Dagur - 04.07.1991, Síða 4

4 - DAGUR - Fimmtudagur 4. júlí 1991
ÚTGEFANDI: DAGSPRENT HF.
SKRIFSTOFUR: STRANDGATA 31,
PÓSTHÓLF 58, AKUREYRI, SlMI: 24222
ÁSKRIFT KR, 1100 Á MÁNUÐI
LAUSASÖLUVERÐ 100 KR.
GRUNNVERÐ DÁLKSENTIMETRA 725 KR.
RITSTJÓRI: BRAGI V. BERGMANN (ÁBM.)
FRÉTTASTJÓRI: KRISTJÁN KRISTJÁNSSON
RITSTJÓRNARFULLTRÚI: EGILL H. BRAGASON
BLAÐAMENN:
JÓN HAUKUR BRYNJÓLFSSON (íþróttir),
SKÚLI BJÖRN GUNNARSSON (Sauðárkróki vs. 95-35960),
INGIBJÖRG MAGNÚSDÓTTIR (Húsavík vs. 41585),
JÓHANN ÓLAFUR HALLDÓRSSON, ÓLI G. JÓHANNSSON,
ÓSKAR ÞÓR HALLDÓRSSON, STEFÁN SÆMUNDSSON,
ÞÓRÐUR INGIMARSSON, LJÓSMYNDARI: KJARTAN ÞORBJÖRNSSON
PRÓFARKALESTUR: SVAVAR OTTESEN
ÚTLITSHÖNNUN: RlKARÐUR B. JÓNASSON, ÞRÖSTUR HARALDSSON
AUGLÝSINGASTJÓRI: FRÍMANN FRÍMANNSSON
DREIFINGARSTJÓRI:
HAFDI'S FREYJA RÖGNVALDSDÓTTIR, HEIMASlMI 25165
FRAMKVÆMDASTJÓRI: HÖRÐUR BLÖNDAL
PRENTUN: DAGSPRENT HF.
SÍMFAX: 96-27639
„Frelsin flögur“
í Reykjavíkurbréfi Morgunblaðsins síðastliðinn
sunnudag er þeirri skoðun haldið fram að einungis
tvær ríkisstjórnir hafi skilið eftir sig einhver verk, er
máli hafa skipt fyrir þjóðina, á síðustu þrjátíu árum.
Annars vegar er um Viðreisnarstjórnina að ræða, sem
afnam haftakerfi eftirstríðsáranna, en hins vegar ríkis-
stjórn Geirs Hallgrímssonar frá 1974 til 1978, sem lauk
við útfærslu landhelginnar í 200 mílur. Einnig er ríkis-
stjórn Steingríms Hermannssonar, er fór frá á síðast-
liðnu vori, nefnd og sagt að til séu menn er telji hana
til merkra ríkisstjórna vegna þess árangurs er hún
náði í baráttu við verðbólguna. Síðan segir að slíku
verði ekki haldið fram með neinum rökum vegna þess
að sú stjórn hafi átt minnstan þátt í þeim stöðugleika
er náðist í efnahagslífinu og einnig sé ekki ljóst hvort
sá árangur verði varanlegur.
Þessi einkunnagjöf blaðsins getur hljómað trúverð-
ug á yfirborðinu. En sé litið á forsendur afrekanna
kemur í ljós að þau voru einungis liður í þróun sem átti
sér mun lengri aðdraganda. Innflutningshöft og vöru-
skömmtun eftirstríðsáranna voru sett af illri nauðsyn
til þess að forða þjóðinni frá algerri þurrð á erlendum
gjaldeyri er landsmenn höfðu eytt því aflafé er barst
hingað á tímum heimsstyrjaldarinnar síðari. Markaður
hafði ekki skapast fyrir íslenskar framleiðsluvörur og
vöxtur gjaldeyristekna var lítill. í upphafi sjöunda ára-
tugarins höfðum við náð þeim tökum á framleiðslu og
útflutningi sjávarafurða að við gátum losað okkur við
skömmtunarkerfið og hafið ferðina til frjálsra við-
skipta. Á sama hátt átti útfærsla landhelginnar sér
aðdraganda. Hann hófst með útfærslu ríkisstjórnar
Hermanns Jónassonar 1956 til 1958 í tólf sjómílur og
síðan útfærslu ríkisstjórnar Ólafs Jóhannessonar 1971
til 1974 í fimmtíu mílur.
Aðdragandann að hjöðnun verðbólgunnar á síðustu
árum má rekja til ríkisstjórnar Steingríms Hermanns-
sonar, er tók við völdum sumarið 1983. Á valdatíma
hennar var höggvið á greinar verðbólgutrésins og
nýgræðingur tók að líta dagsins ljós í efnahagslífi
landsmanna. Á árunum 1987 til 1988 seig aftur á
ógæfuhliðina. Þá var haldið uppi fastgengis- og há-
vaxtastefnu auk þess sem þjóðin hélt sjálfri sér veislu
vegna lífskjarabatans sem orðið hafði. Þessi stefna
leiddi til þess að aðal framleiðsluatvinnuvegur
landsmanna, sjávarútvegurinn, var að stöðvast á
haustnóttum 1988.
Við þær aðstæður var ráðist að rótum meinsins.
Stoðir framleiðslufyrirtækja voru styrktar og hafist var
handa um endurskipulagningu á ýmsum sviðum. Slík-
ar aðgerðir geta oft verið sársaukafullar en gætt var
eins og frekast var unnt að valda sem minnstri röskun
á högum þess fólks er að framleiðslunni starfaði.
Þannig var komist hjá því að stórfelldur atvinnubrest-
ur fylgdi í kjölfar aukinnar tækniþróunar og fjárhags-
legrar endurskipulagningar. Rétt er athugað hjá höf-
undi Reykjavíkurbréfs að óvíst er hvort sá mikli árang-
ur er náðst hefur í baráttunni fyrir stöðugleika í efna-
hagslífinu á síðustu þremur árum fái að haldast.
Núverandi ríkisstjórn hefur þegar ráðist til atlögu
gegn honum. Sú mynd sem við blasir eftir tveggja
mánaða setu hennar eru hækkandi vextir, vaxandi
verðbólga, fjölgun gjaldþrota og aukið atvinnuleysi.
Þar er að finna „frelsin fjögur", sem ríkisstjórnin ætlar
að bjóða þjóðinni uppá á næstunni. ÞI
Erfiðleikar í atvinnuM
Það grúfa skuggar gjaldþrota og
atvinnuleysis yfir mörgum bæjar-
félögum á landsbyggðinni. Innan
fyrirtækja er leitað allra leiða til
að hagræða og styrkja rekstur-
inn. Starfsmenn eru allir af vilja
gerðir til að leggja sitt af
mörkum, og er nærtækast dæmi
um það að finna í ullariðnaðin-
um. Bæjarfélög leita leiða til að
tryggja rekstur fyrirtækja og
atvinnu bæjarbúa þar með. í
þessum þrengingum líta margir
til ríkisvaldsins og spyrja: „Af
hverju kemur ríkið okkur ekki til
hjálpar?“
Þessi spurning er eðlileg. Og
það heyrist einnig spurt: „Hvers
vegna getur ríkissjóður ekki
hjálpað nú, eins og hann gerði
1988?“
Að kaupa sér stundarfrið
Svarið við þessum spurningum er
einfalt. Ríkissjóður á ekki fé til
ráðstöfunar, og hefur því lítið
sem ekkert svigrúm. Hann er
rekinn með miklum halla. Hann
átti heldur ekki fé til ráðstöfunar
1988. Þá voru slegin erlend lán.
Þjóðin var skuldfærð fyrir svo-
kölluðum björgunaraðgerðum,
sem beindust að afmörkuðum
fjölda fyrirtækja. Fyrirtækin, sem
þjóðin var skuldsett fyrir, eru
sum orðin gjaldþrota, önnur reka
á undan sér skuldavandann.
Miklir fjármunir hafa glatast.
Þjóðin er byrjuð að greiða skuld-
ina, en mest er þó enn ógreitt.
Niðurstaðan er versnandi
lífskjör, ekki einungis í dag,
heldur hafa „bjargvættirnir“
tryggt það að svigrúm okkar til
batnandi lífskjara í náinni fram-
tíð er þrengra.
Stjórnmálamennirnir, sem
stóðu fyrir þessum lántökum í
nafni skattgreiðenda og þjóðar-
innar, töldu sig hafa bjargað
atvinnulífinu. í reynd keyptu þeir
sér pólitískan frið á kostnað
skattgreiðenda og komandi kyn-
slóða.
Vinnan er hafín
Sem þingmaður Norðurlands-
kjördæmis eystra er ég reiðubú-
inn til að leita allra leiða til að
veita nýju lífi í atvinnustarfsemi
kjördæmisins. Sú vinna er hafin.
Hún beinist að því að freista þess
að reisa við ullariðnaðinn. Hún
beinist að því að tryggja, með
samstarfi iðnaðar- og sjávarút-
vegsráðuneytis, að útgerð og
fiskvinnsla njóti góðs af starfsemi
öflugs innlends skipasmíðaiðnað-
ar, en hallað hefur undan fæti í
þeirri atvinnugrein undanfarin
ár. Þessi vinna beinist að því að
styrkja starfsemi Háskólans á
Akureyri. Hún miðar einnig að
því að bæta rekstrargrundvöll
sjávarútvegsfyrirtækja, án þess
að hygla einum á kostnað annars.
Hamfarir andstæðinganna
Þessu verki, sem nú er hafið,
mun ekki Ijúka í hendingu. Verk-
ið tekur sinn tíma og útkoman er
óljós. Þann tíma munu pólitískir
andstæðingar okkar fara hamför-
um. Þeir finna nú hjá sér kraftinn
til aðgerða, sem þá skorti svo til-
finnanlega síðastliðið ár og fram
á vordaga, þegar þeir sátu með
upplýsingar um yfirvofandi gjald-
þrot Álafoss hf. (samanber bréf
forstjóra fyrirtækisins til Stein-
gríms Hermannssonar dags 3.
apríl 1991), vissu af uppsöfnuð-
um vanda á öllum sviðum, en
höfðu hljótt um. Þeir vissu þá, að
halli ríkissjóðs var fjármagnaður
með peningaprentun, þ.e.a.s.
með ávísun á verðmæti, sem ekki
voru til, en töldu kjósendum trú
um að þeir skiluðu traustu og vel
reknu ríkisbúi.
Tírni sjónhverfinganna er
liðinn. Kraftaverkamennirnir eru
komnir í stjórnarandstöðu. Þeir
geta ekki lengur gert kraftaverk á
kostnað skattgreiðenda. Raun-
veruleikinn blasir við. Það er
ekki lengur hægt að leysa vand-
ann með því að sópa honum und-
ir teppið.
Lífstíll liðins tíma
Ég tel ekki vænlegt til árangurs
að ríkisvaldið slái erlend lán til
að tryggja tímabundinn bata í
ákveðnum fyrirtækjum. í slíkum
ráðstöfunum eru fólgin þau skila-
boð til atvinnulífsins að leiðin til
bættrar rekstrarafkomu liggi um
biðsali ráðuneyta, að lausnin í
rekstri fyrirtækjanna séu hand-
stýrðir pólitískir sjóðir. Ég tek
ekki þátt í því, að fyrirtæki eins
og t.d. Útgerðarfélag Akureyr-
inga standi í stríði um hráefni og
vinnuafl við fyrirtæki, sem sækja
sér fé í ríkissjóð til að styrkja
stöðu sína í samkeppninni.
Sýndarmennska og lýðskrum
vísa veginn til rýrnandi kjara og
fátæktar. Það skiptir ekki máli
hvort í hlut á atvinnulífið eða
námsfólk. Ríkisstjórn Steingríms
Hermannssonar jók útlán til
námsmanna verulega, en dró
jafnframt úr framlögum ríkisins
til lánasjóðs námsmanna. Sjóður-
inn neyddist því til að slá erlend
lán, á sama tíma og ráðherrar
stærðu sig af því að hafa stórbætt
kjör námsmannanna.
Það þarf í raun ekki mikinn
kjark til að stýra málum með
þessum hætti. Að hafa lífið fágað
á yfirborðinu, stimpla sig bjarg-
vætt atvinnulífsins með því að
skuldsetja skattgreiðendur er-
lendis, að færa námsmönnum
hátíðlega fé, sem ekki er til, allt
er þetta hluti af pólitískum
lífsstíl, sem ég tek ekki þátt í.
Tómas Ingi Olrich
Höfundur er alþingismaður í Norður-
landskjördæmi eystra.
„Djasshátíð Egilsstaða“
- þriðji dagur
Jazzlífið á Austurlandi hefur ver-
ið í sífelldri sókn undanfarin ár
undir öflugri og ákveðinni for-
ystu Árna ísleifssonar, píanó-
leikara. „Djasssmiðja Austur-
lands“ er eitt það, sem til hefur
orðið. Hún hafði í byrjun ekki
annað hlutverk en að standa að
„D j asshátíðum Egilsstaða“.
Verkefnin hafa aukist og starf-
semin eflst. Nú er orðin til hljóm-
sveit á vegum djasssmiðjunnar,
sem kallast Léttsveit Djasssmiðju
Austurlands.
Léttsveitin var fyrra atriðið á
dagskrá þriðja dags í jazzhátíð
föstudaginn 28. júní. Hljómsveit-
in er allvel skipuð hvað hljóð-
færaval snertir og ýmsir meðlimir
hennar talsvert á veg komnir í
hljóðfæraleik. Þó eru enn nokkr-
ir byrjunargallar, sem felast
einna helst í ekki nógu góðri tón-
myndum, sem veldur því að ekki
næst sá þróttur og sú fylling, sem
æskileg hefðu verið. Þetta var
misáberandi og greinilegast í
trompetum. Þessi atriði munu
lagast með frekari ástundun.
Nokkrir meðlimir léttsveitar-
innar skiluðu eftirtektarverðu
framlagi. Þar má að sjálfsögðu
fyrstan nefna Árna ísleifsson,
sem lék af því öryggi, sem honum
er lagið. Þá var þáttur trommu-
leikarans, Ragnars Eymundsson-
ar vel og snyrtilega af hendi leyst-
ur. Trommusláttur hans var mjög
við hæfi, fjölbreyttur og öruggur.
Stefán Stefánsson, saxafónleik-
ari, lék með léttsveitinni og lyfti
leik hennar verulega.
Með hljómsveitinni komu fram
tveir söngvarar. Viðar Aðal-
steinsson og Sigurborg Kristín.
Háttur Viðars við jazzsöng er
ekki alveg við hæfi. Raddbeiting
hans er um of í ætt við klassískan
söng, svo að það skortir vissa
mýkt og lipurð. Þá var röddin
honum nokkuð óstýrilát og á
stundum skjálfandi. Hún er hins
vegar allgóð og gæti nýst honum í
jazzi með frekari þjálfun og
næmri eftirtekt. Sigurborg Krist-
ín kom betur fyrir. Tónn hennar
er þó heldur flatur og líflítill, en
snotur áferð á röddinni. Sigur-
borg Kristín leið líka fyrir það,
að mögnun á söng hennar var
engan veginn í lagi, svo að hún
naut sín ekki með hljómsveitina
að bakgrunni,
Seinna atriðið þriðja daginn í
jazzhátíð var leikur sextetts
Viðars Alfreðssonar. Auk hans
skipuðu sextettinn Rúnar
Georgsson á saxafón, Árni
ísleifsson á píanó, Sæmundur
Harðarson á gítar, Jóhann
Ársælsson á rafbassa og Ragnar
Eymundsson á trommur.
Viðar og Rúnar skiptust á að
glansa í flutningi laganna, sem
sextettinn spilaði. Torvelt er að
draga eitt fram öö.ru frekar í leik
þeirra, þó má nefna afar fallegan
og hlýjan leik Viðars Alfreðsson-
ar í laginu Darn that Dream,
glæsilega hluti í laginu Take the
A-Train og tæknilega marg-
breytni í laginu Just a Little
Weird eftir Árna ísleifsson. Rún-
ar Georgsson lék. afar fallega í
laginu Misty og einnig í Take the
A-Train og átti fjörlegt og
skemmtilegt sóló í Bye-bye
Blackbird. Árni ísleifsson komst
iðulega í ham, svo sem í laginu
Just a Little Weird, og Sæmund-
ur Harðarson átt nokkra mjög
áheyrilega sólókafla svo sem í
lögunum Freddy Freeloader og
Here is that Rainy Day. Víða brá
fyrir skemmtilegum stefjabútum
í bassalínu Jóhanns Ársælssonar
og trommuleikur Ragnars Ey-
mundssonar var smekklegur og
byggði vel undir góða sveiflu.
Sem sagt almennt mjög vel
leikið og góður seinni hluti
ánægjulegra tónleika.
Haukur Ágústsson.