann hefði Jní vel
íjá skáldinu og
manninum á Leirá, Jóni
Thoroddsen, og nærri hálfþrítug-
ur fylgt Jóni forseta til grafar.
Og hann er enn enginn karar-
karl, Jrótt aldurinn sé þetta hár.
Hann er enn sívinnandi, hefir á
hverju sumri staðið við slátt og
heyjað mikið, síðast í sumar. Og
enn er hann kvikur á fæti oe
luess í máli, og sér og heyrir vel
og fylgist vel með öllu, sem ger-
ist. Slík heilsa mun fágæt, svo
dýrmæt sem hún er. En Jón er
heldur ekki kominn af neinum
aukvisum eða skræfum. Hann er
kvistur af sterkum stofni svarf-
ildir upp með starfsömu
og
Og hlutur verk-
það að hverju barni þykir gott dælskra garpa, sem erjuðu jörð
tneð honum að vera og hlýta
hans forsjá, og ekki öfundaði eg
og sóttu sjó af fádæma hugrekki
og þreki, og létu sér ekki allt fyr-
þann, sem kenna ætti barni, sem i>' brjósti brenna. Það var haft
Egill hefir gefizt upp við, enda
munu hinir minnstu meðal
binna minnstu bræðra einna ást-
fólgnastir Agli Þórlákssyni.
E. Þ. er andlega sinnaður mað-
ur, viðkvæmur í lund og skyggn
á gullkorniti í sál samferða-
mannsins, hvort sem ungur er
eða gamall, sér varla annað, eða
vill a. m. k. ekki sjá Jrað. Hann
er víðlesinn, vellauðugur á ís-
lenzkt mál og getur talað í Ijóð-
um. Og vafalaust er hann einn
hinn mesti listaskrilari, sem nú
er uppi á íslandi. Ritað hefir
hann tvær bækur handa börn-
um, Stafrófskver, og framhald af
])ví, Bernskumál, og eru báðar
prýðisvel samdar. Er Jrað skaði
að liann skuli ekki hafa haft
tíma og tækifæri til að rita
meira fyrir börn, en e. t. v. á
hann það eftir.
Kvæntur er Egill Aðaíbjörgu
Pálsdóttur frá Stóruvöllum,
ágætri konu. Egill Þórláksson er
mikill „húmöristi“ og einn hinn
ánægjulegasti og drengilegasti
starfsbróðir og félagi, og munu
allir votta það, sent með honum
starfa. Og eg vil enda þessar fáu
línur með því að þakka honum
ágætt starf hér við barnaskólann
og skemmtilega samvinnu, og
óska honum farsældar og Ijless-
unar á ókomnum árum.
Akureyri 6. marz 1946.
Snorri Sigfússon.
MUNID:
MIKIÐ ÚRVAL AF
ALLS KONAR
SNYRTIVÖRUM
Stjörnu Apótek
eftir einum þeirra í banaleg-
unni, er hann var spurður að
hvað honum hefði þótt einna
mest til koma að horfa á um dag-
ana: „Sjá sex ntenn skinnklædda
berja rok!“
Eoreldrar Jóns voru Jóhann
Jónsson frá Hóli á Upsaströnd
og Sessel ja Jónsdóttir bónda að
Ingvörum, Björnssonar frá
Garðshorni og Margrétar Odds-
dóttur frá Steinkirkju, og
bjuggu þau Jóhann og Sesselja
allan sinn búskap á Ingvörum,
eignuðust 9 börn og var Jón elzt-
ur þeirra. Þau Ingvarahjón voru
orðlögð fyrir dugnað og ráð-
deild, húsfreyjan að vísu veikluð
nokkuð hin síðari ár, fíngerð
kona, greind og listhneigð, en
húsbóndinn einn hinn harðdug-
legasti fjör- og hreystimaður, af-
hurða skytta og mikill sægarpur,
og hélt heilsu sinni fram á elliár,
dáinn 1910.
Börn þeirra hjóna voru öll hið
mesta myndarfólk, harðdugleg
og góðum hæfileikum búin, og
lifa enn þrjú þeirra auk Jóns, og
eru Jrað þeir Þorleifur, fyrrum
bóndi á Hóli, og Hjörleifur, áð-
ur bóndi á Ingvörum og Knapps-
stöðum í Stíflu, báðir afburða
söngelskir og sönghneigðir, Þor
leifur lék á orgel en Hjörleifur á
fiðlu, og þótti tvort tveggja ærið
sjaldgæft í þá daga. Og systir
Jteirra ein er enn á lífi, Anna
fyrrum húsfreyja á Brekku og
Selá, móðir þeirra Sveinbjarnar
sona, Jóhanns tolljrjóns á Siglu
firði og Tryggva sendiráðsritara
í Kaupmannahöfn, hefir lifað
þrjá menn sína, afbragðskona og
mikilhæf.
Tuttugu og tveggja ára ræðst
Jón að heiman og gerist ráðsmað
ur hjá sr. Kristjáni E. Þórarins
syni á Tjörn. Mun liann þá Jreg
ar hafa haft orð á sér sem rnikill
dugnaðar- og hagleiksmaðtu', þ
að prestur var vandur að fólki
og lét ekki ráðsmannsvöld
hendur á öðrum en þeim, sem
þekktir voru að dugnaði og
stjórnsemi. Og þar keypti hann
heldur ekki kött í sekk, því að
Jón átti hvort tveggja til í ríkum
reglusömu fólki.
stjórans er Jrar ekki lítilsvirði.
Hann hefir möguleika á valdi
sínu til ]>ess að efla með mönn-
um trúmennsku í störfum <><>
. O
Jroka með því ungum mönnum
fram til aukins þroska og mann-
gildis. En hann getur líka liaft
þveröfug áhrif. Hann getur átt
beina eða óbeina sök á j>\ í, að
kæruleysi og sviksemi nái á
manni tökurn, er leiða til ófarn-
aðar. Þetta er mikið íhugunar
efni nú, þegar sjálfræðið gengui
úr hóli, og hver þykist beztur,
sem engri stjórn viil hlýta. Eg vil
J>á heldur ekki gleyma því í dag.
að eg er hamingjunni þakklátm
fyrir Jrað að hafa alizt upp með
starfsömu og reglusömu fólki.
Og þá minnist eg ekki sízt Jóns
ráðsmanns. Hann var vitanlega
nokkuð harður húsbóndi og ekki
alltaf þjáll viðskiptis. F.n liann
hlífði sjálfum sér ekki heldur
Og reglusemi hans við vinnu,
stjórnsemi hans, verkhyggni og
app, var með ágætum. Um Jrað
voru allir sammála, virtu hann
og hlýddu honum skilyrðislaust,
rótt sumir hefðu stundum kosið
annað. Harður skóli að vísu, en
lollur. Og ein meginregla þess
skóla, sem ráðsmaðurinn hélt
fast við, var sú, að geyma aldrei
morguns j>að sem hægt var að
gera í dag. Það varð því að nota
tímann vel ef miklu átti að koma
verk á tilskyldum tíma. Og fátt
veit eg dýrmætara en það, að
kunna að nota tírnann vel, og
iefi eg margþreifað á því í ann-
ríki minna daga, hve mikils virði
rað er að hafa alizt upp við slík-
ar venjur.
Á Tjörn kvæntist Jón mág-
konu prestsins, Stefaníu Hjör-
eifsdóttur, prests Guttormsson-
ar. Fluttist hann þá burtu frá
Tjörn uni stund og hóf búskap
en leitaði svo þangað, aftur og
tók á ný við ráðsmannsstörfum
og hélt þeirn um Jrví nær hálfa
öld, enda jafnan kenndur við
staðinn. Því að þótt hann flytti
burtu þaðan um stund, og oftaf
n einu sinni, leitaði hann jafn-
an þangað aftur. Það var eins og
hann kynni hvergi annars staðar
við sig, enda tekið ástfóstri við
bú *og börn alla tíð og fram á
þennan dag, og hugsaði um allt
eins og hann ætti það sjálfur.
Nýtur hann þess nú hjá þeirn
Tjarnarhjónum, Sigrúnu og Þór-
arni Eldjárn, og fer þar ágætlega
um hinn trúa þjón og gamla
heimilisvin, sem þeirra^er von
og vísa, enda hefir ellin orðið
honum unaðsrík, að eg ætla, og
gert það að verkum, að liann
hefir vaxið að umburðarlyndi,
mildi og bjartsýni, þrátt fyrir
margs konar vonbrigði óg áföll,
er hann hefir hlotið á langri æfi.
Hann missti fyrri konu sína
eftir tiltölulega stutta sambúð,
og síðari kona hans, Jóna Jó-
hannsdóttir frá Selá, er fyrir
löngu dáin. Börn sín þrjú hefir
hann misst fyrir löngu, tvö
þeirra ung, en hið eina, sem upp
komst, Sesselja, gift Jóhanni
Sveinbjörnssyni fænda sínum,
lézt af slysi fyrir allmörgum ár-
um, frá mörgum börnum. Ög>
margt andstreymi hefir liann
hlotið. En hann hefir tekið öllu
tndstreymi og erfiðleikum með
karlmennsku og stillingu, og lát-
ið hvert böl verða sér til sálu-
tóta, og þannig virðist mér hann
í dag standa sigurvegari úr stríði
ífsins og striti, glaður og reifur
og alhúinn til vistaskiptanna.
Þess vegna samfagna eg honum
og þakka honum gamla viðkynn-
ingu og óska honum unaðsríks
æfikvölds og heillrar heimfarar.
6. marz 1946.
Snorri Sigfússon.
Jóhann Jóhannsson
í Sogni.
Fæddur 16. nóvember 1875.
Dáinn 11. október 1945.
Flutt við húskveðju.
Sjá, hér er fallinn frægur hlynur,
sem föstum rótum stóð.
I dag er kvaddur virktavinur
og viðkvæmt ómar ljóð.
Á hausti lífsins hérvist þrýtur,
öll heilög bönd að lokurn
dauðinn slítur.
Vér stöndum eftir hugmóð, —
hljóð,
og hrygg vér flytjum kveðjuóð.
Hví er svo margs — svo margs —
að sakna,
og margt, sem þakka ber,
og huldar kenndir hjartans
vakna,
ef horft til baka er.
Þig kveður sveitin, byggðin
bærinn,
þig blessum látinn hlýi
fjallablærinn.
Vér Jiökkum allt þitt starf og
stríð,
frá strönd að innstu fjallahlíð.
Vér söfnumst kringum kistu þína
í kærleik, von og trú.
Ó, ljóssins faðir, lát hér skína,
Jjitt ljós, svo birti nú.
Vér viljum stilla tregatárin,
þótt taki mjög í djúpu
hjartasárin,
og lofa guð, sem gaf oss hann —
hinn góða vin og félagsmann.
I nafni guðs skal héðan halda,
fyrst liér ei tefja má.
Þótt duft hans geymi gröfin
kalda
hann guði lifir hjá.
Og trúin mælir: Óttist eigi,
Jjví á Jjeim mikla samfundanna
degi
mun fagna hver, sem hryggist nú.
— í helgum friði hvílist Jjú!
Vald. V. Snævari'.
Kókosmjöl
sætt
Hafnarbúðin
Skipagötu 4 — Sími 94