Þjóðviljinn - 18.12.1938, Blaðsíða 2

Þjóðviljinn - 18.12.1938, Blaðsíða 2
Sunnudaginn 18. des. 1938. pJdOVHJINN Útgefandí: Sameiningarflokkur alþýðu — Sósíalistaflokkurinn — Ritstjórar: Einar Olgeirsson. Sigfús A. Sigurhjartarson. Ritstjórnarskrifstojur: H verfis- götu 4 (3. hæð), sími 2270. Afgreiðslu- og auglýsingaskrif- stofa Austurstræti 12 (1. hæð), sími 2184. Áskriftargjöld á mánuði: Reykjavík og nágrenni kr. 2,00. Annarsstaðar á landinu kr. 1,50. I lausasölu 10 aura eintakið. Víkingsprent h. f. Hverfisgötu 4. Sími 2864. ÞJÓÐVILJINN m&&y$i£-i ¦>- Tvær skáldkonnr Ingsbjörg Benedskfsdóffsr: Frá afdal til Aðalstrætis hjéðmæíí. Mvífc 1938. Baffáffan víð af~ vísmtsleysíð og neyðíiia, Þegar jólin nálgast man auð- valdið venjulega eftir því, að fátækt og neyð sé til. Þess á milli „gleymir" það því. Nú fara í tiönd jól, sem fyrir fjölda verkamannaheimila verða hin lerfiðustu um langan tíma. Hundruð manna hafa enga at- vinnu haft um 3ja mánaða skeið; nema ef til vill eina „törn" í atvinnubóta*innunni. — Og það ler vitanlegt að þetta neyðará- stand heldur áfram að versna, nema verkalýðurinn láti >enn betur til sín taka. Hvenær var ákvarðað h've at- vinnubótavinnan yrði mikil um þetta leyti? Það var gert á Al- þíngi 1937 og í bæjarstjórn Reykjavíkur í desember 1937. Og hver var afstaða flokkanna þá? Á Alþingi sameinuðust I- haldið Framsókn og Skjald- foorgin um að drepa tillögur kbmmúnista, núverandi Þing^ manna Sósíalistafbkksins, um aukningu atvinnubótavinnunnar, Og í bæjarstjórninni fóru iil- lögur okkar sömu leiðina. Nú hefur tekist fyrir harð- fylgi Dagsbrúnar og annarra verklýðsfélaga að knýja fram nokkru meiri atvinnubótavinnu en áætluð var á fjárlögum og fjárhagsáætlun, — <en þó er vit- anlega langt frá því að þar með sé bætt úr atvinnuleysinu. All- ar kröfur verklýðsfélaganna um byggingavinnuna, skipasmíðina, viðgerðir á skipum innanlands, aukningu iðnaðarins eru ófram- kvæmdar. Afstaða Skjaldborg- arinnar ,sem nú er með lýð- skrumi að reyna að breiða yf- ir svívirðilega framkbmu sína í atvinnuleysismálunum, til þess- ara baráttumála, hefur veriðsú, að neita að vera með í barátt-, wnni Tyrir þeim (sbr. innflutn- ing byggingaefnis), reyna að rægja baráttuna (sbr. níðið um atvinnuleysisfund félaganna í K.R.-húsinu), þegja um hana — og umfram allt kljúfa verka- lýðinn í baráttunni, en hrópa bara á ráðherrann. Eina „bar- átta" Alþýðusambandsstjórnar- innar fyrir atvinnu hefur ver- ið að koma Ásgeiri í Útvegs- bankann. Þá hefur það stórum aukið atvinnuleysið í ár, hvernig í- haldið sveik hitaveituna, bygg- ingar skólahúsa o. fl. En nú fer í hönd samning' Enn ein ljóðabók, ekki stór, réttar 10 arkir. En kvæðin >zm prentuð á sama hátt og kvæð- in í gömlu Ijóðabókunum, sem ég las í lungdæmi mínu, Krist^ jáns, Steingríms, Jónasar. Það ier byrjað að prenta efst á síð- unni og iekki hætt fyrri en kom- ið er niður úr, nýtt ljóð byrjar á sömu síðu og annað endar, ef rým leyfir, alveg eins og ljóð- in séu ekki til þess að flikka upp á pappírinn, heldur sé pappírinn til fyrir ljóðin. Ég las ljóðin eins og dagbók gáfaðrar konu, hún segir ævi- sögu sína í þessari bók, ekki eins og sagan birtist henni nú, heldur eins og hvert atriði birt- ist henni á þeim tíma, þegar það kom fram. Hún er alin upp í afdal við alvöru lífsbaráttunn- ar, ieins og hún var fyrir síðustu aldamót. Fimmtán árafærir hún æsku sinni kveðjuóðinn, „horfin lífs míns æskuár", þá éí þeg- ar komið út í alvöru lífsbarátt- unnar. Hún þráir úi í heiminn, en reynir að yfirvinna þá þrá, reynir að sætta sig við að fá henni ekki fullnægt, sezt við, rokkinn og biður hann að söngla sefandi ró yfir hugai sinn: „Já, suða þú rokkur um svalkaldan vetur og svæfðu þá þrá, sem' í hjart- anu býr". Hún lætur hugann dvelja við hetjur sagnanna, sem lesnar voru á kvöldin í baðstofunnií heima, kveður um Guðrúnu Ó- syífursdóttur, þegar hún er við þvottinn, Þórður Kárason verð- ur henni efni í ljóð um hina barnslegu tryggð. AlJÍt; í leinu er kominn kveðju- ómur í ljóðin, draumurinn et að rætast, hún er að fara út í heiminn, hún kVeður dalinn sinn,. lækinn með trega. Ogsvo kioma skólaár og skólaljóð, fögnuður og starf, nýjar hugs- anir, hán laugar sál sína í ljóð- um vökumanna samtíðarinnar. Við kynnumst vinum hennar og fjárhagsáætlunar fyrir 1939. — Þar verður ákveðið um atvinn- una næsta ár. Og þá ríður á að verkalýðurinn láti til sín taka. Baráttan fyrir atvinnunni næsta haust og fyrir næstu jóí fer fram nú milli jóla iog ný- árs. Pá verður og ákveðið hvort bærinn ræðst í byggingar í stórum stíl, eins og Sósíalista- flokkurinn mun leggja til. Verklýðsfélögin mega þvt ekki láta atvinnuleysisbaráttuna niður falla, þó sigur hafi feng- izt á einu sviði: fjölgun í at- vinnubótavinnunni. Öll hinverk- efnin eru óleyst. Um þau og atvinnu næsta árs verður allur verkalýðurinn nú að fylkja sér einhuga og sókndjarfur. E. O. kunningjum. Svo líða skólaár- in. Hún ier affcur komin út í hversdagsleika daglegs lífs. Við sjáum kunna atburði líða hjá í tækifærisljóðum. Þetta er henn- ar dagbók, í ljóðum, liprum og látlausum. Að lokum kemur svó nýr hljómur í strenginn. Það er eins og hún hafi allt í einuj áttað sig á landslaginu, hún eri komin í Aðalstræti, tekur reyndar ekki þátt í lífinu þar, en er áhorfandi, fylgist með því sem fram fer, heyrir hávað- ann, skynjar straumbrigðin. í stað hlutlausra minninga kem- ur saga alþýðukonunnar séð í þjóðfélagslegu ljósi, í stað lit- lítilla tækifærissöngva um frels- isbaráttu konunnar. kemurspá- mannleg leiðsaga til hins fyrir- heitna frelsisins lands. Það eru síðustu ljóðin hennar, tilkomu- mestu og be.ztu ljóðin. Þannig tekur íslenzk alþýðukona því að kiomast á sextugsaldurinn., Ég þakka þér fyrir ljóðin þíni Ingibjörg. Þau minntu mig á bréf frá systrum mínum. Gunnar Benedikts»on. Rósa B, Blöndals: IilllO 0« I^Smiim Sfeáldsaga. Rvík 1938. Rósa B. Blöndals hefur áður gefið út eina kvæðabók, og birt einstök kvæði í blöðúm ogj tímaritum, án þess að þau hafi vakið sérstaka eftirtekt. En með því að senda skáldsögu á markaðinn hefur hún sýnt að; hún ætlar sér sess meðal ís- lenzkra rithöfunda, og eftir byrjuninni að dæma er líklegt að hún nái því marki. „Lífið er leikur" heitir sag- an, en sjálf virðist hún sýna hið gagnstæða. Aðalþráður sögunnar er ævi tveggja vin- stúlkna, Laufeyjar og Sólveig- ar, ier alast uppj í ;nábýli í sveit, verða ástfangnar af sama m;ann- inum, Birgi kennara, hann trú- lofast Sólveigu og á með henni barn, yfirgefur hana og giftist Laufeyju. Þau lenda í basli^ barnamergð og fátækt, Birgir leggst í drykkjuskap, Laufey flyzt á berklahæli og deyr þar. en 'að henni lifandi tekur Birg- ir saman við stúlku, sem feng- in er til að sjá um heimili hans> og heimtar skilnað af Laufeyju, en hún neitar. Efnið er hvDrki óvenjulegt né. Hvaða nækar á að geia börnaaam á Jólanam ? » Eínhverfar hinar effírföldu eru fvímaelafausf fssar ódýrusfu og beefu. íiinn segísr — eftír vínsælasta höfundínn, Jóhannes úr Kötlum. Verð 2 krónur. með hínum frægu teífcníngum Guðm. Thorsteínsson. Yerð br. 2,50. Mairgf býf í f jðllunum^ eftír Ármann Kr. Eínarsson. Verð 1 hróna. . Æfínfýríð um Htóa fiðff skemmtílegasta bókín fyrír drengí og unglínga. — Og svo er fjjóðlegasfa og falle^fasfa fólabók^ ín fyrír börn seni fullorðna: effír frá Theodóru Thoroddsen — allar þulurnar hennar —¦ na^ð felfcnísiguna effír Guðm. Thor>- sfeánsson o$ Síg. Thoroddsen. — ¥erð 4 ferónur. Kemm út á morgun. Félagar í Málí og menníngu fá 15°J0 afslátt. Bókaverzl. Heimskringln Laugaveg 38. Símí 5055. £5 mikilfenglegt, það er. gamla og síunga sagan um, hvernig „allir drepa yndi sitt", hvernig til- finningar manna sljóvgast og láta ásjá við núning hversdags- lífsins. Eins og oftar hjá ung- um höfundum eru ástamálin lát- in fylla alfe tilveruna, og þeim fórnað öllu öðru. Veikleiki skáldsögunnar liggur þó ekki fyrst og fremst í því að þetta efni er valið, heldur í vanmættií höfundar til að halda sér við þetta aðalefni með rökfastri ein- beittni og sýna lesandanum þessar þrjár 'aðalpersónur, til- finningalíf þeirra og árekstraj nægilega skýrt og trúlega. Um- gerðin er sveitasagan, sem er að verða óþolandi afturgeng í íshnzkum skáldsögum, með bændum sínum og búskapartali, allt of mörgum þýðingarlaus- um aukapersónum, allar per- sónulýsingar byrjandi þegar í barnæsku, meir að segja ástarlíf foreldranna, æska þeirra, tekin með, og svo koll af kolli. Þessi vöntun á takmörkun er mesti gallinn á skáldsögu Rósu B. Blöndals, hvað eftir annað er vakin athygli á persónum, sem emga þýðingu hafa fyrir gang sögunnar (Hrafn, Snorri) en að- alpersónurnar verða þoku- kenndar, svo að engin þeirraj verður manni minnisstæð. En þrátt fyrir augljósa byrjunarerfiðleika er sagan eft- irtektarverð, sem upphaf á rit- höfundarferli. Stíllinn er víð- asthvar blátt áfram og tilgerð- arlaus, verður stundum Ijóð- rænn og innilegur. Víða eru tilþrif í frásögn og mannlýs- ingum, sem bæta úr brestun- um. „Lífið er leikur" er Iangt frá því að vera fyrirmyndar- skáldsaga, áén það er óvenju- góð byrjandabók, eftir því sem gerist hér á Iandi og gefur einr dregnar vonir um að höfundur hennar muni með aukinni reynslu og kunnáttu í skáld- sagnagerð geta ritað góðar skáldsögur. S. G. JÓL. Fullvel man ég fimmtíu ára - sól, fullvel meira en hálfrar aldar jói', man það fyrst, er sviptur allri sút sat ég barn með rauðan vasa-> klút, Matth. Joch. Alla ævina lifum við á jólum barnsáranna. Munið eftir jólasöfnun Mæðrastyrksnefndarinnar. Tek- ið á móti gjöfum í Þingholts-i stræti 18, sími 4349. Þeir serre kynnu að vilja gefa eitthvað en eiga óhægt með að senda( það, gjöri svo vel og geri við- Vart í síma 4349, milli kl 4 og! 7 síðdegis. * Trúlofun. Nýlega hafa opin- berað trúlofun sína Aðalheiður, B. Magnúsdóttir, Sogabletti 8 og Pétur Þ. Hraundal þílstjóri frá Urðarbaki í Húnavatnssúslu^ Hjómabönd. I gær voru gefin! isamatn í hjónaband ungfrú Ástá Þorkelsdóttir og Hilbert Björns? son sjómaður. Heimili þeirrai er á Laugaveg 55. Ennfremuri voru gefin" saman í hjórtabandi í gær, Ellen Severinsen og Ósk'4 ar Ingvarsson bílstjóri. Póstferð verður til Austfjarðai á þriðjudaginn. . Gjafir til Mæðrastyrksínefnd- arinnar: Starfsfólk í Arnarhvol*1 30 kr. — Frá Arnheiði Jónsdótt ur 20 kr. — Frá H. S. áheit 50 kr. Frá Sláturfél. Sl. 20 kg, kjöt. — Kærar þakkir. „Ríki log bylting" heitir bók eftir Lenin sem er nýútkbmin á; íslenzku. Bókaútgáfan Heims- kringla gefur bókina út. Bókin kbstar kr. 4.00. Þessarar .merku bókar verður getið nánar hér í blaðinu bráðlega. f>orIákur þreytti" verður sýndur í síðasta sinn í kvöld.; Frá höfninni: Þór kbmj í 'gært úr fiskirannsóknarferð. Aflasölur: í fyrradag seldu þessir togarar afla sinn: Arin- björn hersir í Hull 1408 vættirí fyrir 910 stpd., Jupiter í (Grims-I by 1103 vættir fyrir 1250 stpd., Garðar í Hull 2372 vættir fyrir 1372 stpd., Vörður seldi afla sinn, 1887 vættir í Huíl í gær. SÓSfAUSTAFÉLAG UEYKfAVÍKUU heldur fund mánudagínn 19. des. 1§38, fel. 8,30 e. h, í Hafnarstræti 21 (uppí), llsndsemí desldarínnar er: Vesturbær sunnan Túngötu og Holtsgöíu, vestan Tjarnar og auk þess Seltjarnarnes og Kaplashjól. heldur fund þríðjudagínn 20. des. 1938, fel. 8,30 í Hafnarstrætí 21 (uppí). llmdðemí desldarinnar er: Túngata, Holísgata, Míðbær að og með Læhjargötu og allt þar fy^rír norðan og vestan tíl sjávar, Þeír félagsmenn. sem eru búsettír í umdæmum þessara deíída, eru ámínníír um að mæta vel. DEILDARSTJÓRNÍRNAR VERZLUNINKJOT & FISKUR. Wýbýk: Bðmln skrifa* Tílvalin jólagjöf. Fæst hjá bóksölum.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.