Dagur - 21.12.1957, Blaðsíða 8

8
D AGUR
Laugardaginn 21. desember 1957
j DAGUR
I Ritstjóri: ERLINGUR DAVÍÐSSON
I
Afgreiðsla, auglýsingar, innheimta: Þorkell Björnsson.
Skrifstofa í Hafnarstræti 90. — Sími 1166.
I -----
í Árgangurinn kostar kr. 75.00. — Gjalddagi er 1. júlí.
í
Prentverk Odds Björnssonar h.f.
•I——————--------------------------------
FRANCOISE SAGAN-BALLETTINN
Hin kunna franska skáldkona,
Francoise Sagan, hefur nýlega
samiS ballett. Ballettinn verður
frumsýndur í Monte Carlo í jan-
úar næstkomandi af sérstökum
ballettflokki, sem fara mun víða
um Evrópu og sýna verk þetta.
Frægasta danskona Dana, Toni
Lander, mun fara með annað að-
alhlutverkið, en hinn frægi dans-
ari Skiuratoff með hitt.
Ballettinn tekur um 2V2 tíma,
hann er í 3 þáttum og á að gerast
nú á dögum.
Fyrsti þáttur gerist heima hjá
ungum manni; hann bíður effir
stúlku — en án árangurs.
í 2. þætti er ungi maðurinn í
mikilli veizlu og sér þá ýmsar
sýnir.
Loks í 3. þætti kemur stúlkan,
en þá uppgötvaar hún, að ungi
maðurinn er dáinn af hugar-
angri yfir því, að hún hafði ekki
komið.
Hinn þekkti kvikmyndastjóri
Roger Vadim, sem fyrr var
kvæntur Birgitte Bardot og gerði
hana fræga, mun verða stjórn-
andi ballettsins.
Umferðamál og umferðavika
yfirleitt stórar á íbúð, en reyndin er
Odáinsakurinn
Bæjarstjórnarkosningarnar eru
skammt undan og undirbúningur
hafinn hjá stjórnmálaflokkunum.
í mörgum kaupstöðum landsins eru
hörð átök um völdin, hvert atkvæði
er lagt á vogarskálar hinna miklu
áætlana flokkanna og liðsoddar eru
brennandi í andanum fyrir velferð
og framförum einstaklinganna og
heildarinnar.
Akureyri hefur nokkra sérstöðu
í þessu efni. Að vísu er kjörtíma-
bil bæjarstjórnarfulltrúánna hér nú
senn á enda runnið og kosningar
framundan. Samt er það svo, að hér
hefur ekkert úr skorðum gengið
vegna væntanlegra kosninga. Hin
pólitísku félög hafa jal'nvel sýnt þá
einstöku hógværö að láta þess að"
litiu getið, hver hugðarefni þeirra
séu.
í málefnum Akureyrarkaupstað-
ar hefur verið óvenjulegur íriður í
bæjarstjórn, ílokkslínur eru mjóg
óskýrar og samábyrgð nær takmarka
laus í mörgum málum. Bæjarstjóm-
arfundir eru vinafagnaður. Fund-
arsalurinn er eins konar Odáins-
akur og þykir nokkuð eftirsóknar-
verður.
Helzt eru það tvö mál, sem valda
áhyggjum. Hið fyrra er viðvarandi
sjúkdómur íhaldsins, eins konar sál-
sýki kaupmannastéttarinnar í bæn-
um og áhangenda þeirra yfir vel-
gengni KEA og annarra samvinnu-
fyrirtækja, og lýsir það sér í vond-
um köstum fyrir hverjar kosningar.
Hið síðara er Utgerðarfélag Ak-
ureyringa h.f. Hagur þess er orðinn
hinn versti og hefur sigið á ógæfu-
hlið síðustu árin. Bæjarfélagið er
einn hluthafinn, og hefur komið í
þess hlut að ieggja fram fé til fyrir-
tækisins, og hefur þess verið aflað
með hækkuðum útsvörum borgar-
anna. Kaupfélag Eyfirðinga hefur
lánað fyrirtækinu nokkrar milljónlr
króna með ábyrgð bæjarins og þar
með sýnt í verki, umfram keppi-
nauta sína, að samvinnumenn vilja
hag útgerðarinnar sem mestan.
Stjórn Útgerðarfélags Akureyr-
inga h.f. er skipuð fulltrúum allra
stjórnmálaflokka, en framkvæmda-
stjórinn og skrifstofufólk allt er ein-
lit fhaldshjörð.
Með hliðsjón af reynslu margra
undanfarinna ára virðist auðsætt,
að iðnaðurinn stendur á traustari
grunni hér á Akureyri en útgerðin.
Hann veitir hundruðum stöðuga
atvinnu og stendur á eigin fótum.
Þessar staðreyndir blasa við á Akur-
eyri og eru hverjum manni ljósar.
Er því jafn nauðsynlegt að efla
hann og að freista allra ráða til að
koma útgerðinni á heilbrigðan
rekstrargrundvöll. Bygging dráttar-
brautar er mikilvægt atriði í sam-
bandi við útgerð á Akureyri og
mjög aðkallandi.
Bæjarmálin og væntanlegar kosn-
ingar munu verða umhugsunarefni
bæjarbúa samhliða hinum æðsta
boðskap jólahelginnar. Fáir munu
sakna þcss, að blöð bæjarins og
trúnaðarmenn liinna pólitfsku
flokka liafa ekki barizt með eitruð-
I tiIcCni af greinum Dags uni um-
fcrðainál og sérstaklega tillögum hans
um að cfna til umferðaviku, hcfur
formaður umfcrðancfndar, Sigurður
M. Hclgason, scnt blaðinu cftirfarandi
lil birtingar.
Ég tel þakkarvcrt, að ritstjóri Dags
hefur að undanförnu rætt nokkuð um
umferðarmál, og tek ég þannig lil
orða vcgna þcss, að blöðin í bænurn
hafa lengst af látið þessi mál minna til
sín taka en ætla mætti. Ber að fagna
slíku, þó að betur hefði mátt fara í
suntar. I’að gelur staðið til bóta, ef
einlægur áhugi á málefninu er lil
staðar.
En svo cg snúi mér beint að efninu,
þá er þcss fyrst að geta, að umferðar-
málin eru svo víðtækt málefni jafnvel
í þessum litla bæ, að engin leið cr að
ræða þau til lilítar í stuttu máli, en
ha-gt er að drepa á viss atriði, sem
tnest eru aðkallandi.
Umfcrðin í miðbænum o. fl.
Skal þá fyrst drepið á umferðina í
miðbænum. Hcfur oft verið talað um
bílastöðurnar í miðbænum og þrengsl-
in þar á götunum, ef eitthvað cr um
að vera, og er það ekki að ástæðulausu,
því þetta hefur verið stöðugt vaxandi
vandamál nú a. in. k. síðasta áratug-
inn. Ástæður fyrir þessu hcld ég að
séu einkum tvæ'r. Á síðari árum hefur
bílum í umdæminu fjölgað inikið. í
ársbyrjun 1950 voru þeir 807, en 1032
í byrjun þessa árs, auk þess sein um-
ferð utanbæjarbíla hefur stóraukizt
vegna aukinnai bílaeignar manna í
landinu. Önnur ástæðan virðist mér
sú, að jáfnframt því, sem fólkinu
fjölgar í banuni og verzlunin evksl
og dafnar, þá minnkár verzlunarsvæð-
ið. Þróunin hefur sem sé verið sú hin
síðari ár, að verzlanir og ýmis þjón-
ustufyrirtæki hafa safnazt á hið þrönga
svæði milli Ráðluistorgs og Kaupvangs
torgs og við jiessi torg, og hefur þessi
stcfna aldrei verið greinilegri en nú
allra slðustu árin, svo sem hver maður
sér. Má benda á í þessu sambandi að
verzlunarhúsum sunnan Kaupvangs-
torgs hefur fiekkað á síðustu árum og
Strandgatan var meiri vérzlunargata
áður fyrr. Með byggingti verzlunarhúss
Kristjáns Kristjánssonar má segja að
gerð sé tilraun til að leygja verzlunar-
hverfið út á eyrina, en vafasamt er,
hvort nokkurt framhald verður á því,
vegna þess, hve skipulagi cr cinkenni-
lega háttað á því svæði. Sér hver mað-
ur, hver áhrif þetta hefur á umferð-
ina, þegar mest viðskipti fara fram svo
sem fyrir hclgar og fyrir jólin. Tel ég
þróun þessa óhola bæjarbúum, ckki
aðeins vegna umferðarerfiðleika, held-
ur vcldur þetta óhæfilegri verðhækkun
á lóðum og húsaleigu á þessu litla
svæði, en það hlýtur aftur að gera
um vopnum að þessu sinni, enn
sem komið er. En ábyrgir kjósend-
ur munu velja }>á menn eina til
trúnaðar í stjórn bæjarmála, sem
reyndir eru að hæfni og drengskap
í störfum fyrir aðra. Þá mun málum
bæjarins vel borgið.
I trausti þess, að svo megi verða,
sendir blaðið lesendum sínum beztu
jóla- og nýjárskveðjur.
verzlunina dýrari fyrir almenning en
ella væri.
Til þess að hamla upp á móti nei-
kvæðum afleiðingum af þessari þróun
hefur núverandi umferðarnefnd og
þeir aðilar, sem áður létu sig jiessi
mál skipta, reynt ýmsaf leiðir, sem al-
menningi eru kunnar, svo sem mcð
skipun aðalbrauta, einstefnuakstri, 15
mín. stiiðuleyfi og með því að þoka
sumum bifreiðastöðvum út úr þrengsta
hringnum í miðbænuni, jrótt enn séu
að vísu bifreiðastöðvar á óhæfum
stöðum, svo sem í Skipagötu og við
Kaupvangstorg. Þá hafa sömu aðilar
lengi leitazt við að fá sérstök bifreiða-
stæði í eða við miðbæinn fyrir almenn-
ing, cn árangur hefur orðið lítill í því
efni; þó var gamli slippurinn tekinn
fyrir nokkrum árum tii þcirra afnota
og gerðar jiar nokkrar umbætur, en
þær hafa reynzt ófullnægjandi, því að
svæðið er oft ónothæft fyrir aur og
bleytu, en væntanlega verður bráðlega
ár því bætt, því að á sl. liausti voru
gerðar samþykktir um endurbætur á
svæðinu. Svæði þetta kemur þó ekki
að fullum notum sein bílastæði fyrr
cn búið er að flytja burt gömiu slipp-
stöðina, en það liefur ekki fengizt
framkvæmt, þótt á væri leitað.
Nú er verið að lagfæra baklóðirnar
milli Hafnarstrætis og Skipagötu, og
verða þar stæði fyrir margar bifreiðir,
jafnframt því sem með þessu skapast
möguleikar fyrir aðakstur allra þeirra
húsa frá Skipagötu með vörur og ann-
að slíkt, en umferð út í Hafnarstræti
er lokuð.
Á næstunni verður væntanlega tekin
til athugunar núverandi ákvæði urn
aðalbrautir og einstefnu, en þar er
einna mest aðkallamli að gera Geisla-
götu og Glerárgötu að aðalbraut; hef-
ur þar einkuin staðið á þvf að Geisla-
gata yrði breikkuð og endurbætt norð-
an við Gránufélagsgötu, og gerði um-
ferðarnefnd tillögu tun það vorið 1956,
og er það nú svo á veg komið, að byrj-
að er á verkinu. Rétt er þó að gcta
þess, áður en skilið er við þennan lið
málsins, að mest af því, scm gert er
af því opinbera og einstaklingunum
í þessum efnum þessi árin eru bráða-
birgðaverk. Enn sem komið er, er mér
vitanlega ekkert framtiðarplan um
aðaldrætti þessara mála skipulagslega
séð, svo sem aðalumferðarbrautir í
gegnum bæinn og staðir fyrir bíla-
stöðvar og svipaða þjónustu, og vitan-
lega verður að fara að vinna að því, og
yrði skipulagning umferðarmiðstöðvár
væntanlega einn liðurinn í því.
Vegna þess, hve umferðarmál hafa
vcrið erfið í miðbænuin og fram-
kvæmdir allar liægar, hefur uinferðar-
nefndin ekki látið ástandið annars
staðar í bænum til sín taka svo sem
nauðsynlcgt og skylt er. Þannig er ó-
hjákvæmilegt að gera reka að því, að
bifreiðuin sé ekki raðað á göturnar
beggja megin, jiótt þær séu svo þröng-
ar og brattar eða hvort tveggja, að
jiar ætti engar bifreiðir að standa, og
svo framvcgis.
Dvöl barna á götunuin.
Þá vil ég víkja að dvöl barna á göt-
unum. Stefnan í því máli ætti að
vera nægilega mörkuð, sem sé sú, að
börn væru aldrei að leik á götunum
í bænum. Þetta ætti fljótt á litið ekki
að vera mikið vandamál í hinum nýrri
hverjum bæjarins, jiar scm lóðir eru
sú, að einnig þar eru börnin á götun-
uin, og gildir það ]jó sérstaklega jjar
um það þegar börnin eru með sleða
á veturna. Mest er þó hættan af jjessti
á vissum svæðum í bænum, Jjar seni
Jjéltbýl hverfi eru, svo seni í innbæn-
um og sums staðar á brekkunum og
víðar. Til að breyta Jjcssu ástandi í
gott horf Jjurfa mörg öfl að vinna
saman, mikið uppeldisstarf, breytt al-
menningsálit á málinu og miklar að-
gerðir frá bæjaryfirvaldanna hálfu, og
cr ekki pláss til að rekja Jjað hér. Það
sem mest aðkallandi er á Jjessti sviði,
er að mínu áliti að sjá börnum fyrir
svæðum, Jjar sem þau gætu verið með
sleða sína, skíði og skauta, óhult fyrir
hættum umferðarinnar, en Jjegar at-
hugað er um þetta nánar, er langt frá
[jví að Jjetta sé auðleyst mál. Þótt Ak-
ureyri sé víðfræg fyrir brekkur sínar,
•eru staðreyndirnar á máli [jcssu þær,
að hér er ekki um auðugan garð að
gresja. Brekkurnar eru yfirleilt orðn-
ar byggðar, nema Jjar sem þær eru
svo brattar að þær eru hætlulegar fyr-
ir börn. Þó eru til slíkir staðir eii þeir
eru þá gjarnan fjarri þeim stöðum,
[jar sem mest er þörfin að koma börn-
um af götunni.
Raunhæfustu tillögurnar eins og
sakir standa til að koma börnunum af
götunum að vetrinum lield ég væri
að bæjarfélagið héldi við skautasvell-
um þegar hægt cr, bæði inni á Leir-
um og á íþróttasvæðunum. Það er án
efa einnig vinsælasta leiðin til þess að
koma unglingunum af götunum og
„sjoppunum" í miðbænum.
Áður en ég skil við þessa lilið máls-
ins \il ég minnast á hættuna fyrir
börnin á gijtunum, þegar þau koma
úr skólunum, og á ég þar sérstaklcga
við Gagnfneðaskólann og barnaskól-
ann á brekkunni. Svo liáltar til við
þcssa skóla, eins og kunnugt er, að
allur fjöldinn af Ijörnum verður að
fara um Búðargil, en þetta er ein
hæltulegasta gata bæjarins vegna
bratta, og gangstéttir eru engar við
götuna ofan til. Ég tel nauðsynlegt,
að þarna verði settar gangstéttar eða
kantsteinar hið fyrsta. Annað teldi ég
rétt. Það er að tekið væri lil athug-
unar, að matarhlé væri ekki gefið í
skólunum fyrr en nokkrum mínútum
yfir kl. 12 á hádegið, enda er hættan
langsamlega mest í sambandi við bif-
reiðaumferðina urn inataitímann, en
reyndin er sú, að bílastraumurinn er
ótrúlega fljótur að fjara út.
Nauðsyn að fylgja lögum og
reglum um umferð.
Eitt atriði uinferðarmálanna er það,
hvernig lögum og reglum um umferð
og búnað ökutækja er fylgt. Á síðari
árum virðist þróunin hafa farið í þá
átt, bæði hér í bæ og annars staðar,
að ökuhraðinn hafi aukizt, og 1111111
það er nokkru leyti í sainbandi við
nýrri og betri bifreiðir en áður voru;
má segja að slíkt sé eðlilegt, en þó þvi
aðeins, að vegarskilyrðin og umferðin
leyfi það, en svo er yfirleitt ekki hér
innanbæjar. Afleiðingarnar af þessu,
ásamt aukinni umferð, eru, að tjón
af völdum bflaárekstra liafa stórauk-
izt hér hin síðari ár, þó að slysa á fólki
gæti hins vegar ekki mikið. Hættuleg-
ast er þetta, þcgar liált er á götunum,
cða svo skyldi maður ætla. Þess er [jó
vert að gcta í þessu sambandi, að
samkvæmt skýrslum lögreglunnar um
árekslra, sem ég hef, í mánuðunum
september lil nóvember þ. á., en x
þessum mánuðum hafa flestir bifreiða-
árekstrar orðið undanfarin ár, hafa
alls orðið 20 árekstrar, þar sem veru-
legar skemmdir hafa orðið, og hafa 17
þeirra verið á auðum götum en aðeins
þrír í hálku. Bendir Jjetta óneilanlega
til þess, að óga'tni í akstri, einkum of
mikill hraði, ekki sízt á gatnamótum,
sé meginorsök slysanna.
Fátt er eins hættulegt í umferðinni,
einkuin á núverandi ársíma, eins og
það, að ljósata-ki séu ekki í góðu lagi
á farartækjum, hvort heldur er að ljós
vantar eða að þau séu ekki rétt stillt.
Hefur lögreglan og bifreiðaeftirlits-
menn fylgzt m^ð þessum lilutum eflir
getu mi síðustu vikurnar. Framtíðar-
úrlausnarefnið á þessu sviði er þó það,
að götur i bænum séu svo vel lýstar,
að lílil eða engin Ijós þurfi á farar-
tækjum, en á meðan svo er ekki, þá
verður að gera strangar kröfur lil að
reglum um ljósaútbiinað bifreiða og
annarra farartækja sé framfylgt.
Eitt erfiðasta verkefnið í umferðinni
eru reiðhjólin, og á ég þar ekki aðeins
við vanrækslu á ljósaútbúnaði, en Jxað
var orðið æði slæmt, þegar gripið var
til þess ráðs, að lögreglan stóð vaktir
á vissum stöðum og kærði alla til sekt-
ar, sem brotlegir gerðust í þessu efni.
Er þess að vænta, að menn leggi ósið
þennan niður. Margir hjólreiðamenn
virðast ekki gera sér þess grein, að
þeinj ber að fylgja umferðarreglum
ökutækja í umferðinni, og þyrfti stór
breyting á þessu að verða til batnaðar.
Háttvísi og rejla í umferðinni.
Hér er ég koininn inn á Jjau atriði,
sem ég a tlaði að drepa á síðæst í þessu
spjalli; Það er aúkin háttvísi og festa
í umferðinni, eða það sem öðru heiti
er nefnl umferðarmenning. Þessi grein
menningar okkar er tæpast blómlegri
en annað lim á þeim meiði, og eru úr-
lausnarefnin þar miklu fleiri eu hér
hefur verið lauslega á drepið. Hcfur
í Jjví sambandi verið minnzt á að hafa
hér svokallaða umferðaviku, svipað og
annars staðar hefur verið gert. Hygg
ég, að rétt væri að reyna slíkt hér, en
til þess mun vorið vera heppilegasti
tíminn. Slíkt fyrirtæki kostar að sjálf-
sögðu töluvert fé og inikla vinnu, en
ekki Jjó svo, að [jað réttlæti [jað, að
málið verði látið undir höfuð leggjast
af þeim sökum.
Ég þykist með rabbi Jjessu hafa leitt
jjað að nokkru í ljós, að hreyfing er
hér varðandi umbætur í umferð, þótt
hægt gangi og mættu framkvæmdir
sannarlega vera nokkuð hraðgengari,
og að mál þctta hefur margar hliðar
og erfiðar úrlausnir, svo að langt er
frá, að þvi verði öllu kippt i liðinn
mcð orðuni einum, og það þótt hressi-
lega vari til orða tekið. Hitt er eins
víst, að cnginn vandi verður leystur
með því að þegja um að hann sé til,
og allra sízt í þessum málum, sem hér
um ræðir, og sem svo mjög snerta alla
bæjarbúa. Opinberar umræður um
þcssi mál ættu því jafnan að vera já-
kvæðar fyrir úrlausnarefnið, ef góður
hugur fylgir nxáli. Hitt er víst, að góð-
ur árangur riæst ekki í þessum raálum,
netria að fórnað verði til þeirra tölu-
vcrðu fé og miklu og seinunnu starfi,
ekki meira en í meðallagi vel þokk*
uðu.