Dagur - 15.08.1986, Page 8

8 - DAGUR - 15. ágúst 1986
I
Síðastliðin 23 ár hefursr. Björn H. Jónsson starfað sem sóknarprestur á Húsavík en mun láta
afembætti íhaust. „Ég er íraun hœttur störfum, “sagði Björn. „Égsagði upp frá ogmeð fyrsta
júní og mun láta afembætti 1. sept., en þann 25. júlífór ég í sumarleyfi. “ Þetta eru tímamót
fyrir Húsvíkinga, margir þeirra munu sakna prestsins sem um svo langt skeið hefur tekið þátt
í þeirra mestu gleði- eða sorgarstundum. Þetta eru ekki síður tímamót í lífi prestsins sem
ákveðið hefur að láta af störfum fyrr en skyldan býður og enn á góðum aldri. Því hefur hann
verið beðinn að mæta til helgarviðtals í dag, líta til baka til liðinna ára en einnigfram á veginn.
„Ég er fæddur á Bakka, Viðvíkur-
sveit í Skagafirði 31. október 1921,
er sjöunda barn foreldra minna og
langyngstur. Pað voru tuttugu og eitt
ár milli elsta og yngsta barnsins svo
ég er algjört örverpi.
Ég ólst upp í foreldrahúsum og fór
ekkert að heiman fyrr en ég tók inn-
tökupróf í gagnfræðadeild Mennta-
skólans á Akureyri 1944, þar settist
ég í menntadeild 1945 og lauk stúd-
entsprófi 1947, einn af sfðasta ár-
gangnum sem Sigurður Guðmunds-
son skólameistari útskrifaði en á
sumrin var ég heima og heyjaði með
foreldrunum."
- Attirðu góða æsku?
„Ég átti góða æsku, ákaflega
frjálsa á margan hátt, auðvitað var
ætlast til að maður ynni þegar þess
var þörf og það gerði maður ósvikið
en þess á milli átti maður ágæt frí.
Það var svo margt hægt að gera sér til
skemmtunar, túngirðingin lá á sjáv-
arbakkanum og stutt var í fjöruna.
Bakkarnir voru misbrattir og þar var
hægt að klifra, æfa sig þar til hægt var
að taka fyrir brattari bakka. Skammt
frá var lækur, þar var silungur og
ýmislegt hægt að gera, útbúa bæði
hafnir og bryggjur. Æskan var
afskaplega björt og ánægjuleg."
Mátti heita trúlaus um tíma
- Var stúdentinn strax ákveðinn að
fara í guðfræðideild?
„Alls ekki, undir niðri var ég
ákveðinn í að verða bóndi og hugðist
ekki fara til náms en tólf ára stúlku
úr Reykjavík sem var í sveit hjá okk-
ur yfir sumar fannst ég hafa svo mik-
inn áhuga á bókum að hún sagði
móður sinni frá því þegar hún kom
heim um haustið og móðir hennar
sendi mér síðan heilmikið af dönsk-
um blöðum. Petta voru Familie
Journal og Hjemmet árgangar 1939-
40, mér fannst blöðin skemmtileg og
það var svo margt í þeim að sjá að ég
fór að lesa og það varð eiginlega vísir
að því að ég fór að hugsa meira um
skólagöngu.
Pað mátti heita að ég væri lesandi
á dönsku og ensku þegar ég kom í
skólann. Það vildi svo vel til fyrir mig
að nýr prestur kom og settist að í
Vatnsleysu klukkutíma gang frá
heimili mínu og nítján ára tók ég þá
ákvörðun að ganga til lians annan
hvern virkan dag til að læra undir
menntaskóla og þannig las ég undir
gagnfræðaprófið.
Samhliða þessu hirti ég fé á vet-
urna. Pað var afskaplega ánægjulegt
tímabil þegar ég kom í Menntaskól-
ann á Akureyri. Ég þekkti að vísu
ekki marga en bekkjarsystkini mín
tóku mér afskaplega vel. Þó ég kæmi
þarna mjög svo sveitamannslegur
reyndust þau mér hinir ágætustu
félagar, ég féll vel inn í bekkinn og
varð á engan hátt útundan, vinátta
við skólafélagana hefur haldist fram
til þessa dags.
Það var svolítið sérstakt með
þennan bekk. Þegar búið var að taka
miðsvetrarpróf í fjórða bekk og
bekkjarskráin var lesin yfir kom í
ljós að engan mann hafði vantað frá
því að skólinn byrjaði um haustið og
þar til prófin hófust. Enginn maður
hafði fengið leyfi eða komið of seint
þannig að engin athugasemd var til í
bókinni. Fyrir þetta voru okkur veitt
eins konar verðlaun, þriggja daga
orlof í skíðaskálanum við skíðanám
og skemmtilega leiki. Þetta voru
indælir en erfiðir dagar.
Pegar ég hélt til náms hafði ég guð-
fræðina í huga en í Menntaskólanum
lærði ég útdrátt úr þróunarkenningu
Darwins. Ég man að Steindór Stein-
dórsson sagði við mig að aðeins vant-
aði einn hlekk til að sanna að maður-
inn væri kominn af öpum. Móðir mín
hafði trúað sköpunarsögunni í Biblí-
unni og ég hafði tekið hana sem sjálf-
sagðan hlut. Þegar ég rakst þarna á
það sem mér virtust vera tvær and-
stæður og vildi hvorugan aðilann
rengja varpaði ég frá mér öllum hug-
myndum um guðfræðinám og einnig
trú þannig að ég mátti heita trúlaus
„í Menntaskólanum lærði ég úrdrátt ú
um tíma, ákvað að fara í viðskipta-
fræði og sendi umsókn.“
- Hugmyndina um að gerast
prestur hefur þú fengið snemma?
„Já, ég var unglingur þegar það
hvarflaði að mér að fara í prest,
reyndar hafði mér dottið í hug að
gerast læknir, eftir að ég hvarf frá því
að fara í guðfræðideild en fannst ég
vera of veikgeðja og viðkvæmur,
finna of mikið til með þeim sem
meiddu sig eða áttu bágt að ég hefði
ekki þrek til læknisstarfa. Það kom
annað í ljós seinna en þá var það orð-
ið of seint og ég sé ekki eftir því vali
sem endanlega varð. Það sem breytti
því að ég fór ekki í viðskiptafræði
eins og ég hafði sent umsókn um var
að daginn sem staðfesta átti umsókn-
ir mætti ég rétt fyrir kl. 12 til að
spyrja svona í öryggisskyni hvort ég
væri ekki skráður í viðskiptadeild, en
þá kom í ljós að ég var alls ekki inn-
ritaður í Háskólann. Rétt áður hafði
ég mætt prestinum sem fermdi mig
og hann mælti eindregið með að ég
þróunarkenningu Darwins.“
færi í guðfræðideild svo ég hugsaði
mér að best væri að innrita sig í guð-
fræðideildina. Þegar ég var að fara út
mætti ég einmitt póstinum með um-
sóknina í viðskiptadeildina, en þá
kom hún of seint.
Segja má að líf mitt hafi heilmikið
breyst þegar ég kom í Háskólann. Á
Akureyri hafði ég haldið til hjá syst-
ur minni, bróður og mági, en í
Reykjavík hélt ég til á stúdentagarði.
Ég vann eitt og annað með náminu,
t.d. á Háskólabókasafninu hjá Birni
Sigfússyni, það var mjög skemmti-
legt og lærdómsríkt. Ég tók þátt í
félagslífi, þó ég hefði ekkert ætlað að
blanda mér í slíkt sogaðist ég ósjálf-
rátt inn í alls konar félagsstörf.
Á Ströndum gerðu menn það
besta úr hlutunum.
Ég lauk guðfræðináminu 1951 og fór
þá beint í prestsstarf á Árnesi á
Ströndum. Þangað var mjög svo
athyglisvert að koma, í raun er þetta
mjög afskekktur staður og ég átti von
á heldur hjárænulegu fólki og ef til
vill sérvitru en það fór allt á annan
veg. Þegar ég kynntist fólkinu þá var
það kjarnafólk og athyglisvert að
margt af unga fólkinu virtist hafa far-
ið að heiman einhvern tíma, kynnst
mörgu annars staðar og virtist hafa
flutt með sér það besta úr menning-
unni sem það kynntist og nýtt sér
heima fyrir. Þannig að þarna hitti ég
fyrir frjálslynt og víðsýnt fólk, glað-
lynt fólk sem kom fram mjög svo
eðlilega.
Þarna var ósköp indælt að vera. Ég
stundaði búskap, var með þrjátíu
kindur þegar ég var fjársterkastur
bóndi, einn hest og eina kú, en kött
eða hund eignaðist ég aldrei. Trillu
átti ég og réri til fiskjar.
Það gat verið dálítið erfitt yfirferð-
ar þarna á Ströndunum, miklar vega-
lengdir og bílum var ekki komið við
nema í örstuttan tíma úr árinu. Þá
varð annað hvort að fara á hesti,
gangandi, á skíðum eða á sjó og allt
þetta reyndi ég. Það þýddi ekkert að
víla fyrir sér til hvers var gripið held-
ur varð að laga sig eftir aðstæðum
hverju sinni.“
- Lentirðu í ævintýralegum ferða-
lögum?
„Varla get ég nú sagt það. Kannski
minnist ég einnar ferðar, þá var ég að
fara norður í Ófeigsfjörð til að gifta,
fór með bíl norður á Eyri, steig þar á
skipsfjöl í fimm tonna trillu sem var
með stýrishúsi fyrir stjórnandann en
ég og veislugestirnir sem einnig voru
með sátum í opnum bátnum. Þetta
var allt í lagi út Ingólfsfjörðinn en
þegar komið var fyrir Seljanes þá var
mikill gjálfrandi á hliðina svo mastrið
var lagt meðfram kulborðshliðinni og
seglinu síðan slegið yfir og síðan var
haldið uppi baðstofuhjali í myrkrinu
undir seglinu. Þetta var mjög svo
skemmtileg ferð og þannig var oft
þarna á Ströndum menn gerðu það
besta úr hverri ferð.
Ég fór frá Árnesi 1955 og fór að
vinna á fasteignasölu hjá Einari Sig-
urðssyni Ingólfsstræti 4 og vann þar
uns ég hóf kennslustörf við Austur-
bæjarskóla þetta sama haust. Við
Gagnfræðaskóla Austurbæjar kenndi
ég í níu ár. Þetta var fjölmennur
skóli, upp undir þrjátíu kennarar
margir hinir mætustu menn og nem-
endur voru um sex hundruð. Ég
kynntist þarna mörgu fólki og nem-
endurnir voru mér afskaplega góðir
og elskulegir, stundum þurfti aðhald
en vinátta sem þau samskipti skilja
eftir var miklu meira virði. Síðustu
árin sem ég kenndi þarna var ég í
lögreglunni á sumrin, fór þangað
upphaflega til að kynnast utangarðs-
fólki sem sálfræðingur og ætlaði ekki
að vera nema mánuð en svo fór að ég
var fjögur sumur og fjögur jólaleyfi.
Þetta var bæði skemmtilegur, alvar-
legur og fræðandi tími. Stundum sá
maður mannlífið í dökkum myndum
en einnig sá maður björtu hliðarnar.
Sá hversu nauðsynlegt var í raun að
umgangast þetta fólk með réttu
hugarfari, ekki sem dómari heldur
sem mannbætari."
Veit að ég hneykslaði suma
- Þú komst til Húsavíkur sumarið
1963, maður á besta aldri en svolítið
öðruvísi prestur en fólk var vant og
þú fórst að stunda ýmis störf. Hvern-
ig var þér tekið?
„Af mörgum var mér vel tekið og
ekki illa af neinum en ég held að
sumum hafi ef til vill fundist nóg um
hversu frjálsmannlega ég hagaði mér
og að ég skyldi ganga að hinum ýmsu
störfum eins og mér þótti henta.
Prestsstarfið eitt út af fyrir sig fannst
mér allt of lítið, ég þurfti að hafa