Dagur - 04.04.1973, Qupperneq 8

8
DAGUR . DAGUR . DAGUR
Vér viljiun vckja athygli
á auglýsingasíma okkar,
sem cr 1-11-87
DAGUR . DAGUR . DAGUR
ISDaguk
’J/r J Akureyri, miðvikudaginn 4. apríl 1973
FERM-
INGAR-
GJAFIR
í MIKLU ÚRVALI
INGVAR GISLASON alþingismaður:
„ÞETTA MÁL SNERTIR
EINUSTU FJOLSKYLDU
Þingræða um grunnskólafrumvarpið
HVERJA
I
SMATT & STORT
Herra forseti.
í þessum fáu orðum mínum
mun ég eins og aðrir ræðumenn
víkja að grunnskólafrumvarp-
inu fyrst og fremst.
Ekki svo að skilja, að frum-
varpið um skólakerfi sé ekki
mikilvægt, því að þar er að
finna:
1) umgerð eða útlínur hins
samræmda skólakerfis og
2) grundvallarákvæðin um
skólaskyldu, sem nú er
fyrirhugað að lengja um
eitt ár.
f fljótu bragði kem ég ekki
auga á, að ástæða sé til athuga-
semda um meginatriði skóla-
kerfisfrumvarpsins, þar sem
gert er ráð fyrir þremur stig-
um hins samræmda og sam-
fellda skólakerfis, þ. e. a. s.
skyldunámsstigi, framhalds-
skólastigi og háskólastigi.
Þetta sýnist mjög eðlileg um-
gerð.
Hins vegar er ástæða til að
minna á nauðsyn þess að ríg-
skorða ekki menntunarmögu-
leika fólks við þess háttar um-
gerð.
Jafnframt því, sem við fest-
um í sessi samræmt og samfellt
skólakerfi, þar sem eitt stigið
tekur við af öðru, þá tel ég
mikla nauðsyn þess, að Alþingi
hafi opin augu fyrir fræðslu-
starfsemi utan slíks kerfis. Ég
nefni þá alveg sérstaklega:
1) óháða lýðskóla og
2) fræðslustofnanir í þágu
fullorðinna.
Eins og fram hefur komið eru
frumvörp þessi að meginstofni
og grundvallarhugsun hin sömu
sem fyrrverandi menntamála-
ráðherra lagði fyrir Alþingi á
þinginu 1970—1971. Eðlilegt er,
að þessi frumvörp fylgist að og
séu rædd samtímis.
Frumvörpin frá 1970 voru
ávöxtur allumfangsmikils nefnd
arstarfs undir formennsku ráðu
neytisstjórans í menntamála-
ráðuneytinu. Frumvörpin báru
þá þegar með sér greinilega við-
leitni til þess að aðlaga skóla-
kerfið breyttum tíma, og það
gat ekki dulizt, að höfundar
Mývatnssveit 3. apríl. Um 20
stiga frost var hér í gærmorg-
un, en veður hefur verið hið
fegursta síðustu daga. ís mun
allþykkur á vatninu. Dorgveiði
ber lítinn árangur og mjög lít-
ið veiðist í net.
Sauðfjárrúningur stendur
yfir og er að mestu lokið. Vetr-
arrúningur var hér almennt
tekinn upp 1965 og hefur hann
géfið góða raun.
Sorpi er nú ekið úr Mývatns-
sveit til sorpeyðingarstöðvar-
innar á Húsavik og er almenn
ánægja með það. í sumar mun
sorpinu ekið þangað vikulega.
Afkoma Kísiliðjunnar batnaði
verulega á síðasta ári og náðust
frumvarpanna höfðu tileinkað
sér viðhorf, sem mótazt höfðu
á undanfÖrnum árum, um ýms-
ar endurbætur og nýskipan
skólamála. Því var það, að í
Ingvar Gíslason.
frumvarpi til laga um grunn-
skóla voru ýmis mjög athyglis-
verð nýmæli, sem skólamenn og
áhugamenn um skólamál, höfðu
ástæðu til að fagna. Ég nefni
t. d. ákvæðin um ráðgjafar- og
sálfræðiþjónustu, skólarann-
sóknir og efling skólabókasafna.
Andmæli sveitafólks.
En almennt veittu menn
meiri athygli öðrum ákvæðum
grunnskólafrumvarpsins.
í fyrsta lagi lengingu skóla-
skyldu um eitt ár.
í öðru lagi lengingu árlegs
starfstíma skólanna.
Um þessi atriði öðrum fremur
var rætt manna á meðal og olli
talsverðum deilum.
Þessar breytingar, lenging
skólaskyldu og lenging árlegs
starfstíma skólanna, snertu í
raun fyrst og fremst sveitafólk-
ið í landinu og íbúa missa
smærri þorpa, — þ. e. fólkið í
hinum dreifðu byggðum í sveit
og við sjó. í öllum stærri þétt-
býlisstöðum mátti segja, að
skólaganga barna og unglinga
væri í reynd 9 ár, þ. e. frá 7—16
'því nær fullar afskirftir eða um
40 jfnillj, kiii Áætlað framleiðslu
magn á "þéssu ári er 23 þús.
feonn. Samkv'-æmt þeirri áætlun
á -relýstúrinh að skila hagnaði á
þes?tt ;.ájri. Eftir tvo mánuði er
ætlunin að setja upp hreinsi-
tæki í verksmiðjunni, er Jón
Þórðársorr r JReykjalundi hefur
fundið upp. Um 50 manns vinna
hjá Kísiliðjunni.
Nýlega var úthlutað hér lóð
undir hús Pósts og síma, sem
byggt verður í Reykjahlíðar-
hverfinu og fljótlega byrjað á.
í nýsnævinu hefur talsvert
orðið vart við minkaslóðir.
Minkabanar eru á kreiki síð-
ustu dagana. J. I.
ára, og skólaárið var nokkuð
langt og samfellt. í sveitum og
þorpum horfði málið öðru vísi
við. Skólaganga barna þar var
að vísu eitthvað misjöfn, en
miklu fleiri hættu námi við 14
—15 ára aldur en var í kaup-
stöðum, og árlegur skólatími
hvers barns var oft aðeins brot
af því, sem gerðist í kaupstaða-
skólum. Þannig var mikill mun-
ur á skólagöngu sveitabarna og
kaupstaðabarna, hvað raunveru
lega skólasetu snerti.
Frumvarpið um grunnskóla
frá 1970 gekk mjög ákveðið út
frá því sjónarmiði, að þessum
skólagöngumismun skyldi eytt
þannig, að öll börn, hvort sem
væri í sveit eða kaupstað,
skyldu vera í skóla jafnlengi. I
frumvarpinu var ákveðið stefnt
að því að lengja skólagöngu
sveitabarna og gera hana jafna
því sem þegar var orðið í kaup-
stöðum. — Mismunandi skóla-
ganga eftir búsetu skyldi
hverfa. —
En í Ijós kom, að þessi af-
dráttarlausa stefna átti andbyr
að mæta.
Þessi andbyr kom frá sveita-
fólkinu sjálfu.
Það var ekki andstaða gegn
þeirri lýðræðislegu grundvallar
hugsun frumvarpsins, að að-
staða til skólagöngu yrði jöfn-
uð. Undir þá stefnu munu allir
taka. En sveitafólkið benti á
(Framhald á blaðsíðu 5)
FEIMNISMÁL
Það er engu líkara en það sé
hálfgert feimnismál að ræða
jarðhitavirkjun. Hér á Norður-
landi eru nokkur háhitasvæði,
sem bíða virkjunar. Og þótt við
eigum ekki jarðhitavirkjunar-
sérfræðinga á borð við jarðfræð
inga og vatnsvirkjunarmenn, er
unnt að kaupa erlenda kunn-
áttu, sem á vantar, frá þeim
þjóðum sem um alllangan tíma
hafa notið raforku frá harðhita-
svæðum og lengst hafa komizt í
því efni. Sovétmenn, ítalir og
fleiri þjóðir myndu geta veitt
okkur þessa þjónustu.
MÖGULEIKARNIR VIRÐAST
OF MARGIR
Ætla mætti, að virkjanlegar ár
á Norðurlandi séu alltof margar
til þess að auðvelt sé að velja
eina eða fleiri til virkjunar.
Ætla mætti, að háhitasvæðin
norðlenzku séu einnig of mörg
og öflug til þess að hagkvæmni
þeirra til orkuframleiðslu liggi
fyrir, í samanburði við fallvötn-
in. Norðlendingar eru nú þegar
í raforkuliungri, með alla þessa
möguleika vítt og breitt um
landsfjórðunginn. Þeir virðast í
svo mikilli andlegri lægð, að
þeir festa helzt augun við disel-
mótora til raforkuframleiðslunn
ar, eða treysta á hálendislínu
írá Sigölduvirkjun.
ORKA OG VARAORKA
Samtenging raforkuvera lands-
ins er það, sem koma skal. En
verður biðin ekki of löng fyrir
okkur? Eigum við ekki að
leggja áherzlu á t. d. gufuvirkj-
un, sem virðist geta gefið skjót-
ustu lausnina? Sú lausn kynni
einnig að verða framtíðarlausn
orkumála, en auk þess hið nauð
synlega varaafl hér nyrðra, á
meðan langar raflínur yfir há-
lendi landsins eru ekki tryggari
en þær eru.
TAKA LÆGRA TILBOÐINU
Til þessa hafa landeigendur, er
veiðirétt eiga í ám og vötnum,
jafnan tekið hæstu tilboðunum,
er þeir hafa gefið föl við fé
þau eftirsóttu lífsins gæði, að
veiða fisk á stöng, og þykir eng
um mikið. Nú eru hins vegar
bændur þeir í Laxárdal og Mý-
vatnssveit, sem ekki vildu láta
söltkva sér undir vatn og töldu
Miðkvíslarstíflu bezt hand-
leikna með sprengiefni, að
leigja Laxá hina fögru við
lægra gjaldi en þeim bauðst hjá
öðrum aðilum.
EINGÖNGU VEITT Á FLUGU
Það eru Ármenn, nýstofnað
veiðifélag, sem munu taka á
þessa á leigu, og ætla að inn-
leiða veiðar á flugu eingöngu í
þeim ám, sem þeir koma til með
að ráða yfir, og lækka leiguna
verulega, til félagsmanna
sinna. Bæði þessi atriði eru eftir
tektarverð. Svæði það, er hér
um ræðir í Laxá, er frá virkjun
og allt til Mývatns. Þar veiðist
feitur urriði, en stefnt er að því
að þessi hluti Laxár verði Iax-
gengur, svo sem neðri hluti ár-
innar er nú.
Grásleppan og
skákin sfunduð
Hrísey 3. apríl. Ég beitti í morg-
un hálfan bala og legg í nótt.
Fiskurinn, sem nú veiðist er
ágætur, en mætti vera mun
meira af honum. Það veiðist
jöfnum höndum í net og á línu
og bátarnir fá 2.3—3 tonn. Svo
er grásleppuveiðin hafin. Verð
á grásleppuhrognunum er talið
muni verða 15---16 þús. kr.
fyrir tunnuna. En í hverja
tunnu þurfa hrogn úr 130 grá-
sleppum. Þetta háa verð gefur
vonir um góðar tekjur ef sæmi-
lega veiðist.
Vinna er svona nokkurn veg-
inn nægileg og senn kemur Snæ
fellið til okkar með fisk, en það
er á veiðum.
Við teflum dálítið okkur til
dægrastyttingar, bæði börn og
fullorðnir.
Dálitlir skaflar komu nú um
helgina og okkur finnst fremur
kalt ennþá. En hitt vitum við,
að senn hlýnar í veðri og snjór-
inn lætur undan síga. S. F.
ÁÆTLUNARFERÐUM
FJÖLGAÐ
SAMKVÆMT vetraráætlun
innanlandsflugs F. í. var gert
ráð fyrir 17 ferðum í viku milli
Reykjavíkur og Akureyrar. Nú
hefur verið ákveðið að fjölga
um eina ferð, þannig að 18 ferð-
ir verði á viku milli þessara
staða. Ferðin, sem nú bætist við
er á miðvikudagskvöldum. —
Verða þá morgunferðir og
kvöldferðir alla daga vikunnar,
og miðdegisferðir á mánudög-
um, miðvikudögum, föstudög-
um og sunnudögum. Q
Frétfabréf úr Mývatnssveitinni
Sigurveig Jónsdóttir sem Halla og Þráinn Karlsson sem Eyvindur
í sjónleiknum Fjalla-Eyvindur, sem Leikfélag Akureyrar sýnir um
þessar mundir. (Ljósmyndastofa Páls)